Van onze partner AHV

“Drie pillen erin en door”

Het melkveebedrijf van de familie Van Dorp in Fijnaart is geen doorsnee-bedrijf. In de stallen zijn alle dieren, van jong tot oud, gehuisvest op stro. Van uierproblemen  is op dit bedrijf echter geen sprake. Dankzij een combinatie van management, fokkerij en een gerichte aanpak van diergezondheid houdt melkveehouder Joost van Dorp gezondheidsproblemen tot een minimum beperkt. De basis voor kwaliteitsmelk in de eigen kaasmakerij.

Zo’n 35 jaar geleden verhuisde de familie Van Dorp vanuit Bleiswijk naar de huidige locatie in West-Brabant. Hier ging de familie van start met akkerbouw en een bescheiden melkveetak. Om praktische redenen werd destijds gekozen voor bouw van een nieuwe grupstal, net als op het oude bedrijf. De melkveetak was toen nog bescheiden van omvang, met een melkquotum van 60.000 kilogram. Naarmate de veestapel groeide, begon het grupstalmelken echter te knellen. “We starten graag vroeg in het voorjaar met weiden. De koeien lopen dan dag en nacht buiten. Dan is het veel werk om ze iedere melkbeurt opnieuw vast te zetten. In het begin ging dit nog wel, maar op een gegeven moment werd het te veel werk en gingen we op zoek naar een andere oplossing”, vertelt Joost van Dorp.

De oplossing bleek verrassend eenvoudig: een voerhek plaatsen en de vrije loopruimte erachter rijkelijk instrooien met stro. Dat stro was destijds ruim voorhanden dankzij de 25 tot 30 hectare tarwe op het bedrijf. Het concept beviel zo goed dat de strostal geleidelijk werd uitgebreid.

De strostal biedt de koeien veel comfort en dat is goed voor het dierwelzijn en de diergezondheid. Het stro levert bovendien nog een ander voordeel op. De vaste mest uit de strostallen is gewild. “Veel melkveehouders moeten betalen om mest af te voeren. Ik krijg er geld voor. Vervolgens laat ik drijfmest terugkomen voor gebruik op mijn eigen grond. Daar krijg ik ook nog weer geld voor.” Niet alle vaste mest wordt afgevoerd. Een deel wordt gebruikt op de eigen kleigrond. Het liefst zo vroeg mogelijk in het voorjaar. Goed voor het organische stof-gehalte en het bodemleven van de West-Brabantse kleigrond.

Door blijven groeien

Het bedrijf in Fijnaart telt nu ongeveer 70 melkkoeien met bijbehorend jongvee. Jaarlijks produceren de koeien in totaal circa 500.000 kilogram melk. Dit komt neer op gemiddeld 7.500 kilogram melk per koe met 4,32 procent vet en 3,34 procent eiwit. Er werd jaren gewerkt met koeien met ‘een spiertje meer’, maar tegenwoordig kiest Van Dorp bewust voor ProCross-fokkerij, een combinatie van Holstein, Montbéliarde en Viking Red. “Met deze combinatie kunnen we de melkproductie naar een hoger niveau krijgen. De koeien kunnen ook tegen een stootje en blijven langer gezond. Dat past bij onze bedrijfsvoering.”

Kaas als visitekaartje

Sinds 2018 verwerken Joost en zijn vrouw Gerda ongeveer tien procent van de melk tot Goudse boerenkaas. Dit wordt onder de merknaam Torenpolderkaas verkocht via de eigen boerderijwinkel, streekwinkels en supermarkten in de regio. Dankzij de boerderijwinkel komen er regelmatig bezoekers op het erf. Dit vinden Joost en Gerda belangrijk. Graag laten zij zien hoe de melkveehouderij en het maken van kaas in de praktijk werkt. Ze organiseren daarom ook wel rondleidingen en geven bij gelegenheid workshops. “Afgelopen week hadden we hier een schoolklas op visite. De leerlingen hebben hun eigen kaasjes gemaakt”, vertelt Joost van Dorp.

Stro vraagt om scherp management

Terug naar de koeien op stro. Bij een dergelijk houderijsysteem moeten veel mensen meteen denken aan risico op uierproblemen. Van Dorp begrijpt die gedachte, maar weet dat je dergelijke problemen in de praktijk wel degelijk voor kunt blijven. “Je moet royaal strooien en zorgen dat het schoon blijft. Daarnaast helpt het dat onze koeien veel buiten lopen. Daardoor is de infectiedruk lager.”

Ook de robuustheid van de ProCross-koeien speelt volgens hem een belangrijke rol. En zijn er toch koeien met een verhoogd celgetal of een vlokje in de melk, dan weet Van Dorp er wel raad mee. Deze dieren krijgen bij de eerste de beste melkbeurt een combinatie van de AHV-producten Extra, Quick en Aspi.

