De eerste gevallen van blauwtong in Nederland werden in september 2023 gevonden. Het blauwtongvirus verspreidde zich snel. Onderzoekers van Wageningen Bioveterinary Research onderzochten de verspreidingskenmerken van deze blauwtongepidemie. “Het virus verspreidde zich over grote afstanden tijdens deze epidemie. Naast verspreiding tussen veehouderijbedrijven via knutten speelden waarschijnlijk ook andere transmissieroutes een rol”, stelt het WBVR-onderzoeksteam.
Uitbraak van blauwtong in 2023
In het najaar van 2023 verspreidde een verwoestende blauwtong (BT)-epidemie zich over een groot deel van Nederland. De epidemie werd veroorzaakt door het blauwtongvirus serotype 3 (BTV-3). In totaal zijn zo’n tienduizenden schapen doodgegaan aan de gevolgen van de virusinfectie. In oktober 2023 waren meer dan 2.200 locaties met herkauwers (koeien, schapen of geiten) officieel geïdentificeerd als besmet met BTV-3. Daarnaast vertoonden dieren op 1.300 locaties klinische symptomen die verband hielden met BTV (geen monsters ingestuurd voor laboratoriumbevestiging van BTV).
Op basis van de beschikbare gegevens van de epidemie analyseerden onderzoekers van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR, onderdeel van Wageningen University & Research) de intensiteit van de virusverspreiding in relatie tot de afstand.
Tussen bedrijven met herkauwers
Het onderzoeksteam bekeek voor dit onderzoek de gegevens van de blauwtongepidemie van 2023 en vergeleek deze met de eerdere epidemieën van 2006 en 2007 in Noordwest-Europa. Destijds werd de epidemie veroorzaakt door BTV serotype 8. Voor de epidemie van 2006/2007 werden eerder modelparameters geschat die de afstandsafhankelijke transmissiekans tussen veehouderijen beschrijven.
“Deze methode vermijdt expliciete modellering van verschillende verspreidingsroutes, zoals via knutten of door wat we noemen ‘over het hek’-transmissie en dierverplaatsingen in het veld. Door de afstandsafhankelijke transmissiekans in beeld te brengen, krijgen we informatie over de mogelijke rol die verschillende routes hebben gehad bij de verspreiding van het virus.”
Analyses voor uitbraak blauwtong in 2023
Op basis van eenzelfde analyse voor de 2023 BTV-3 epidemie concludeert het WBVR-onderzoeksteam dat de afstandsafhankelijkheid van de transmissiekans tussen veehouderijen met herkauwers overeenkomt met die van BTV-8 in Europa in 2006 en 2007. “Dit suggereert dat de afstanden waarover het virus in 2023 werd verspreid een vergelijkbare verdeling volgden als die van de epidemie in 2006 en 2007”, aldus de onderzoekers.
Lange afstand
“De 2023 BTV-3 haarden hebben zich over tientallen kilometers verspreid. Dit gegeven onderstreept dat naast verspreiding van het blauwtongvirus over korte afstanden via besmette knutten, andere transmissieroutes waarschijnlijk een belangrijke rol hebben gespeeld”, aldus onderzoeker Thomas Hagenaars. Diertransport is volgens de onderzoekers een waarschijnlijke bijkomende transmissieroute.
Bron: WUR
