Onderzoek op Dairy Campus laat zien dat primaire mestscheiding mogelijkheden biedt om emissies in de melkveestal te beperken. Hierbij werden drie systemen op de proef gesteld: het CowToilet, een doorlaatbare tegelvloer en een rubberen scheidingsvloer. Van de drie onderzochte systemen kwam het CowToilet het meest positief uit de metingen.
Vier jaar onderzoek op Dairy Campus laat zien dat het scheiden van urine en feces direct in de melkveestal kan bijdragen aan een lagere ammoniakemissie. Wageningen Livestock Research en Dairy Campus onderzochten tussen 2020 en 2023 drie systemen voor primaire mestscheiding. Naast ammoniak keken de onderzoekers naar methaan, lachgas, dierenwelzijn, mestkwaliteit en economie.
Drie systemen voor mestscheiding
Bij primaire mestscheiding worden urine en feces zo snel mogelijk van elkaar gescheiden. Het doel daarvan is om het contact tussen urine en feces te beperken. Daardoor kan minder ammoniak ontstaan. Daarnaast ontstaan verschillende mestfracties die mogelijk gerichter kunnen worden ingezet voor bemesting.
Het onderzoek vergeleek het CowToilet van Hanskamp, de doorlaatbare tegelvloer van ZeraFlex en een rubberen scheidingsvloer van V17 Agro. De systemen werden onder gecontroleerde omstandigheden op Dairy Campus in Leeuwarden onderzocht.
Het CowToilet vangt urine op onder de staart van de koe. Dat gebeurt wanneer de koe vrijwillig een krachtvoerstation bezoekt. De urine wordt vervolgens apart opgeslagen. Niet-opgevangen urine komt samen met de feces alsnog in de mestkelder terecht.
Bij de doorlaatbare tegelvloer wordt urine door een doek en een rubberen tussenlaag naar de onderliggende kelder afgevoerd. De feces worden met een vouwschuif uit de stal verwijderd. De rubberen scheidingsvloer werkte met rubberen stroken en afvoergoten voor urine. Ook daarbij werden feces afzonderlijk uit de stal verwijderd.
CowToilet verlaagt ammoniakemissie
Van de drie onderzochte systemen liet het CowToilet de meest consistente resultaten zien. De ammoniakemissie daalde met 37,8 procent. Ook de lachgasemissie nam af, met 27,5 procent. De methaanemissie werd volgens het onderzoek nauwelijks beïnvloed.
De onderzoekers zagen daarnaast geen negatieve effecten op het gedrag of welzijn van de koeien. De dieren bezochten het CowToilet gemiddeld bijna tien keer per dag. Bij ongeveer zestig procent van de bezoeken kwam een urinelozing tot stand. Binnen ongeveer een week waren de koeien aan het systeem gewend.
Het CowToilet is inmiddels als emissiereducerend huisvestingssysteem erkend. Het systeem valt onder code HA1.35 in de Omgevingsregeling. Daarbij geldt een emissiefactor van zes kilogram NH3 per dierplaats per jaar.
Doorlaatbare tegelvloer en scheidingsvloer
De doorlaatbare tegelvloer liet wisselende resultaten zien. In verschillende uitvoeringen werd wel ammoniakreductie gemeten. Aanzuren van urine leidde tot een reductie van 53,7 procent. Bij extra spoelen met aangezuurde urine was de reductie 40,9 procent. Spoelen met water en geëlektrolyseerd water resulteerde in een reductie van 28,4 procent.
Deze resultaten werden echter alleen onder specifieke omstandigheden behaald. Volgens de onderzoekers is daarom verdere ontwikkeling nodig voordat de vloer breed als ammoniakmaatregel kan worden toegepast.
De rubberen scheidingsvloer presteerde minder goed in de onderzochte uitvoering. De ammoniakemissie lag 22 procent hoger dan in de referentiestal. Daarom zijn de metingen na ongeveer een half jaar beëindigd. De onderzochte vloer moet bovendien niet worden verward met de inmiddels erkende V17 Agro-vloer met code HA1.34.
Economie blijft aandachtspunt
Naast de technische prestaties onderzochten de onderzoekers ook de economische gevolgen. Daaruit blijkt dat primaire mestscheiding voorlopig niet vanzelf economisch rendabel is. De kosten van de onderzochte systemen zijn hoger dan de directe financiële baten.
De economische uitkomst hangt onder meer af van mestafzetkosten, kunstmestprijzen, de hoeveelheid opgevangen urine en de hoeveelheid mest per hectare. Ook regelgeving rond RENURE speelt een belangrijke rol.
Toekomstige ontwikkelingen in regelgeving zullen bepalend zijn voor een rendabele toepassing. Het CowToilet heeft de meeste potentie voor daadwerkelijke toepassing op melkveebedrijven. In de Publiek Private Samenwerking ‘Reinventing Circular Dairy Farming’ wordt dit concept verder onderzocht.
Tekst: Esmee Groot Roessink
