Al zo’n dertig jaar is zodebemesten in Nederland de standaard voor emissiearm uitrijden van drijfmest op grasland. Morten Toft van het Deense Biocover ziet echter een revolutie komen in bemesten. “Binnen nu en tien jaar wordt aanzuren van mest gemeengoed in Nederland.”
In Nederland zijn Morten Toft en zijn bedrijf Biocover relatief onbekende namen. Biocover is echter het bedrijf achter SyreN, het product waarmee Vogelsang onlangs de RMV Innovatie Award won. SyreN vermindert middels aanzuring van mest de ammoniakemissie bij het uitrijden.
Al langer bestaand systeem
Het bijzondere aan SyreN is dat het geen heel nieuwe innovatie is. Het wordt al ruim 17 jaar gebruikt en er zijn al zo’n 170 systemen in gebruik. “Het wordt in verschillende Europese landen ingezet, behalve in Nederland. Niet omdat de techniek bij jullie niet werkt, integendeel. Maar omdat aanzuren in Nederland nog geen door de overheid erkende emissiereducerende techniek is”, vertelt Toft.
Hoe werkt het systeem?
SyreN voegt tijdens het uitrijden telkens een kleine hoeveelheid zwavelzuur toe aan de mest. Het is opgebouwd op de trekker met mesttank of sleepslangsysteem. Belangrijke onderdelen zijn de doseerpomp, pH-sensoren, het injectiepunt in de meststroom en het besturingssysteem. Het zwavelzuur wordt direct vanuit een IBC-tank voorop de trekker in de meststroom geïnjecteerd. Het systeem meet doorlopend de pH van de mest en weet zo precies hoeveel zuur er nodig is. De pomp doseert automatisch de gewenste hoeveelheid zuur. De aangezuurd mest kan met een sleepvoetbemester of een sleufkouter op de grond worden gelegd.
Aanzuren voorkomt ammoniakvorming
De kleine hoeveelheid zuur die tijdens het uitrijden wordt toegevoegd, doet de pH van de mest dalen. Dat heeft een groot effect: ammoniak, dat normaal als gas vervluchtigt, wordt omgezet in ammonium. En dat blijft in de mest en dus beschikbaar voor de plant. “Je hoeft de pH maar een beetje te verlagen. Een daling van ongeveer 7,2 naar 6,4 is al genoeg. Dan kan er geen stikstof meer als ammoniak ontsnappen”, aldus Toft.
Volgens de Deen zijn de effecten overtuigend. In proeven en in de praktijk wordt een emissiereductie behaald die duidelijk hoger ligt dan bij zodebemesten. Volgens Toft beperkt Syren de emissie met 70 tot 100 procent. “Op veel gronden in Nederland kun je de emissie praktisch elimineren.”
Wat is het effect van zuur op de bodem?
Volgens Morten Toft hoeft extra bodemverzuring bij het gebruik van mestverzuring geen zorg te zijn. “De pH van de mest wordt slechts beperkt verlaagd en blijft ruim binnen de natuurlijke variaties die ook optreden door bijvoorbeeld regen. Daarnaast beschikt de bodem over voldoende bufferend vermogen om deze lichte verzuring snel te neutraliseren.” Het gebruikte zuur is zwavelzuur. Dat is volgens Toft ook gunstig. Het levert zwavel, een essentiële voedingsstof voor gewassen.
“Beter dan zodebemesten”
De Deense ondernemer weet van de uitdagingen die Nederland heeft om de ammoniakemissie naar beneden te krijgen. In de jaren 90 werden de eerste stappen hierin gezet, met onder andere de verplichting om mest emissiearm uit te rijden. In de loop der jaren werd zodebemesten op grasland de standaard. De techniek is breed ontwikkeld en er wordt door fabrikanten met succes doorlopend gezocht naar verdere optimalisatie.
Toch ziet Toft meer heil in aanzuren. “Je hoeft er de zode niet voor open te snijden. Zo voorkom je dat er zuurstof in de grond komt, waardoor er oxidatie en bodemdaling optreedt. Doordat de graszode intact blijft, voorkom je opbrengstverlies. Ook kost het minder trekkracht en dus minder brandstof.”
Hoe zit het met de veiligheid?
Hoewel er met zwavelzuur wordt gewerkt, benadrukt Toft dat veiligheid goed geborgd is in het systeem. Het zuur wordt aangevoerd in gesloten IBC-containers die direct op de machine worden aangesloten, waardoor de gebruiker er nauwelijks mee in aanraking komt. Het systeem is volledig gesloten en het doseren verloopt automatisch. Volgens Toft is het werken met zuur daarmee niet wezenlijk anders dan andere toepassingen op het melkveebedrijf, zoals reinigingsmiddelen bij melkrobots. In de praktijk zijn volgens hem in de afgelopen jaren geen noemenswaardige incidenten gemeld, mits er volgens de voorschriften wordt gewerkt.
“Officiële erkenning komt eraan”
Een belangrijke stap richting brede toepassing van mest aanzuren in Nederland is de officiële erkenning van het systeem van Biocover als emissiearme techniek. Daar wordt volgens Toft momenteel aan gewerkt en is zijn systeem binnen nu en enkele maanden een erkende techniek voor emissiearm uitrijden van drijfmest. Dan wordt het systeem van Biocover in Nederland pas echt interessant. “Binnen nu en tien jaar is mest aanzuren ook in Nederland gemeengoed”, voorspelt hij.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Biocover
