Ziekten zoals luchtwegproblemen zorgen voor grote schade bij uw jongvee, schade die gedurende de rest van het leven van het dier gevolgen kunnen hebben. Hoe kunt u er voor zorgen dat uw kalf opgroeit tot een goede melkgevende koe? Dit leest u hier.
Het uierweefsel van de koe wordt in de eerste levensmaanden van een kalf al ontwikkeld. Ziekte tijdens deze periode, door bijvoorbeeld een longontsteking, heeft een negatieve invloed op de ontwikkeling van het uierweefsel en dus op de levensproductie van het dier. Luchtwegproblemen ontstaan als de infectiedruk te hoog is en/of de weerstand van het kalf te laag. Als veehouder heeft u op het verlagen van de infectiedruk en het verhogen van de weerstand van uw kalveren gelukkig een grote invloed!
Verlaging van de infectiedruk bij jongvee
Voor bacteriën en virussen die luchtwegproblemen veroorzaken geldt dat deze zich prettig voelen in een vochtig klimaat. Dit is dan ook de grootste reden dat we meer luchtwegklachten zien bij jongvee tijdens de vochtige wintermaanden. Om het aantal ziektekiemen in de lucht van uw kalverstal te verlagen, is het van belang om te zorgen voor voldoende verse lucht. Het klimaat moet prettig fris zijn en het mag nergens in de stal ruiken naar ammoniak. Echter te grote luchtstroomsnelheden kunnen tocht veroorzaken. Tocht kan er op zijn beurt weer voor zorgen dat een kalf te sterk afkoelt. Door het afkoelen stroomt er minder bloed naar de neus en keel; het dier wil alle warmte (en dus ook bloed) graag centraal in het lichaam houden.
Kalverdekjes zijn een prima oplossing
Doordat er minder bloed naar de neus en keel stroomt, wordt ook de lokale weerstand hier verminderd, waardoor een luchtwegvirus of bacterie zich gemakkelijker kan vermenigvuldigen en ziekte kan veroorzaken. Kalverdekjes zijn een prima oplossing om de kalveren in de koudere maanden goed op temperatuur te houden. In veel stallen worden kleppen geïnstalleerd om de kalveren te beschermen tegen tocht. Hoewel tocht hiermee op deze plek vaak wordt voorkomen kan het microklimaat onder deze kleppen erg benauwd zijn. Ga zelf eens op deze plekken zitten. Een te hoge concentratie ammoniak bijvoorbeeld is irriterend voor de luchtwegen en kan de weg voor ziektekiemen vrij maken. Om te zien of er voldoende lucht wordt ververst kunt u een rookproef laten doen. Hierbij wordt gekeken naar de tijd waarin de rook weer verdwijnt en de luchtsnelheid. Een te hoge luchtsnelheid (meer dan 0,2 meter per seconde) betekent dat er sprake is van tocht, iets wat niet gewenst is.
Risico bij pasgeboren kalf
De infectiedruk op een bedrijf wordt ook bepaald door de al aanwezige ziektekiemen. Voor een pasgeboren kalf begint het risico op infectie direct na de geboorte. Kalveren die de eerste 24 uur bij de koe worden gelaten hebben bijvoorbeeld 3,5 keer meer kans om luchtwegklachten te krijgen. Voor kalveren die de eerste week in dezelfde ruimte als het melkvee worden gehuisvest is er een 17 keer hogere kans hierop. Haal uw kalveren daarom na de geboorte direct weg bij de koe en vang het op in schone eenlingboxen in een aparte ruimte.
Verhogen van de weerstand
Kalveren worden zonder afweerstoffen geboren. Voor een goede afweer op jonge leeftijd zijn ze afhankelijk van de afweerstoffen in de biest. Helaas zijn deze afweerstoffen niet altijd voldoende toereikend om een infectie te voorkomen. Dit kan komen doordat de kwaliteit van de biest of de biestgift zelf onvoldoende is. Maar ook wanneer het biestmanagement wel op orde is, kan het zijn dat de afweer van het kalf niet toereikend is. Dit kan komen doordat bepaalde belangrijke afweerstoffen een korte halfwaardetijd hebben. Dit betekent dat de afweerstoffen hun functie te snel verliezen, waardoor de concentratie in het bloed sneller daalt dan dat het kalf zelf nieuwe afweerstoffen aan kan maken. Er ontstaat een dip in de afweer van het kalf; de afweerstoffen uit de biest nemen af, maar het kalf kan deze nog onvoldoende zelf aanmaken.
Vaccineren tegen luchtwegproblemen
Vaccineren is een zeer effectieve methode om schade aan de luchtwegen te voorkomen. Vaccinatie zorgt ervoor dat de weerstand van het kalf wordt versterkt. Het kalf gaat na vaccinatie afweerstoffen aanmaken waardoor het ziektekiemen beter en sneller te lijf kan gaan. De schade aan de longen door ziekte wordt hiermee beperkt. HIPRA heeft verschillende vaccins tegen luchtwegproblemen ontwikkeld. NASYM is een vaccin welke al op jonge leeftijd ingezet kan worden bij kalveren. Het is een vaccin dat via de neus gegeven wordt, waarbij de afweerstoffen uit de biest geen invloed hebben op de werkzaamheid van het vaccin. NASYM beschermt tegen BRSV, een virus dat veelvuldig luchtwegproblemen kan veroorzaken. Doordat NASYM na intranasale toediening (in de neus) geboosterd kan worden met een intramusculaire dosis (in de spier), biedt NASYM bescherming tegen BRSV vanaf jonge leeftijd tot aan 8 maanden leeftijd met slechts 2 entingen!
Luchtwegontsteking
Niet elke luchtwegontsteking wordt door BRSV veroorzaakt. Maar ook voor andere veroorzakers van luchtwegproblemen heeft HIPRA een oplossing. Zo biedt Hiprabovis Somni/lkt bescherming tegen zowel Mannheimia Haemolytica als Histophillus Somni, twee veel voorkomende bacteriën die een ernstige luchtwegontsteking kunnen veroorzaken.
Om te weten welk vaccin het meest passend is op uw bedrijf is het raadzaam om onderzoek te doen welke kiemen een rol spelen. Dit kan via verschillende methodes, uw dierenarts kan u hierin adviseren. Wanneer de veroorzakende kiemen bekend zijn kan worden bepaald welk vaccin en welke andere maatregelen het meest effectief zullen zijn.
