Nu de eerste besmettingsgolf met het Shamonda-like-virus in Vlaanderen mogelijk op zijn einde loopt, waarschuwt Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ) voor mogelijke gevolgen bij drachtige runderen. Besmettingen kunnen leiden tot abortussen en kalveren met aangeboren afwijkingen. Omdat op vrijwel alle onderzochte besmette rundveebedrijven ook drachtige dieren ziekteverschijnselen vertoonden, houdt DGZ rekening met problemen die de komende weken en maanden zichtbaar kunnen worden.
Dat bleek tijdens een webinar op vrijdag 2 oktober waarin DGZ de eerste onderzoeksresultaten over het nieuwe Shamonda-like-virus toelichtte. Sinds begin augustus voerde DGZ 75 onderzoeken uit naar het virus. Daarvan waren er 16 positief, afkomstig van evenveel rundveebedrijven. Het ging om 14 klinische verdenkingen en twee positieve resultaten vanuit abortusonderzoek.
Het virus is inmiddels in alle vijf Vlaamse provincies aangetoond. Ook in Nederland circuleert het virus.
Drachtige dieren vertoonden symptomen
Uit de enquêtes die DGZ bij de betrokken dierenartsen verzamelde, blijkt dat vooral volwassen runderen ziekteverschijnselen vertoonden. De meest voorkomende symptomen waren diarree, koorts, verminderde eetlust en een daling van de melkproductie. Op vrijwel alle 14 klinisch positieve bedrijven werden ook symptomen waargenomen bij drachtige koeien of vaarzen.
Dat laatste baart DGZ zorgen. Volgens dierenarts Willem Van Praet kan de besmetting van drachtige dieren later problemen geven. Tijdens het webinar wees hij specifiek op het risico op abortussen en aangeboren afwijkingen in de komende weken en maanden.
Vergelijkbaar met Schmallenberg
Het Shamonda-likevirus is nauw verwant aan het Schmallenbergvirus, dat sinds 2011 in Europa voorkomt. Beide virussen behoren tot dezelfde groep en worden vermoedelijk door knutten overgedragen.
Bij Schmallenberg is bekend dat besmetting tijdens een bepaalde fase van de dracht ernstige gevolgen kan hebben voor de ongeboren vrucht. Het virus kan de placenta passeren en bij de foetus afwijkingen veroorzaken aan onder meer de poten, nek, wervelkolom en hersenen.
Bij runderen ligt het kwetsbare tijdvenster voor Schmallenberg ongeveer tussen dag 60 en 180 van de dracht. DGZ vermoedt dat Shamonda een vergelijkbaar ziektebeeld kan veroorzaken, maar benadrukt dat het precieze risicovenster voor dit nieuwe virus nog niet bekend is.
Kromme poten en verkorte onderkaak
Dat het Shamonda-likevirus aangeboren afwijkingen kan veroorzaken, blijkt volgens DGZ uit eerdere onderzoeken, problemen bij schapen en recente Europese gevallen. In Frankrijk werd het virus aangetoond bij lammeren met aangeboren afwijkingen, waaronder kromme poten en een verkorte onderkaak. Ook waterhoofden zijn bij Shamonda-besmettingen beschreven.
Daarnaast verwees DGZ naar een Japanse studie uit 2017 waarin ongeveer vijftien met Shamonda besmette kalveren met aangeboren afwijkingen werden onderzocht. Bij deze dieren werden onder meer kromme poten en verdraaiingen van de nek en wervelkolom vastgesteld.
Deze bevindingen versterken volgens DGZ het vermoeden dat Shamonda bij runderen vergelijkbare afwijkingen kan veroorzaken als Schmallenberg. De dierenartsen van DGZ kunnen nog niets zeggen over hoe vaak dergelijke afwijkingen zullen optreden bij de huidige Europese besmettingsgolf.
Eerste besmettingsgolf lijkt af te nemen
DGZ ziet ondertussen aanwijzingen dat de eerste golf van acute Shamonda-besmettingen in Vlaanderen mogelijk afneemt. De laatste positieve klinische verdenking in de gepresenteerde onderzoeksresultaten dateerde van 10 september. In de drie daaropvolgende weken werden geen nieuwe positieve klinische verdenkingen vastgesteld.
Dat betekent echter niet dat de gevolgen van eerdere infecties al achter de rug zijn. Aangeboren afwijkingen kunnen pas bij een latere abortus of geboorte aan het licht komen. Voor veehouders is het daarom belangrijk alert te blijven op abortussen, vroeggeboorten en afwijkend geboren kalveren.
Abortussen laten onderzoeken
DGZ roept Vlaamse veehouders op om abortussen en vroeggeboorten te blijven insturen voor onderzoek. In België is abortusonderzoek verplicht in het kader van de brucellosebewaking. Bij kalveren met typische aangeboren afwijkingen wordt binnen het bestaande abortusprotocol onder meer onderzoek gedaan naar blauwtong en Schmallenberg. DGZ bekijkt of ook Shamonda structureel in dit onderzoek kan worden opgenomen.
Voor Nederlandse melkveehouders geldt eveneens het advies om bij abortussen of kalveren met aangeboren afwijkingen contact op te nemen met de bedrijfsdierenarts en passend diagnostisch onderzoek te laten uitvoeren.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
