Kreupelheid is nog steeds één van de meest invloedrijke gezondheidsproblemen in de melkveehouderij. Tussen de vijftien en zestig procent van de koeien wereldwijd is op een bepaald moment in het leven kreupel. De mate van kreupelheid is de afgelopen decennia niet veel veranderd en kreupelheid draagt nog steeds enorm bij aan een lagere melkgift, vruchtbaarheidsproblemen en een kortere levensduur. Wetenschappelijk en praktijkonderzoek toont een sterk en direct verband aan tussen klauwgezondheid en vroegtijdige afvoer van de koeien.
Kreupelheid bij melkkoeien wordt voornamelijk veroorzaakt door klauwaandoeningen zoals zoolzweren en digitale dermatitis. Op veel bedrijven kunnen klauwletsels, zowel infectieus als niet-infectieus, verantwoordelijk zijn voor meer dan 90 procent van de kreupelheidsproblemen. De meeste kreupelheidsproblemen vindt men in de achterpoten, die het grootste deel van het gewicht van de koe dragen.
Kreupelheid is zeer multifactorieel en wordt beïnvloed door voeding, huisvesting, metabolische stress, omgeving en management. Onderzoek toont aan dat kreupelheid vaker voorkomt aan het begin van de lactatieperiode, wanneer koeien worden geconfronteerd met aanzienlijke metabolische uitdagingen en een negatieve energiebalans.
Een groot praktijkonderzoek van meer dan 19.000 melkkoeien toonde aan dat klauwaandoeningen de melkgift aanzienlijk verlagen en het celgetal verhogen, wat benadrukt dat klauwgezondheid niet alleen de mobiliteit beïnvloedt, maar ook de productiviteit en de uiergezondheid.
Grote invloed op levensduur
Een slechte klauwgezondheid op melkveebedrijven leidt tot een hoger aantal (te vroeg) afgevoerde koeien: kreupelheid is daarmee de belangrijkste oorzaak van voortijdige afvoer in melkveekoppels. Onderzoek toont aan dat kreupele koeien een aanzienlijk kortere levensduur hebben dan niet-kreupele koeien, waardoor kreupelheid één van de economisch belangrijkste factoren is die de levensduur beperken.
Het risico op kreupelheid neemt toe met de leeftijd: de kans op kreupele koeien binnen de veestapel neemt toe naarmate de lactatie vordert, waardoor klauwgezondheidsmanagement van cruciaal belang is voor het bereiken van een langere productieve levensduur.
Langere levensduur is dus een belangrijke component voor succes in de melkveehouderij: het doel is om langere lactaties te realiseren, zowel om economische als om milieuredenen. Maar voor koeien, net als voor ons, is langer leven zinvol als koeien mobiel en gezond blijven.
Preventief controleren en behandelen
Deze bevindingen onderstrepen de noodzaak van preventief klauwbekappen en continue controle. Locomotie-scores, routinematige klauwbekapping en gegevensanalyse (zoals rusttijd, etenstijd, etcetera) zijn belangrijke aandachtspunten om een slechte klauwgezondheid vroegtijdig te herkennen, ernstige kreupelheid te voorkomen en de levensduur te verlengen.
Naast economische aspecten is kreupelheid een belangrijk welzijnsprobleem: zowel klinische als subklinische vormen van kreupelheid leiden tot aanzienlijke pijn, wat uiteindelijk het algehele welzijn van de koe in gevaar brengt. Kreupele koeien vertonen duidelijke gedragsveranderingen ten opzichte van hun gezonde soortgenoten: ze liggen minder lang, eten minder lang en hebben merkbare veranderingen in sociale interacties. Door deze veranderingen in het gedrag van de koe en door de toegenomen ontsteking die optreedt tijdens kreupelheid, hebben koeien een verminderde melkproductie. Ook een verminderde vruchtbaarheid en langere tussenkalftijden zijn van het gevolg.
Onderzoek toont aan dat goed management en stalmanagement bijdragen aan het verminderen van kreupelheid, het verbeteren van de klauwgezondheid en het verlengen van de productieve levensduur van melkkoeien.
Conclusie: klauwgezondheid als hoeksteen
Wetenschappelijk bewijs toont duidelijk aan dat klauwgezondheid een hoeksteen is voor een lang leven van melkkoeien. Bedrijven die prioriteit geven aan vroegtijdige opsporing, preventief klauwbekappen, hoogwaardige huisvesting, uitgebalanceerde voeding en koecomfort zien consistent verbeteringen in dierprestaties en een langere productieve koeien.
Investeren in klauwgezondheid is daarom niet alleen een vereiste voor dierenwelzijn, maar ook een strategische economische beslissing die de duurzaamheid van het bedrijf op de lange termijn versterkt.
In 2023 publiceerde CRV cijfers over het effect van een langere levensduur van melkkoeien. Gemiddeld zijn melkkoeien vier lactaties op het bedrijf. Dit betekent dat er veel onbenutte potentie verloren gaat. Aniek Cock van CRV heeft berekend dat het 3.000 euro per koe oplevert als een melkkoe twee lactaties langer op het bedrijf kan blijven. Voor een bedrijf met 150 koeien is dit dus 450.000 euro. Tel uit je winst.
Algemene strategieën voor verbetering klauwgezondheid en verhoging aantal lactaties
Ongeacht de specifieke risicofactoren in elke situatie zijn enkele algemene strategieën overal toepasbaar om de klauwgezondheid te verbeteren en het aantal lactaties te verhogen:
Preventief bekappen volgens gevalideerde methoden (zoals de Nederlandse vijfstappentechniek) blijkt de tijd tot de eerste kreupelheid aanzienlijk te verlengen en de prevalentie van klauwlaesies te verminderen.
Zachtere loopoppervlakken, schone en droge vloeren, diepstrooisel, ruimere boxen en goede huisvesting verminderen de mechanische belasting van de klauwen en verlagen het infectierisico.
Systematisch scoren van de beweging maakt vroegtijdig ingrijpen mogelijk, wat grote productieverliezen kan voorkomen. Het controleren van klauwen op het moment van droogzetten is een prioriteit en draagt in hoge mate bij aan een langere levensduur.
Het bevorderen van de inname en het managen van de negatieve energiebalans, met name in het begin van de lactatie, is essentieel voor het verminderen van ontstekingen in het begin van de lactatie en gerelateerde hoeflaesies. De inname en bronnen van juiste mineralen en hoeveelheden dragen in hoge mate bij aan gezondere koeien.
Tekst: Luca Fabozzi – Technisch Specialist bij Zinpro
Beeld: Twan Wiermans, Shutterstock en beeldarchief Prosu BV
