Mannheimia haemolytica is een bacterie die al jaren bekendstaat als veroorzaker van longproblemen bij rundvee. Ook in 2025 blijft dit een aandachtspunt op melkveebedrijven. Door veranderingen in het stalklimaat, strengere regels rond antibiotica en een toename van plotselinge sterfte bij koeien, is het belangrijk om alert te blijven. In dit artikel lees je de belangrijkste inzichten en tips voor veehouders.
Wat is Mannheimia?
Deze bacterie komt normaal voor in de neus van runderen zonder direct ziekte te veroorzaken. Maar bij stress of verminderde weerstand kan ze zich snel vermeerderen en de longen infecteren. Dit leidt tot een zware longontsteking, soms met sterfte tot gevolg. Bij kalveren speelt deze bacterie een rol in het bekende pinkengriep-complex. Bij melkkoeien kan de ziekte zich snel en heftig ontwikkelen. In 2024 zag Royal GD een stijging van longproblemen bij melkkoeien, vooral in de herfst en het vroege voorjaar. In ruim 1 op de 3 gevallen van plotselinge sterfte werd Mannheimia als oorzaak gevonden. Er is een lichte toename van antibioticaresistentie bij kalveren geconstateerd.
Hoe herken je de ziekte?
Let bij Mannheimia op deze signalen:
- Hoge koorts (boven 40,5 °C)
- Sloomheid, minder eten, melkproductie zakt
- Moeilijke ademhaling of hoorbaar kreunen
- Soms plotseling overlijden zonder waarschuwing
Wees extra alert na groepsverplaatsingen, stalwissels of stressmomenten zoals afkalven of voerovergang.
Onderzoek, testen en behandeling
Bij een overleden koe is sectie het beste om Mannheimia aan te tonen. Bij zieke dieren kan de dierenarts via een longspoeling of neusswab monster nemen. Ook bestaan er bloedtesten die laten zien of kalveren antistoffen hebben. Snel behandelen is belangrijk, het liefst binnen enkele uren na de eerste symptomen. Meestal wordt een antibioticum gecombineerd met een ontstekingsremmer. Vermijd preventief antibioticagebruik om resistentie te voorkomen. Bij kalveren is inmiddels 1 op de 5 bacteriestammen ongevoelig voor oxytetracycline. Bij melkkoeien is dat minder, maar voorzichtigheid blijft nodig.
Voorkomen is beter dan genezen
1. Goede biest voor kalveren
- Zorg dat kalveren snel genoeg goede biest drinken
- Controleer de kwaliteit met een Brixmeter (minimaal 22%)
2. Frisse lucht in de stal
- Zorg voor goede ventilatie en een droog stalklimaat
- Gebruik bij voorkeur sensoren voor temperatuur en luchtvochtigheid
3. Vaccinatie
- Er zijn vaccins beschikbaar tegen Mannheimia, vaak in combinatie met andere kiemen
- Vaccineren vóór afkalven zorgt ook voor extra bescherming via de biest
Tekst: Elianne Netjes – Pelleboer
