Een koe kan een verzorger herkennen en haar gedrag aanpassen aan wat ze eerder met die persoon heeft meegemaakt. Er is ook effect op de melkafgifte. Dit bleek uit een proef met veertien melkkoeien. Hoeveel melk er achterbleef in het uier was afhankelijk van de persoon die tijdens het melken naast de koe stond.
De ene melker komt dichterbij en de koe blijft staan. Bij een andere zet ze een stap opzij. Wat heeft de koe geleerd over de mensen die haar dagelijks verzorgen? Die vraag komt aan bod in een overzichtsstudie van Kathryn Proudfoot en collega’s. Proudfoot is hoogleraar aan het Atlantic Veterinary College van de University of Prince Edward Island in Canada. Zij bundelden onderzoek naar hoe melkvee informatie waarneemt, onthoudt en gebruikt.
Proudfoot en collega’s bespreken een proef van Jeffrey Rushen en zijn medeonderzoekers uit 1999. Hierin kregen veertien koeien te maken met twee verzorgers. De ene behandelde de dieren rustig, de andere hardhandig. Na die ervaringen hielden de koeien meer afstand van de hardhandige verzorger. De verzorgers droegen kleding in verschillende kleuren. De twee verzorgers droegen elk een andere kleur. Eerst hielden de koeien meer afstand van de hardhandige verzorger. Toen de verzorgers van kledingkleur wisselden, hielden de koeien niet langer méér afstand van die persoon. Dat wijst erop dat koeien op de kleur van de kleding afgingen.
Meer achterblijvende melk in het uier
Vervolgens lieten de onderzoekers de verzorgers bij afzonderlijke melkbeurten dicht bij de koeien staan. Tijdens twee controlebeurten was geen van beiden aanwezig. Bij de rustige verzorger veranderde de hoeveelheid melk of restmelk niet ten opzichte van de controlebeurten. Wanneer de eerder hardhandige verzorger aanwezig was, bleef na het melken 70 procent meer melk in de uier achter dan tijdens de controlebeurten.
Opvallend was dat de koeien met een verzorger in de buurt tijdens het melken minder trapten, ongeacht welke van de twee verzorgers er stond. Tegelijk steeg bij de dieren die de verzorgers het duidelijkst van elkaar onderscheidden de hartslag wanneer de hardhandige verzorger aanwezig was. Een koe die weinig trapt, kan dus toch gespannen zijn.
Laat vaarzen vooraf kennismaken met de melkroutine
De review bespreekt ook een Zwitserse proef van Tanja Kutzer en collega’s over gewenning aan de melkroutine. Voor een vaars is de eerste melkbeurt een hele overgang. Ze moet haar plaats vinden, blijven staan en aanrakingen aan de uier toelaten. Een goede voorbereiding kan veel gedoe schelen. In een Zwitserse proef maakten vaarzen gedurende tien dagen vóór het afkalven kennis met de melkroutine. Ze leerden zo de route naar de melkstal kennen, raakten gewend aan de standplaats en raakten vertrouwd met contact met de melker. Na het afkalven stapten en trapten ze tijdens het melken minder dan vaarzen die die voorbereiding niet kregen.
Wat bij aarzeling?
Als koeien geregeld aarzelen bij het binnenkomen van de melkstal, is de omgang met de dieren één mogelijk aandachtspunt. Dit naast de looproute, de (mogelijk gladde) vloer en de drukte. Begint de onrust al bij het opdrijven, aan de ingang of pas wanneer iemand de koe benadert? Door dat moment te observeren, kan een melkveehouder gerichter zoeken naar een verklaring.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Shutterstock
