Om het risico op mastitis te minimaliseren is een goede hygiëne van de koeien en de omgeving altijd van belang. Maar correct melken is minstens zo belangrijk. Goed en efficiënt melken kan daarnaast een behoorlijke tijdwinst opleveren.
De melkroutine moet daarvoor bij voorkeur systematisch en in eenzelfde volgorde zijn. Dit is voor u en eventuele medewerkers het meest duidelijk, maar ook uw koeien houden van regelmaat. In dit artikel bespreken we hoe u ervoor kan zorgen dat uw koeien de melk goed laten schieten, één van de belangrijkste dingen voor een correcte en efficiënte melking.
Voorbehandelen, een cruciale stap
De melkroutine begint met het ophalen van de koeien, dit moet rustig en zonder stress gebeuren. Stress heeft namelijk een negatief effect op het laten schieten van de melk. In de melkput wordt begonnen met voorbehandelen. De manier en uitgebreidheid van voorbehandelen verschilt enorm per bedrijf en zelfs per melker. De redenen om voor te behandelen zijn echter in principe hetzelfde:
1: Om de spenen schoon te maken en zodoende het aantal bacteriën op de speen te verminderen.
2: Om (sub)klinische mastitis op te sporen.
3: Om ervoor te zorgen dat de reflex waardoor de melk goed toeschiet wordt opgewekt.
De meest complete voorbehandelroutine bestaat uit voorstralen, voorreinigen, de spenen goed droog maken en het melkstel onderhangen. Om een snel en efficiënt melkproces te bewerkstelligen, moet het voorbehandelen goed worden uitgevoerd. Het doel is dat het melkstel vervolgens kan worden onder gehangen bij schone, droge en goed gestimuleerde spenen met een vlotte uitmelking als gevolg. Daarnaast moet overdracht van kiemen tijdens het melken tussen koeien uiteraard worden voorkomen. Het als laatste melken of apart melken van hoog celgetal koeien is hierin het meest efficiënt. Wanneer dit niet mogelijk is, is het doorspoelen van het melkstel met heet (het liefst >85 graden) water aan te raden. Het dragen van handschoenen is ook een zeer belangrijke maatregel, omdat koegebonden kiemen zoals Stafylococcus aureus gemakkelijk via de handen van melkers kunnen worden overgedragen van de ene naar de andere koe.
Voorstralen, de voor- en nadelen
Een eerste onderdeel van voorbehandelen is op veel bedrijven voorstralen. Sommige bedrijven stralen alle koeien voor, andere alleen de koeien waarbij daar aanleiding toe is omdat er een vermoeden is van een uierontsteking of vlokken in de melk. Het voordeel van voorstralen is natuurlijk dat koeien met een subklinische mastitis snel worden opgespoord, uit de tank kunnen worden gehouden en tijdig kunnen worden behandeld. Daarnaast stimuleert voorstralen het uier en wordt het laten schieten van de melk gestimuleerd.
Voorstralen kan echter ook een groot risico vormen op het overbrengen van kiemen van een besmette koe naar een gezonde koe. Omdat veel koeien een bacteriële besmetting hebben die niet direct zichtbaar is in de melk, wordt voorstralen op bedrijven met veel koegebonden bacteriën of een hoog aandeel hoog celgetal koeien nog wel eens afgeraden.
De melk is in het uierweefsel van de koe opgeslagen in 2 verschillende onderdelen. In de cisternen zit 20-30 % van het totale melkvolume, deze melk komt gemakkelijk en snel vrij bij het begin van het melken. De overige 70-80% van de melk zit echter opgeslagen in het alveolaire gedeelte en komt pas helemaal vrij wanneer er een goede toeschietreflex is opgetreden. De toeschietreflex wordt opgewekt doordat na stimulatie van de spenen en het uier (door voor te stralen of uiermassage met een doek) het hormoon oxytocine wordt aangemaakt. Dit oxytocine zorgt ervoor dat de melk ook uit de alveolaire ruimtes vrij komt. Het duurt na het begin van voorbehandelen echter 60-120 seconden voordat de oxytocine concentraties op hun maximale niveau zitten. Dit is dan ook de reden dat we 60-90 seconden adviseren tussen het begin van voorbehandelen en het onderhangen van het melkstel. Het is aan te raden dit eens te meten in uw melkroutine. Is de tijd tussen voorbehandelen en onderhangen te kort of te lang? Probeer deze dan aan te passen door het aantal koeien dat u achter elkaar voorbehandelt en aansluit te wijzigen. Het voordeel van een goede voorbehandeling en toeschietreflex is dat koeien goed leeg worden gemolken, hetgeen meer melk oplevert en vooral het risico op mastitis doet afnemen.
Voorreinigen
Het voorreinigen (wassen met schuim, dippen of sprayen) van de spenen met een geregistreerd middel is erg effectief om het aantal bacteriën op de speenhuid te verminderen. Een direct verband is namelijk aangetoond tussen het aantal bacteriën op de speenhuid en het aantal (sub)klinische mastitis, het tankcelgetal en uiteraard het kiemgetal op bedrijven. Hoe meer bacteriën op de speenhuid aanwezig waren voordat het melkstel werd aangesloten, hoe meer kans op mastitis. Vooral op bedrijven waar veel mastitis door omgevingsbacteriën als E. coli of S. uberis voorkomt kan voorreinigen een goed effect hebben.
Om een goede ontsmettende werking te hebben is het wel van belang dat het middel 30 seconden op de spenen zit voordat de spenen met een schone doek goed droog worden gemaakt. Om overdracht tijdens het melken te voorkomen heeft het gebruik van 1 doek per koe de voorkeur. Papieren doeken zijn hiervoor het gemakkelijkst, bij gebruik van katoenen uierdoeken dienen deze op 90 graden gewassen te worden en goed droog te zijn voor gebruik. Op bedrijven waar geen gebruik wordt gemaakt van voorreinigen is het raadzaam de uiers toch schoon te maken met een doek. Door uiermassage wordt het uier namelijk gestimuleerd en komt oxytocine sneller vrij.
Bron: www.mastitisvaccination.com
Meer lezen over de melkmachine? Klik hier!
Meer lezen over dipmiddelen? Klik hier!
