Het maken van bokashi is bewerkelijk en de te gebruiken hulpstoffen vormen een aanzienlijke kostenpost. Vooralsnog is niet duidelijk waarin het product verschilt van materiaal dat zonder hulpstoffen is ingekuild. Dit zijn de belangrijkste conclusies van een onderzoeksprogramma met zeven bokashi pilots.
In het onderzoeksprogramma zijn begin 2021 zeven bokashi-kuilen opgezet onder begeleiding en volgens receptuur van Agriton, leverancier van hulpstoffen voor het maken van bokashi. Daarnaast zijn zeven blanco kuilen opgezet waaraan geen hulpstoffen zijn toegevoegd. Na 8-12 weken zijn de kuilen geopend. Voor en na het inkuilen zijn chemische en biologische analyses uitgevoerd op het materiaal. De resultaten van de pilots zijn door onderzoeksbureau NMI samengevat en geanalyseerd.
Kosten van opzetten bokashi-kuilen
Het opzetten van de bokashi kuilen bleek vrij bewerkelijk vanwege de eisen aan het ingangsmateriaal en aan de wijze van inkuilen. De kosten voor de hulpstoffen varieerden bij de pilots tussen 10 en 15 euro/ton input. Deze hulpstoffen zijn een mengsel van effectieve micro-organismen, zeeschelpen en kleimineralen. Hier kwamen nog kosten voor arbeid, inzet van machines en analyses bij.
Analyses en resultaten
De analyses van organische stof en nutriënten na inkuilen lieten geen grote verschillen zien tussen de bokashi en het materiaal uit de kuil zonder hulpstoffen. Door de grove, vochtige structuur was het niet mogelijk om verontreinigingen zoals zwerfvuil effectief te verwijderen.
Duurder dan compost
Het pilotprogramma heeft laten zien dat de kosten voor het op de juiste wijze maken vergelijkbaar of hoger zijn dan het maken van gecertificeerde compost op een daartoe vergunde inrichting. Bovendien is gedegen vakkennis nodig om de kuilen op de juiste wijze op te zetten.
Meer onderzoek is nodig om vast te stellen wat de toegevoegde waarde is van bokashi ten opzichte van materiaal dat zonder hulpstoffen is ingekuild en wat de risico’s en/of voordelen van het gebruik van bokashi voor de bodem zijn.
Kennis verzamelen over bokashi
Met deze pilot heeft de BVOR willen bijdragen aan het verzamelen van kennis over het (maken van het) product; ten behoeve van haar leden, beleidsmakers, agrariërs en andere belanghebbenden. Op dit moment is er veel aandacht voor bokashi bij deze partijen. Maar ontbreekt het aan informatie over de productie, de kosten, de benodigde arbeidsinzet, de kwaliteit van het eindproduct en data waarmee claims over de werking van het product als bodemverbeteraar in de landbouw kunnen worden onderbouwd.
Bron: BVOR
