Klauwgezondheid is afhankelijk van factoren als bodembedekking, stalhygiëne en klauwbekapping. Daarnaast speelt stabiele voeding een grote rol in de vorming van gezonde klauwen. Wim Verouden van Heemskerk Duitsland legt het belang van een optimaal TMR (Total Mixed Ration)-rantsoen uit.
“Een koe eet graag 365 dagen per jaar dezelfde maaltijd, dat op dezelfde manier wordt bereid,” begint Wim Verouden, voedingsspecialist bij Heemskerk Duitsland. “Iedere voerverandering heeft invloed op de pens. De pens is een fermentatievat waarin vluchtige vetzuren worden gevormd. Een suboptimaal rantsoen of een te abrupte een voerovergang zal leiden tot een verstoring van de penswerking.
“Hierdoor daalt de pH van de pens voor een lange tijd onder de 5,5 en valt de pens stil. Daarnaast verstoort verzuring de vochthuishouding in de lederhuid van de klauw, wat een afwijkende hoornvorming geeft. Door opname van minder voedingsstoffen neemt de conditie en het vetkussen in de klauw af, dat belangrijk is voor demping.”
“Hierdoor zie je sneller overmatige hoorngroei en zoolbloedingen, dat zichtbaar is bij (chronische) klauwbevangenheid.”
Verzuring voorkomen
Om pensverzuring tegen te gaan is een stabiele voeropname belangrijk. Zo wordt de samenstelling in de pens niet verstoord. Het TMR-rantsoen dient niet te lang gemengd te worden. Voer, dat te lang is gemengd, heeft korte vezels. “Het liefst wil je een luchtig TMR-rantsoen met voldoende lange vezels, waar een koe lang op kan kauwen. Daarbij wordt meer speeksel gevormd, dat de pH in de pens buffert,” legt Verouden uit. “Te kort mengen is ook niet aan te raden. Dan zullen de koeien de lekkere stukken als eerste eruit vreten.”
De juiste vezellengte kun je bepalen met behulp van een schudbox. Monsters van voor, midden en achter aan het voerhek worden daarbij gefilterd op vezelgrootte. Dit dient direct na het voeren, na vier uur en na twaalf uur uitgevoerd te worden. Om inzicht te houden in de vezellengte van het TMR-rantsoen is het aan te raden om dit maandelijks en bij veranderingen in ruwvoer uit te voeren. Vergeet ook niet om naar de mest te kijken. De verteerbaarheid hiervan is ook een indicatie voor de vezellengte.
De juiste mengtijd
“De optimale mengtijd kun je bepalen aan de hand van de voerefficiëntie (FCE) bij verschillende mengtijden. FCE laat zien hoeveel kilogram melk er per kilogram droge stof wordt geproduceerd. De mengtijd dient maandelijks met vijf minuten verhoogd te worden. Waarbij de hoogste FCE de juiste mengtijd aangeeft,” adviseert Verouden. “Daarnaast helpt het om meel of krachtvoer in te weken in het TMR-rantsoen. Meel en krachtvoer hebben standaard een droge stof gehalte van 88 procent, dit voorkomt klontvorming in ruwvoer. De verhouding meel op water dient dan 1:2 te zijn en minimaal drie uur te worden ingeweekt.”
Stabiel voeren voor klauwgezondheid
“Afwijkingen in de TMR-samenstelling dien je te minimaliseren. Het aandeel droge stof in ruwvoer kan bijvoorbeeld veranderen door regenval, dus dit dien je goed te monitoren,” vertelt de voedingsspecialist. Verder geven bepaalde rantsoenkenmerken een verhoogde kans op klauwproblemen. Een rantsoen met snel fermenteerbare koolhydraten en veel pens afbreekbaar ruw eiwit dient voorkomen te worden. Pas ook op met jong bladrijk gras, nitraat en mycotoxinen. Een tekort aan koper, zink of biotine is naast een verstoorde calcium-fosforverhouding niet goed voor de klauwgezondheid. “Een geschikt TMR-rantsoen creëert een gezonde penswerking met gezonde klauwen en natuurlijk een gezonde koe,” besluit Verouden.
Tekst: Kim Sjoers
