De bacterie Campylobacter fetus (C. fetus) kan ziekte veroorzaken bij mens en dier. Als mensen voedsel eten dat daarmee besmet is, bijvoorbeeld kaas van ongepasteuriseerde melk, kunnen ze bloedvergiftiging krijgen of in zeer zeldzame gevallen een miskraam. Bij runderen kan zo’n infectie leiden tot onvruchtbaarheid of abortus. De huidige beheersingsprogramma’s richten zich enkel op een van de twee ondersoorten van C. fetus (Cfv), maar de andere variant (Cff) is minder onschuldig dan het lijkt, stelt Linda van Bloois. De huidige methoden maken volgens haar geen zinvol onderscheid.
C. fetus subspecies venerealis (Cfv), een van de twee ondersoorten van deze bacterie, wordt beschouwd als de veroorzaker van Bovine Genital Campylobacteriosis (BGC), een syndroom dat samenhangt met onvruchtbaarheid en abortus bij rundvee. De beheersingsprogramma’s voor BGC richten zich enkel op Cfv en niet op Cff, hoewel ook Cff-stammen abortus in rundvee kunnen veroorzaken. Verder is bekend dat de biochemische testen die gebruikt worden om onderscheid te maken tussen Cfv en Cff niet altijd betrouwbaar zijn.
Niet zo onschuldig
“Bij het vinden van Cfv gaan alle alarmbellen rinkelen, maar bij Cff niet”, zegt promovenda Linda van Bloois. “Maar is deze bacterie wel zo onschuldig is als het lijkt?” Doel van haar onderzoek was inzicht krijgen in de moleculaire eigenschappen van Cff- en Cfv-stammen. Zij ontwikkelde een nieuwe moleculaire test die Cff en Cfv betrouwbaar kan onderscheiden. “Analyse van het genoom liet zien dat de C. fetus-stammen onderverdeeld worden in ten minste vijf verschillende groepen. Dat komt niet overeen met de biochemische eigenschappen van de stammen. Het laat zien dat Cfv recentelijk is afgesplitst van Cff, wat suggereert dat Cfv geen aparte ondersoort is, maar meer een Cff-kloon die zich beperkt tot het voorplantingsorgaan van rundvee.”
Verder onderzoek noodzakelijk
“Wij hebben geen moleculaire onderbouwing gevonden om de C. fetus-stammen te onderscheiden op basis van hun biochemische eigenschappen. Voor de BGC-beheersingsprogramma’s is het meer van belang om onderscheid te maken tussen virulente (ziekmakende) en niet-virulente stammen. Verder onderzoek is noodzakelijk om te ontdekken welke factoren C. fetus nu virulent maken.”
Van Bloois ziet geen reden om het huidige onderscheid tussen de twee bacteriestammen te handhaven. De biochemische onderverdeling komt immers niet overeen met de indeling op basis van het DNA. “Er zit waarschijnlijk iets in het DNA dat abortus veroorzaakt, maar we weten nog niet precies wat. Het is tijd om de huidige beheersingsprogramma’s eens goed tegen het licht te houden of ergens anders op te baseren.”
Bron: Universiteit Utrecht
