Terugkerende uierontsteking kost veel geld door verlies van melkproductie, kosten van medicijnen en het uithouden van de melk, maar zorgt vooral voor veel ergernis. Bij onderzoek van klinische mastitis in Nederland wordt gemiddeld in ongeveer 20% van de gevallen Streptococcus uberis aangetoond, die bekend staat als veroorzaker van herhaalde mastitis. Sinds oktober 2018 is het vaccin UBAC® op de markt. Dit vaccin werkt preventief tegen Streptococcus uberis mastitis.
Een melkveebedrijf met ongeveer 150 koeien en een gemiddelde jaarproductie van 10.160 kg melk kampte met een hoog aandeel mastitis. In totaal werden er 64 koeien behandeld voor mastitis, dus 43%. Van de 64 gevallen waren er 50 mild; alleen vlokken in de melk en de koe niet ziek. Bij bacteriologisch onderzoek kwam bij de milde gevallen in bijna alle gevallen Streptococcus uberis als veroorzaker tevoorschijn. Bij de meer ernstige gevallen, 14 op jaarbasis, kwam voornamelijk E. coli als veroorzaker aan het licht. Het tankcelgetal was ook structureel te hoog en lag tussen de 190.000 en de 260.000 cellen/ml. Het percentage dieren met een verhoogd celgetal lag op 23% en het percentage nieuwe infecties op 13% op jaarbasis. Deze percentages geven weer dat er teveel nieuwe infecties bij komen (namelijk 13%, de streefwaarde is onder de 10%) maar vooral dat de koeien met een nieuw verhoogd celgetal slecht genezen waardoor het percentage totaal verhoogd met 23% ruim boven de streefwaarde van 15% blijft. Het bedrijf melkt met 3 melkrobots met stoomreiniging in een gangbare stal.
Vaccinatie liet het tankcelgetal dalen en gaf 50% minder Streptococcus uberis mastitis
Het bedrijf is in januari 2019 begonnen met vaccinatie met UBAC® vanwege de hoge incidentie milde mastitis veroorzaakt door Streptococcus uberis. Naast vaccineren zijn er geen noemenswaardige andere aanpassingen gedaan in het management of afvoerbeleid. Na 1 jaar vaccineren is de balans opgemaakt om te kijken wat de vaccinatie als resultaat heeft gegeven. In het jaar na vaccineren is het aantal milde mastitis gevallen gedaald met 50% naar 25 gevallen. Ook was het tankcelgetal gedaald naar gemiddeld 154.000 cellen/ml! Het percentage nieuw verhoogd celgetal dieren daalde tot onder de streefwaardes namelijk naar 8% en het totaal verhoogd daalde naar 13%. Deze getallen geven mooi aan dat het vaccin het aantal klinische mastitis doet dalen maar dat ook de ernst van de nog ontstane S. uberis mastitis gevallen daalde. Na vaccinatie werden koeien minder snel langdurig hoog celgetal hetgeen terug te zien is in het percentage koeien met een verhoogd celgetal en de daling van het tankcelgetal. Voor de veehouders een mooi resultaat want naast een financiële winst betekende minder mastitis ook minder frustratie en meer rust in de stal.
Kan vaccineren tegen mastitis financieel uit?
Streptococcus uberis geeft in veel gevallen een milde mastitis met alleen veranderingen in de melk en/of het uier. Het kan echter in sommige gevallen ook een ernstige mastitis geven met veranderingen van melk en uier en een zieke koe. Om de veroorzakende kiem te achterhalen is bacteriologisch onderzoek van de melk dus altijd noodzakelijk. Een van de redenen dat deze bacterie ook wel de frustrerende mastitis veroorzaker wordt genoemd, is dat hij vaak slecht reageert op behandeling. Het gevolg is chronische hoog celgetal koeien of zelfs koeien die, ondanks behandeling, iedere keer opnieuw klinische mastitis krijgen. Deze chronische en herhaalde infecties leiden tot een verhoogd antibiotica gebruik en kosten veel geld. Een gemiddelde Streptococcus uberis mastitis kost 230,- tot 288,- Euro per geval.1 Gemiddeld gaan we, afhankelijk van de behandelduur, uit van 260,- euro per geval.
Wanneer we kijken naar het resultaat op dit bedrijf zien we dat vaccineren alleen al wat betreft de klinische milde (S. uberis) gevallen een daling van de kosten door milde mastitis heeft opgeleverd van 6.500,- euro! Daarnaast heeft ook de daling van het percentage verhoogd celgetal koeien en de daling van het tankcelgetal geld opgeleverd.
Wat betreft de ernstigere mastitis gevallen werd geen duidelijk verschil gezien in het jaar voor en na vaccineren, deze was 14 in het jaar voor vaccineren en 12 in het jaar erna. Bij bacteriologisch onderzoek van de melk werd in deze gevallen in de regel E. coli aangetoond. Omdat UBAC® niet werkzaam is tegen E. coli mastitis is dit logisch te verklaren. Het geeft zelfs aan dat er wat betreft management maatregelen geen andere grote wijzigingen zijn doorgevoerd die hebben gezorgd voor een daling van het aantal mastitis.
Pak Streptococcus uberis goed aan
Omdat S. uberis zich voornamelijk omgevingsgebonden gedraagt ligt de focus op het verminderen van infecties vanuit de omgeving en dus een optimale hygiëne op het bedrijf. Door het nemen van deze maatregelen worden ook infecties met andere omgevingsbacteriën zoals E. coli verminderd. Hygiëne van de koeien, de ligboxen en de looppaden zijn cruciale punten. Omdat veel infecties optreden tijdens het melken kan desinfectie van de spenen voorafgaand aan het melken zeer nuttig zijn. Bij controle van de spenen vóór het onderhangen van het melkstel mag 95% van de spenen geen of bijna geen vuil achterlaten op een desinfectiedoek. Rondom droogzetten en afkalven gelden dezelfde strikte hygiëne maatregelen. De combinatie van vaccineren en het verbeteren van het management kan dan ook een enorme winst opleveren voor bedrijven waar S. uberis een rol speelt.
Bronnen:
- Steeneveld et al., JDS, 2011
Wilt u meer informatie ontvangen over preventie en vaccineren in de strijd tegen Streptococcus uberis mastitis? Neem dan contact op middels het Hipra contact formulier.
