Het ‘shamonda-like virus’, een orthobunyavirus dat verwant is aan het Schmallenbergvirus, is inmiddels vastgesteld bij rundvee in Nederland. Royal GD vond het virus bij runderen op meerdere bedrijven. In België loopt onderzoek naar een mogelijke eerste besmetting. Daar werd bij een rund in Midden-West-Vlaanderen eveneens een virus gevonden dat mogelijk tot het Shamonda-virus of een Shamonda-like virus behoort.
Virus aangetoond op Nederlandse bedrijven
Royal GD ontving afgelopen week meerdere meldingen van rundveebedrijven met acute ziekteverschijnselen. Het ging onder meer om koorts, diarree en een daling van de melkproductie. Naar aanleiding daarvan werden op 11 en 13 augustus bedrijfsbezoeken uitgevoerd bij acht bedrijven.
Tijdens de bezoeken brachten dierenartsen de ziekteverschijnselen en de omvang ervan in kaart. Ook werden zieke runderen onderzocht en monsters genomen. Uit laboratoriumonderzoek van de eerste vier bezochte bedrijven bleek dat op deze bedrijven bij één of meerdere runderen sprake was van een infectie met een orthobunyavirus.
Vervolgonderzoek met verschillende sequentie-analysetechnieken, waaronder PathoSense, wees vervolgens op het ‘shamonda-like virus’. Dit virus vertoont sterke overeenkomsten met het virus dat recent in Frankrijk, Zwitserland en Duitsland is aangetoond. Voor aanvullende bevestiging zijn monsters doorgestuurd naar het Friedrich-Loeffler-Institut (FLI) in Duitsland.
Mogelijke besmetting in België
Ook in België is inmiddels een mogelijke besmetting vastgesteld. Volgens de Belgische gezondheidsdienst voor dieren, DGZ, werd bij een rund in Midden-West-Vlaanderen via PathoSense een virus aangetoond dat mogelijk een Shamondavirus of Shamonda-like virus is. Het rund had hoge koorts, ademhalingsproblemen, diarree en een gedaalde melkgift. Daarmee komen de verschijnselen grotendeels overeen met de klachten die bij volwassen runderen in andere landen en inmiddels ook in Nederland worden gezien. Bevestigingstesten bij Sciensano moeten de verdenking verder onderbouwen en het virus typeren.
Het Shamondavirus werd voor het eerst in de jaren zestig bij runderen in Nigeria vastgesteld. Daarna werd het sporadisch gemeld in onder meer Afrika, Australië en Zuid-Japan. Deze zomer werd het virus voor het eerst in Centraal-Europa vastgesteld. Klinische gevallen zijn tot nu toe gemeld in Zuid-Duitsland, Zwitserland en Frankrijk.
Knutten spelen waarschijnlijk een rol
Het Shamondavirus behoort tot de orthobunyavirussen uit de Simbu-serogroep. Net als het Schmallenbergvirus wordt het virus overgedragen door knutten van het geslacht Culicoides. Omdat het vectorseizoen nog volop bezig is, kan verdere verspreiding volgens DGZ niet worden uitgesloten.
Er zijn vooralsnog geen aanwijzingen voor rechtstreekse overdracht van rund naar rund. Ook zijn er geen aanwijzingen dat het virus ziekte bij mensen veroorzaakt.
Over de gevolgen van een besmetting is nog niet alles bekend. Bij volwassen runderen worden vooral koorts, diarree, verminderde activiteit en een daling van de melkgift gemeld. Volgens DGZ zijn tot nu toe geen sterfgevallen onder volwassen dieren gemeld en herstellen de dieren vanzelf.
Aandacht voor drachtige runderen
Een belangrijk aandachtspunt is de mogelijke overdracht van een besmet moederdier naar de foetus. Net als bij het Schmallenbergvirus kan een infectie tijdens de dracht mogelijk gevolgen hebben voor het ongeboren kalf. DGZ meldt dat besmetting tijdens de dracht mogelijk kan leiden tot abortus en vroeggeboorte. Daarbij zijn ook hersen- en pootafwijkingen vastgesteld. Hoe groot het risico op dergelijke gevolgen is bij het Shamonda-like virus, is nog niet duidelijk.
Daarom adviseert DGZ veehouders de komende maanden extra aandacht te besteden aan drachtige dieren en het verloop van geboortes. Bij abortus of vroeggeboorte kan onderzoek via het abortusprotocol worden uitgevoerd.
Onderzoek naar verspreiding gaat door
Royal GD analyseert momenteel de resultaten van de bedrijfsbezoeken en de meldingen die bij de Nederlandse Veekijker binnenkomen. De organisatie vraagt dierenartsen en veehouders alert te blijven op acute ziekteverschijnselen zoals koorts, diarree en een dalende melkproductie.
Voor diagnostiek kan bij runderen met deze verschijnselen een serummonster worden onderzocht met een PCR-test voor het Schmallenbergvirus. Deze orthobunyavirus-PCR toont ook het Shamonda-like virus aan, maar kan geen onderscheid maken tussen beide virussen. Ook de beschikbare ELISA-test voor antistoffen tegen het Schmallenbergvirus kan beide infecties aantonen zonder onderscheid te maken.
Daarnaast kan PathoSense worden gebruikt om breed te zoeken naar mogelijke infectieuze verwekkers. Zowel in Nederland als België wordt deze analysemethode gebruikt bij het huidige onderzoek. De komende periode moet meer duidelijkheid geven over de verspreiding en de betekenis van het virus voor de rundveehouderij.
Tekst: Esmee Groot Roessink
