Kalveren krijgen op jonge leeftijd vaak te maken met kalverdiarree. Meestal worden dan antibiotica ingezet ter bestrijding van de bacteriën die de diarree veroorzaken. Met een toenemende antibioticaresistentie neemt de interesse voor alternatieve behandelingen toe. Onderzoekers van de Universiteit van Guelph en Kentucky (VS) onderzochten de invloed van biest op diarree bij kalveren. Biest bevat namelijk vele stoffen die de afweer en ontwikkeling van een kalf ondersteunen.
Meer dan vijftig procent van de kalveren krijgt te maken met diarree op jonge leeftijd. Dat kan tot langdurige schade geven. Groei en ontwikkeling in de eerste levensweken zijn van belang voor de ontwikkeling van een kalf tot een goede melkkoe. Naast de eventuele kosten voor een behandeling heeft kalverdiarree economische gevolgen op latere leeftijd: minder melkgift in de eerste lactatie en verminderde vruchtbaarheid. Daarnaast kan diarree stress en pijn veroorzaken, dat in het kader van dierenwelzijn ongewenst is.
Dunne mest
Diarree kan ontstaan onder invloed van verschillende factoren, van huisvesting en hygiëne tot stress en verminderde afweer. In de meeste gevallen begint diarree bij de opname van een bacterie of virus via het voer. In de darmen tasten deze ziekteverwekkers de darmwand aan (Figuur 1). Hierdoor kunnen er minder voedingsstoffen worden opgenomen. Daarnaast verhogen de achtergebleven voedingsstoffen de concentratie in de darmen. Dit trekt water aan uit de bloedbaan. De darminhoud wordt dunner en dit wordt aan de buitenkant gezien als diarree. Het kalf wordt dan minder vitaal, slapper, droogt uit en is gevoeliger voor andere ziektes.
Figuur 1: Ziekteverwekkers tasten de darmwand aan, dit veroorzaakt diarree.
Antibioticaresistentie groeit wereldwijd. Daar kunnen we niet omheen. Daarnaast komen er steeds meer bijwerkingen van antibiotica aan het licht. Antibiotica doden bijvoorbeeld ook de goede bacteriën (darmflora) in de darmen. Deze darmflora zijn verantwoordelijk voor de vertering van voedsel, maar helpen ook in de ontwikkeling van de afweer in de darmwand. Aantasting van de darmflora resulteert dus in een minder goed functionerend immuunsysteem. In de eerste levensweken verzamelen kalveren de darmbacteriën door contacten met de omgeving en de opname van biest. Deze samenstelling aan bacteriën bepaalt de darmflora op latere leeftijd. Een verandering in darmflora op jonge leeftijd heeft dan extra grote gevolgen voor de lange termijn.
Biest vervangt antibiotica
Biest is rijk aan meer dan honderd verschillende stoffen die de groei en ontwikkeling van een kalf stimuleren. Daarnaast bevat het stoffen die werken als antibiotica. Lactoferrine is zo’n eiwit, dat voorkomt dat bacteriën binden aan de darmwand. Verder remt het de groei van bacteriën als E. coli en Salmonella. Lactoperoxidase remt deze groei ook. Lysozymen zijn vergelijkbare stoffen, die de celwand van bacteriën aantasten en zo deze ziekteverwekkers doden. Ook helpt biest in het herstel van de darmwand en stimuleert het de groei van goede bacteriën.
Uit onderzoek is gebleken, dat kalveren sneller genazen van kalverdiarree na toediening van biest. Daarnaast groeiden ze sneller. De precieze stoffen die dit teweegbrengen zijn tot zover onbekend. Er wordt op dit moment hard gewerkt aan een protocol om diarree te behandelen met biest. Biest is dan ook een veelzijdig inzetbaar natuurproduct, dat de potentie heeft om in de toekomst antibiotica te vervangen.
Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Kim Sjoers en aangepast uit ‘A Narrative Review on the Unexplored Potential of Colostrum as a Preventative Treatment and Therapy for Diarrhea in Neonatal Dairy Clalves, 2021, Carter et al.)
