Het vertrouwen van melkveehouders is in het laatste kwartaal van 2025 voor het eerst sinds het eerste kwartaal in 2024 negatief en bedraagt bijna -1 punt. De index ligt hierdoor ruim onder het langjarig gemiddelde van 11 punten.
De stemmingsindex, die tussen het derde en vierde kwartaal van 2024 bijna verdubbelde tot ruim 30 punten en over de eerste drie kwartalen van dit jaar steeds toenam, neemt in het vierde kwartaal met 17 punten fors af naar een niveau van bijna 24 punten, nog maar net boven het langjarig gemiddelde van bijna 22 punten. De indicator over de verwachting voor de middellange termijn is ook in het vierde kwartaal flink onderuitgegaan en komt met bijna -21 punten op het niveau van het eerste kwartaal 2024. De ontwikkeling van beide indexen, die samen de Agro Vertrouwensindex vormen, resulteert in een gezamenlijke afname van ruim 10 punten. Daardoor liggen de ontwikkeling van de huidige stemming en de verwachting in elkaars verlengde.
Het vertrouwen van de melkveehouders ligt daarmee onder het meerjarig gemiddelde van ruim 11 punten. Een aantal bedrijfstypen scoort ook lager dan het voorgaande kwartaal, zoals de varkens- en pluimveehouderij, al ligt laatstgenoemde nog wel op een hoog niveau. De akkerbouw scoort iets beter, maar het niveau blijft negatief. De glas- en opengrondstuinbouw en de biologische sectoren doen het een stuk beter, zowel qua niveau als ontwikkeling. Bij de onderliggende stemmingsindex zijn de verschillen groter. De varkenshouderij en akkerbouw scoren lager en de pluimveehouderij en opengrondstuinbouw hoger. Bij de verwachte situatie scoort de melkveehouderij het meest negatief, op de voet gevolgd door de akkerbouw en varkenshouderij.
Stemmingsindex
De stemmingsindex was in 2024 aan schommeling onderhevig. In het vierde kwartaal steeg deze fors en nam in 2025 telkens verder toe naar bijna 41 punten in het derde kwartaal. In het laatste kwartaal nam deze met 17 punten af naar bijna 24. Deze score ligt nog wel 2 punten boven het langjarig gemiddelde, maar lager dan in de meeste andere sectoren, behalve de akkerbouw en varkenshouderij. Hoewel dit niet is gevraagd aan de respondenten in deze enquête, is volgens sectordeskundige Jakob Jager de lage melkprijs de belangrijkste reden voor deze negatieve stemming. De melkaanvoer in Europa maar ook de rest van de wereld nam in de loop van 2025 veel sterker toe dan verwacht. Dit kwam deels door de verlate melkpiek vanwege blauwtong, maar ook de goede kwaliteit van het ruwvoer en de hoge melkprijs hadden een stijgende melkproductie tot gevolg. De totale kosten van mestafzet zullen toenemen, omdat er meer mestvolume moet worden afgezet, nu in 2026 de laatste stap in de derogatieafbouw wordt gezet. Waren de mestafzetkosten in 2020 voor een gemiddeld melkveebedrijf nog onder de 5.000 euro, dan is de verwachting dat deze in 2025 zijn toegenomen tot 25.000 euro. Voor 2026 komt daar nog eens 5.000 tot 10.000 euro bij, afhankelijk van het weer in het voorjaar. Door de vermindering van het aantal varkens zal er minder varkensmest worden afgezet. Dit is echter onvoldoende om de toename van de hoeveelheid af te zetten rundveemest te compenseren, maar het helpt wel.
Toekomstverwachting
De toekomstverwachting, die in het derde kwartaal al flink was gedaald, nam verder af en komt uit op bijna -21 punten. Hiermee raakt deze index in het vierde kwartaal steeds verder verwijderd van het langjarig gemiddelde van 2 punten. Volgens de genoemde sectordeskundige komt dit vooral doordat het nog steeds hoge aanbod van melk moeilijk kan worden afgezet. Tel daarbij op dat er tariefvrije quota van 20.000 ton zijn afgesproken met betrekking tot de import van Amerikaanse zuivelproducten, en dit zal een drukkend effect hebben op de melkprijs. Het aanbod van melk neemt ook toe door het gunstige weer in Nieuw-Zeeland en in de VS. Ook in andere belangrijke zuivelexporterende landen in Zuid-Amerika nam de melkproductie toe, met name in Argentinië, Brazilië en Uruguay. Binnen Europa neemt de melkproductie in vrijwel alle belangrijke zuivelproducerende landen toe door de sterke stijging in de tweede helft van het jaar. Voor de gehele EU bedroeg deze toename 1,5%. In Nederland was dit met ruim 2% nog iets meer.
Conjunctuurindex (laatste 12 maanden)
Door de sterk dalende melkprijs, kijken de ondernemers in het vierde kwartaal van 2025 minder positief terug op de laatste 12 maanden. Bijna alle indices scoren nog wel ruim boven het gemiddelde (behalve de kosten), maar zijn in vergelijking met het derde kwartaal flink onderuitgegaan. De totale index ligt met ruim 11 punten in het vierde kwartaal van 2025 voor de zesde achtervolgende keer boven het gemiddelde over de periode 2013-2024 (-8 punten).
Conjunctuurindex (komende 12 maanden)
De melkveehouders zijn in het vierde kwartaal van 2025 nog negatiever geworden in hun verwachtingen voor de komende 12 maanden. De index nam met bijna 11 punten af in het vierde kwartaal. De ondernemers zijn op alle onderdelen minder positief of negatiever. De verwachting voor de melkprijs en winst is met -67/-68 punten het meest negatief. Per saldo ligt de conjunctuurindex index met -43 punten fors onder het gemiddelde van de periode 2013-2024 (-6 punten) en zelfs lager dan in het eerste kwartaal van 2020 toen de verwachting voor de melkprijs ook heel laag was en uiteindelijk in dat jaar op gemiddeld 36 euro uitkwam per 100 kg melk. Ook onzekerheid door de corona-uitbraak had invloed op deze verwachting.
Voor actuele ontwikkelingen in de melkveehouderij kunt u ook de barometer agrarische sectoren raadplegen.
Aanmelden om mee te doen kan nu
Het is nu mogelijk om u aan te melden voor deze enquête, mits u een primair agrarisch bedrijf heeft. Dat wordt u van harte aanbevolen door ASR real estate, Wageningen Social & Economic Research en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Ga naar de website van Wageningen Social & Economic Research, uitvoerder van dit onderzoek, en vul uw gegevens hier in.
Bron: Wageningen Social & Economic Research
