Blauwtong volgens melkveehouder geen blijvend probleem

Blauwtong veroorzaakte in 2023 en 2024 op veel Nederlandse rundveebedrijven ziekteverschijnselen en sterfte onder runderen. In 2025 werden officieel geen nieuwe besmettingen vastgesteld. Toch is het risico op een nieuwe uitbraak niet verdwenen. Het virus circuleert nog in verschillende Europese landen en naast BTV-3 zijn ook andere serotypen aangetoond, waaronder BTV-8. Daarnaast beschikt een deel van de Nederlandse rundveepopulatie niet over natuurlijke immuniteit, meldt Royal GD.

In een onderzoek van Prosu geeft een ruime meerderheid (61 procent) van de deelnemers aan blauwtong niet als blijvend probleem te zien. Tot die groep behoort ook melkveehouder Ard van Veen uit Bodegraven. Op zijn bedrijf met tachtig melkkoeien merkte hij tijdens de uitbraken van 2023 en 2024 zelf weinig van de ziekte.

Weerstand op peil

Van Veen houdt tachtig melkkoeien en bijbehorend jongvee op 32 hectare grasland. Daarnaast pacht hij 8,5 hectare bouwland voor de maisteelt. Op het bedrijf staan twee melkrobots. De veehouder richt zich op een lange levensduur van de koeien en probeert de dieren gedurende een langere lactatieperiode te melken. De tussenkalftijd ligt daardoor regelmatig boven de 500 dagen, met een rollend jaargemiddelde van 10.808 kilogram melk met 5,00 procent vet en 3,83 procent eiwit. De gemiddelde leeftijd van de aanwezige koeien in de stal is zes jaar en drie maanden.

Volgens Van Veen vraagt deze bedrijfsstrategie niet het maximale van de koeien. “Ik zie het liefst dat de koeien wat reserves houden.” Dat werkt volgens hem positief op de weerstand. “Je duwt ze niet naar het randje toe, waardoor de eigen weerstand wel aardig op peil is.” Andere gezondheidsproblemen komen volgens de melkveehouder weinig voor, mede door een geheel gesloten bedrijfsvoering. Mortellaro ziet hij bijvoorbeeld nauwelijks. Die weerstand kan volgens Van Veen mede verklaren waarom blauwtong op zijn bedrijf weinig gevolgen had. “We hebben het wel gehad, want in de tankmelk werden wel antistoffen aangetoond, maar daar heb ik eigenlijk nagenoeg niets van gemerkt in de stal. Dat lossen de koeien blijkbaar zelf op. Wat ook een rol kan hebben gespeeld, is het gegeven dat de koeien en het jongvee alleen overdag weiden. In de avond en nacht staan ze in een goed geventileerde serrestal. Dat deden we altijd al, dus misschien is dat onbewust ons geluk geweest, aangezien knutten vooral in de schemering actief zijn.”

Tijdens de jaren waarin blauwtong veel voorkwam, liet Van Veen zijn veestapel vaccineren. Dat was destijds vooral om te voorkomen dat omliggende bedrijven via zijn dieren met het virus te maken zouden krijgen. Van Veen zag tijdens de uitbraken in 2023 en 2024 grote verschillen tussen bedrijven in zijn omgeving. “Ik zag in mijn omgeving dat het regelmatig mis was. Veehouders uit de buurt hebben veel last gehad van blauwtong, maar op mijn bedrijf heb ik weinig gemerkt. Dat contrast was erg groot.” Ook op ander plekken zag Van Veen grote verschillen tussen nabijgelegen bedrijven in de gevolgen van blauwtong. “De een had er veel meer last van dan de ander.” In 2026 heeft de melkveehouder de dieren tot nu toe niet opnieuw laten vaccineren. Daarvoor heeft hij naar eigen zeggen nog weinig aanleiding gezien.

Zorgen over blauwtong

Dit onderzoek naar in hoeverre blauwtong als blijvend probleem wordt ervaren onder Nederlandse melkveehouders is uitgevoerd door Prosu, het data- en mediabedrijf achter het vakblad Melkveebedrijf. Naast de uitgeverij beschikt Prosu over een uitgebreide database met informatie van melkveehouders in Nederland en België. Aan melkveehouders is in de interviews onder andere gevraagd om te reageren op de vraag: ‘Ziet u blauwtong als een blijvend probleem?’. Een groep van 312 melkveehouders werkte mee aan dit telefonische onderzoek van Prosu. Op de vraag ‘Ziet u blauwtong als een blijvend probleem’ antwoordden 84 melkveehouders (27 procent) ‘ja’, 191 melkveehouders (61 procent) ‘nee’ en de overige 37 melkveehouders (12 procent) ‘weet niet’.