De Amerikaanse melkveehouderij bevindt zich volgens dierenarts en consultant Dr. Gavin Staley in een uitzonderlijke situatie. Tijdens het International Symposium on Dairy Nutrition in Wageningen eind maart schetste hij hoe meerdere ontwikkelingen tegelijk zorgen voor een historisch lage beschikbaarheid van vaarzen in Amerika. Het gevolg: melkveehouders moeten hun koeien langer aanhouden. Dit vraagt ook een andere kijk op diergezondheid, zo stelt Staley.
Staley sprak over een ‘perfect storm’, oftewel het komt van alle kanten in de Amerikaanse melkveehouderij. Verschillende ontwikkelingen hebben de sector in een ongekende situatie gebracht. Een belangrijke factor is de krimp van de Amerikaanse vleesveestapel. Daardoor is de vraag naar kalveren voor de vleesketen sterk toegenomen. Gebruik van gesekst sperma en vleesstierkruisingen hebben in de melkveehouderij een grote vlucht genomen. Voor veel melkveehouders is een kruislingkalf financieel zeer aantrekkelijk geworden. Daardoor is op veel bedrijven minder sterk gestuurd op de productie van voldoende eigen vervangingsdieren. Het resultaat is dat de Verenigde Staten nu te maken hebben met het laagste vaarzenbestand in 48 jaar.
Vervangingspercentage drastisch gedaald
Waar Amerikaanse melkveebedrijven jarenlang gewend waren aan vervangingspercentages rond de 38 procent, ziet Staley nu bedrijven die richting 30 procent of zelfs 25 procent zakken. Dat is volgens hem geen kleine verschuiving, maar een structurele verandering die grote gevolgen heeft voor de opbouw van de melkveestapel. Als een bedrijf het aantal melkkoeien op peil wil houden, moeten bestaande koeien langer meegaan. Dat betekent automatisch een groter aandeel koeien in hogere lactaties.
“Het komt meer aan op koeien in lactatie 5, 6, 7 en ouder. En juist daar zit de uitdaging. In veel Amerikaanse bedrijven, zeker in grootschalige systemen met veel koeien op beton, is het nu al lastig om voldoende gezonde oudere koeien in de koppel te houden. De vraag die daardoor in Amerika nu sterk speelt is hoe je koeien niet alleen langer aanhoudt, maar vooral ook hoe je ze langer gezond en productief houdt. Of, zoals Staley dat noemde: niet alleen sturen op lifespan, maar op healthspan: verlengen van de productieve levensduur. Een koe langer aanhouden heeft pas waarde als die koe die extra lactaties ook aankan, zonder voortdurend gezondheidsproblemen, productieverlies of welzijnsissues. Een lage afvoer is volgens hem dan ook geen doel op zich. “Een laag afvoerpercentage moet je verdienen. Het is het resultaat van goed management en gezonde dieren, niet iets wat je simpelweg kunt opleggen.”
Oudere koeien vragen om ander gezondheidsmanagement
Wanneer bedrijven noodgedwongen met oudere koppels gaan werken, veranderen ook de gezondheidsrisico’s. Staley noemde meerdere aandachtspunten. Allereerst nemen de risico’s rond de transitieperiode toe. Oudere koeien doorlopen de periode rond afkalven vaak minder soepel dan jongere dieren. Ook de druk op de uiergezondheid neemt toe, met meer kans op celgetalproblemen en terugkerende mastitisgevallen.
Daarnaast wordt klauwgezondheid nog belangrijker. Oudere koeien hebben vaker te maken met beenwerkproblemen en kreupelheid. Ook de vruchtbaarheid komt onder druk te staan: oudere koeien opnieuw drachtig krijgen is vaak lastiger dan bij jongere dieren. Verder wees Staley op de invloed van hittestress, ook in regio’s waar dat niet altijd als eerste risico wordt gezien, en op het toenemende belang van biosecurity bij een kwetsbaardere, ouder wordende veestapel.
“Wie meer oudere koeien in het koppel wil houden, moet hier preventief op inspelen met het gezondheidsmanagement”, stelt de adviseur, die van oorsprong uit Zuid-Afrika komt, maar al jaren in de VS werkzaam is.
De basis ligt bij de vaars
Opvallend in Staleys verhaal was dat de oplossing juist niet begint bij de oude koe, maar bij het jongvee. Koeien gezond en productief ouder laten worden begint volgens hem met gezonde, goed ontwikkelde en voldoende volwassen vaarzen die zonder achterstand aan hun eerste lactatie beginnen.
Hij benadrukte dat onvoldoende ontwikkelde vaarzen niet alleen minder produceren, maar vaak ook kwetsbaarder zijn in transitie, vruchtbaarheid en latere levensduur. Goed jongveemanagement is daarom geen los onderdeel van de bedrijfsvoering, maar de basis van een duurzame melkveestapel. Het is geen kwestie van survival of the fittest maar van no heifer left behind. Zeker in een situatie waarin vervanging schaars is, wordt elk gezond en geschikt jong dier belangrijker.”
Preventie wordt doorslaggevend
Voor de praktijk betekent dit dat preventie nog belangrijker wordt dan zij al was. Bedrijven die koeien langer willen aanhouden, moeten scherper zijn op transitiemanagement, uiergezondheid, klauwverzorging, vruchtbaarheidsbegeleiding, vroege ziektedetectie en algemene biosecurity. Ook monitoring via sensoren en data-analyse kan daarin volgens Staley een grotere rol gaan spelen.
Tegelijkertijd worden afvoerbeslissingen moeilijker. Koeien die vroeger misschien zonder veel discussie zouden zijn afgevoerd, blijven nu mogelijk toch langer in de koppel omdat vervanging ontbreekt. Dat vraagt om nieuwe afwegingen, waarin economie, gezondheid en welzijn nog sterker met elkaar verbonden raken.
Ook relevant voor ons
Hoewel de aanleiding in Nederland en Vlaanderen anders is dan in de Verenigde Staten, zijn er volgens Staley wel degelijk parallellen te trekken. In Europa spelen geen tekorten door een krimpende vleesveestapel op dezelfde manier, maar zijn er wel milieu- en duurzaamheidsvraagstukken die veehouders tot keuzes dwingen. “Ook hier staat de sector onder druk om efficiënter met dieren, productie en vervanging om te gaan”, zo weet Staley.
“Langer aanhouden werkt alleen als koeien ook werkelijk gezond langer mee kunnen. Dat vraagt om sterke jongveeopfok, scherp preventief gezondheidsmanagement en realistische keuzes rond afvoer en vervanging. Dat is in Amerika zo, maar is ook in andere landen relevant.”
Tekst: Gerben Hofman
