Als op de helft van het Nederlandse grasland Renure wordt aangewend, is de balans op de mestmarkt terug. Dat vertelde NCM-directeur Jan Roefs onlangs op het webinar over Renure. Zijn bewering is gestoeld op een sigarendoosberekening, maar geeft hoop. Er is echter nog veel werk aan de winkel voor we van eventuele ademruimte door Renure kunnen genieten. Opschaling en aanpassen van technieken vragen eerst nog de nodige aandacht.
Wat is Renure?
Renure staat voor ‘Recovered Nitrogen from Manure’: herwonnen stikstof uit dierlijke mest. In de praktijk gaat het om stikstofhoudende fracties uit mest die qua risico op nitraatuitspoeling vergelijkbaar zijn met kunstmeststikstof. Daarom worden ze in de volksmond ook wel kunstmestvervangers genoemd.
Stikstof in drijfmest bestaat uit een organisch en een anorganisch deel. Het anorganische (minerale) deel – vooral ammoniumstikstof – kan via bewerkingstechnieken worden afgescheiden en geconcentreerd. Die fractie kan, mits aan voorwaarden wordt voldaan, als Renure-product worden ingezet.
Drie productiewijzen van Renure
In het webinar kwamen drie methodes waarmee Renure-producten kunnen worden gemaakt aan de orde. Nikki Kamminga van NCM lichtte ze toe.
1. Strippen en scrubben
Bij deze techniek wordt ammoniak uit mest of digestaat gestript (uitgedreven) en vervolgens in een zure oplossing ‘gescrubd’. Het resultaat is bijvoorbeeld ammoniumsulfaat: een vloeibare, minerale stikstofmeststof.
Kenmerken:
- Hoge concentratie minerale stikstof.
- Goed stuurbare samenstelling.
- Technisch geavanceerd, vraagt investering en energie.
2. Mineralenconcentraat
Hierbij wordt mest mechanisch gescheiden en vervolgens via membraantechnieken (zoals omgekeerde osmose) verder bewerkt. Het eindproduct bevat relatief veel minerale stikstof en weinig organische stof.
Kenmerken:
- Vloeibaar product.
- Vaak regionaal inzetbaar.
- Bekend uit pilots rond mestverwerking.
3. Struviet
Struviet is een mineraal (magnesium-ammonium-fosfaat) dat kan worden teruggewonnen uit mest of afvalwaterstromen. Het bevat zowel stikstof als fosfaat.
Kenmerken:
- Vast product.
- Vooral interessant vanwege fosfaatterugwinning.
- Specifieke toepassing in bemestingsplannen.
Voorwaarden van de Europese Commissie
De Europese Commissie heeft hoofdlijnen vastgesteld waaraan Renure-producten moeten voldoen om als kunstmestvervanger te mogen worden ingezet binnen de Nitraatrichtlijn.
Belangrijke voorwaarden zijn:
- Dosering op basis van gewasbehoefte
Renure mag alleen worden toegepast in hoeveelheden die passen bij de stikstofbehoefte van het gewas. - Beperking van ammoniakemissie
Zowel bij opslag als bij aanwending moeten emissies worden beperkt. Dat betekent onder meer emissiearme opslag en toedieningstechnieken. - Duidelijke etikettering
Het product moet correct gelabeld zijn, met vermelding van samenstelling en gebruiksvoorschriften.
Het uitgangspunt is dat Renure zich qua milieuprestatie moet kunnen meten met kunstmest.
Nederlandse invulling: certificering en registratie
Nederland werkt aan een eigen invulling binnen de Europese kaders. Daarbij speelt certificering een centrale rol.
Via het systeem van Renugarant kunnen producenten hun product laten certificeren. Manon Jansen van Stichting Mestafzetcontrole gaf hierover een toelichting. Certificering via Renugarant borgt samenstelling, kwaliteit, herkomst en naleving van voorwaarden. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheid van een tijdelijke registratie in de opstartfase, zodat innovaties niet onnodig worden afgeremd.
In plaats van certificeren is het ook mogelijk te registreren. De verschillen tussen beide begrippen:
- Registreren betekent dat een producent zich aanmeldt en voldoet aan basisvoorwaarden om een product als Renure op de markt te brengen.
- Certificeren gaat een stap verder: via een erkend schema (zoals Renugarant) wordt structureel gecontroleerd of het product blijvend aan alle eisen voldoet.
Belangrijke randvoorwaarden voor producenten zijn borging van constante samenstelling, sluitende administratie, emissiearme opslag en transparantie richting afnemer en toezichthouder. Opvallend is dat niet alleen grote installaties in aanmerking komen. Ook met mobiele apparatuur kan mest worden bewerkt.
Mestboekhouding en aanvullende eisen
Renure krijgt eigen mestcodes in de mestboekhouding. Dit is essentieel om correct te registreren, toezicht mogelijk te maken en onderscheid te maken tussen reguliere dierlijke mest en Renure-producten.
Aandachtspunten voor afnemers
Niet alleen producenten moeten goed nadenken voor ze met Renure aan de slag gaan. Voor veehouders en akkerbouwers die Renure willen toepassen, zijn enkele aandachtspunten cruciaal:
- Past het product binnen het bemestingsplan?
- Hoe wordt het geregistreerd in de mestboekhouding?
- Is het product gecertificeerd?
- Wat betekent het voor stikstof- en fosfaatruimte?
Een goede analyse van het product en duidelijke afspraken met de leverancier zijn essentieel voor succesvolle inzet van Renure.
Tekst: Gerben Hofman
