Luchtwegproblemen, het is het nieuws van de dag. Elke krant en elk journaal gaat over het coronavirus (COVID-19). De aandacht voor gezonde luchtwegen was nog nooit zo groot. Maar hoe zit dat met de aandacht voor luchtwegproblemen bij uw jongvee? Bent u hier ook net zo scherp op?
Longontsteking bij jonge kalveren
Een goede longgezondheid is van levensbelang. Luchtwegproblemen zoals een longontsteking komen regelmatig voor bij jonge kalveren. Als gevolg van een longontsteking treedt er vaak verlies van functioneel longweefsel op, wat nooit meer volledig herstellen kan. Hierdoor kan het dier minder goed zuurstof opnemen en zal de groei van het kalf achter blijven. Een kalf dat achter blijft in groei, zal op latere leeftijd pas geïnsemineerd worden, met als gevolg dat de afkalfleeftijd van de vaarzen toeneemt (of standaard al aan de hoge kant is, doordat groeiachterstand door ziektes in de opfok veelvuldig voorkomen). Daarnaast blijkt uit onderzoek dat dieren die als kalf meer dan vier gevallen van luchtwegaandoeningen gehad hebben een kortere levensduur en levensproductie hebben (Bach, 2011).
Longspoelingen bij zieke kalveren
Een luchtwegontsteking kan veroorzaakt worden door verschillende kiemen. In de preventie van luchtwegontstekingen is het daarom belangrijk om te weten welke kiem op uw bedrijf de klachten veroorzaakt. Dit kan door de kiem aan te tonen in longspoelingen bij zieke kalveren. Longspoelingen worden door de dierenarts uitgevoerd, waarbij er via de neus een slangetje de luchtwegen in wordt gebracht. Via dit slangetje kan de dierenarts een spoeling uitvoeren en dit materiaal insturen voor onderzoek. Vaak worden er meerdere kiemen tegelijkertijd aangetoond. Hipra heeft de gegevens van 653 longspoelingen die bij kalveren zijn uitgevoerd, samengevat.
* Het gaat hier om het boviene coronavirus (BCoV). Dit is een ander type dan het coronavirus dat ziekte bij de mens veroorzaakt. Het BCoV is niet op mensen overdraagbaar, het is geen zoönose.
De verschillende gevonden kiemen hebben allemaal een verschillende ernst van ziekteverschijnselen. Pasteurella multocida is bijvoorbeeld een kiem die we veelvuldig terug zien komen (73 %). Deze kiem is vaak op de slijmvliezen van de luchtwegen te vinden als een “gewone bewoner” (commensaal), ook zonder ziekteverschijnselen.
Uierontstekingen bij melkkoeien ten gevolge van M. bovis
Mycoplasma bovis (31,9 %) is een bacterie die naast longontsteking ook gewrichtsontsteking of een oorontsteking kan veroorzaken. Ook worden er uierontstekingen ten gevolge van M. bovis bij melkkoeien gezien. Helaas is vaccinatie niet mogelijk en zijn infecties vaak moeilijk te behandelen, het is daarom belangrijk om een infectie te voorkomen, door het nemen van managementmaatregelen en het voorkomen van stress. Een goede (biest) voeding, optimale huisvesting en -klimaat voor de kalveren, goede hygiëne en een all-in all-out systeem dragen bij aan het voorkomen van vele ziekte problemen bij (jonge) kalveren, waaronder ook het voorkomen van luchtwegontstekingen.
Pinkengriep
Pinkengriep wordt veroorzaakt door het BRS virus (18 %), oftewel het Bovine Respiratory and Syncytial virus (BRSV). Het veroorzaakt vaak een uitbraak van luchtwegproblemen, bij met name kalveren jonger dan 6 maanden leeftijd. Vaak hebben de dieren hoge koorts en beginnen ze te hoesten. Daarnaast is er vaak sprake van een verhoogde ademhalingsfrequentie en worden er traanogen gezien. Helaas kan het ziektebeeld ook ernstiger verlopen en kan er sterfte optreden. In het begin van een pinkengriepinfectie spelen bacteriën geen rol. Behandeling met antibiotica is dan ook niet zinvol. Echter kan BRSV het longweefsel en de slijmvliezen beschadigen en de afweer van het dier verminderen, waardoor een bacterie gemakkelijk in de longen kan aanhechten en zich kan vermenigvuldigen. Dit heeft een nog grotere longschade tot gevolg.
Mannheimia haemolytica
Mannheimia haemolytica (29,1 %) is een bacterie die veel schade in de longen kan veroorzaken. M. haemolytica is een commensaal die vaak in de voorste luchtwegen van (gezonde) kalveren wordt gevonden. Door het inademen van grote hoeveelheden van deze bacterie en het niet goed verwijderen van de bacterie door het afweersysteem, kan M. haemolytica in de diepere luchtwegen terecht komen en hier schade veroorzaken. De schade wordt met name veroorzaakt door een leucotoxoïde, een soort gifstof van de bacterie. Het leucotoxoïde veroorzaakt een heftige ontstekingsreactie, waarbij onherstelbare longschade optreedt.
Histophillus somni
Histophillus somni (19,2 %) is een bacterie die ernstige longontstekingen kan veroorzaken. Ook hierbij spelen gifstoffen een rol. De gifstoffen van H. somni veroorzaken trombose en longschade. Naast longontsteking kan H. somni ook gewrichtsontsteking, oorontsteking of een ontsteking aan het hart veroorzaken.
Vaccineren tegen luchtwegproblemen bij kalveren
Naast het nemen van managementmaatregelen om de kans op infectie te verkleinen, is het ook mogelijk om tegen bepaalde luchtwegkiemen te vaccineren. NASYM® is een vaccin werkzaam tegen BRSV. Doordat NASYM® al op jonge leeftijd via de neus toegediend kan worden, is het kalf al op jonge leeftijd beschermd. Om de bescherming te verlengen, kan er voor gekozen worden om op 3 maanden leeftijd éénmalig de enting in de spier te herhalen. Op deze manier wordt de afweer die door de neusenting opgebouwd is, geboosterd en is het kalf tot 9 maanden leeftijd beschermd tegen BRSV.
Het is ook mogelijk om tegen Mannheimia haemolytica en Histophillus somni te vaccineren. HIPRABOVIS SOMNI/Lkt® is een combinatievaccin tegen deze beide kiemen. Vaccinatie met HIPRABOVIS SOMNI/Lkt® vermindert het aantal dieren met een klinische longontsteking en zorgt voor een vermindering van de longschade door deze bacteriën. Vaccinatie zal er daarnaast ook voor zorgen dat het antibioticagebruik afneemt.
Meer weten over onderzoek middels longspoelingen of over vaccineren voor gezondere kalveren? Neem dan contact op met uw dierenarts of met HIPRA middels het contactformulier.