AHV Extra ondersteunt het immuunsysteem en de stofwisseling, terwijl AHV Quick helpt biofilms af te breken waarin ziekteverwekkers zich kunnen verschuilen. AHV Aspi ondersteunt vervolgens de natuurlijke afweerreactie en helpt de koe comfortabel en actief te blijven tijdens herstelperiodes. “Aspi is normaliter effectief voor pijnbestrijding, maar in combinatie met de andere twee is het vooral een regulator van de afweer. Als de biofilm wordt afgebroken, komen er ineens veel bacteriën vrij. Dit geeft een afweerreactie. Aspi tempert het immuunsysteem, waardoor de koe niet ziek wordt van de afweerreactie. Het voorkomt een overreactie”, vertelt AHV-adviseur Marieke Claassen, die ook aan de keukentafel is aangeschoven.

Aspi wordt op het bedrijf niet alleen ingezet bij uiergezondheidsproblemen, maar ook rond het afkalven. “Bij een zware geboorte, maar soms ook bij een normale afkalving”, vertelt Claassen. “Rond afkalven komt veel samen op het gebied van weerstand, herstel en ontstekingsreacties. Dan wil je dat een koe vlot opstart.”

Sinds de melkveehouder deze strategie toepast, worden antibiotica worden nauwelijks gebruikt op het bedrijf. “Als ik een keer antibiotica nodig heb, krijg ik het van de dierenarts in losse spuitjes. Een heel flesje gaat hier toch over de datum”, vertelt de melkveehouder.

Niet meteen enthousiast

Van Dorp kwam in aanraking met de producten en begeleiding van AHV via Marieke Claassen. Zij kwam zo’n 6,5 jaar geleden bij hem op het erf. Enthousiast was Van Dorp niet meteen over de door haar voorgestelde aanpak. “Eerlijk gezegd dacht ik: het zal wel.” Maar hij besloot de proef op de som te nemen en selecteerde zijn vijf meest hardnekkige hoogcelgetalkoeien. “Ik zei: probeer het maar’ en dacht ‘die krijg je toch niet meer goed.’”, blikt de melkveehouder terug. Enkele MPR-rondes later bleek het tegendeel waar. Bij de tweede of derde MPR zaten ze weer op het goede niveau. Toen moest hij Marieke wel gelijk geven en sindsdien zijn de producten een vast onderdeel van zijn aanpak geworden.

Claassen ontvangt tegenwoordig na iedere MPR, die om de vier weken komt, de gegevens van het bedrijf. Op basis daarvan maakt zij een overzicht van dieren die extra aandacht verdienen. “Op dit bedrijf kijken we vooral naar het celgetal”, vertelt de adviseur. “Maar we beoordelen ook het energieniveau en letten op koeien die achterblijven in productie.”

Laag celgetal cruciaal voor kaas

Voor Van Dorp is een goede uiergezondheid extra belangrijk vanwege de kaasmakerij. Melk met een hoog celgetal heeft namelijk een negatieve invloed op de kaaskwaliteit. “Voor rauwmelkse kaas wil je het celgetal zo laag mogelijk houden. Boven de 200.000 cellen per milliliter melk krijg je sneller problemen met de kaas.”

Daarom selecteert hij dagelijks de zeven à acht koeien met de beste melk voor de kaasmakerij. Die worden als eerste gemolken in de 2 x 6 visgraatmelkstal.

Vernieuwde Aspi-formule

Aspi is één van de pijlers onder diergezondheid bij melkveehouder Van Dorp. Recent heeft AHV de Aspi-formule verder doorontwikkeld. Daarbij ligt de nadruk nog sterker op ondersteuning van de natuurlijke immuunbalans en herstelprocessen rond stressmomenten zoals afkalven en vroege lactatie. Volgens AHV helpt de vernieuwde samenstelling koeien sneller terug te keren naar normaal gedrag, zoals vreten, herkauwen en bewegen. Daarnaast blijft het product vrij van wachttijden voor melk en vlees. Van Dorp juicht dit toe. Hij merkte al dat er iets was veranderd aan de bolussen. “Ik dacht al: ze ruiken sterker.”

Wat de melkveehouder vooral aanspreekt aan de AHV-aanpak, is de eenvoud. “Je zet de koe die extra ondersteuning nodig heeft vooraan in de melkstal, drie pillen erin en door. Je hoeft niets te herhalen en de melk kan gewoon in de tank. Dat maakt het in de praktijk wel heel makkelijk.” Meestal staan er slechts enkele dieren op het lijstje. “Komen koeien telkens terug op de lijst, dan worden ze een kandidaat voor afvoer. Maar dat gebeurt hier niet vaak.” Van Dorp kan dankzij de goede diergezondheid vooral selecteren op productie en levensduur. Dat laatste vindt hij heel belangrijk. “Mijn doel is dat koeien hier minimaal tien jaar oud worden.”

Tekst en beeld: Gerben HofmanBeeld: Gerben Hofman en AHV