Het uier is de economische motor van uw bedrijf. Een goede uiergezondheid is daarbij van levensbelang. Lees hier hoe u de uiergezondheid op uw bedrijf kunt optimaliseren.
Hoe is de uier opgebouwd?
Om te weten hoe u mastitis kan voorkomen is het eerst zaak te weten hoe het uier is opgebouwd en hoe een uierontsteking precies ontstaat. Het uier van de koe bestaat uit 4 aparte melkklier compartimenten. De melk wordt geproduceerd in de alveoli en wordt via een kanaal getransporteerd naar de cisternen waar het wordt opgeslagen totdat de koe wordt gemolken. Bij koeien is 70% van de melk opgeslagen in de alveoli en 30% in de uier cisternen. Om elke kleine alveoli liggen bloedvaten die ervoor zorgen dat onder andere lactose, vet en eiwit vanuit het bloed naar de alveoli en dus in de melk worden uitgescheiden.
Om 1 liter melk te produceren moet er wel 500 liter bloed door het uier worden gepompt. Koeien zijn dus met recht echte top atleten! Wanneer een koe wordt gemolken, wordt de melk uit de cisternen direct “los” gelaten. Om er echter voor te zorgen dat ook de overige 70% van de melk, die zich in de alveoli bevindt, wordt uitgescheiden moet de toeschietreflex worden gestimuleerd. Een juiste manier van voorbehandelen en voldoende tijd tussen start voorbehandeling en onderhangen van het melkstel (60-90 seconden) zijn hierbij cruciaal.
Maar dan gaat het mis; een koe met uierontsteking
Genetische selectie op een hogere melkproductie en snel melkende koeien heeft ervoor gezorgd dat veel koeien de melk gemakkelijk laten schieten. Keerzijde hiervan is dat ook melk uitliggen meer voor komt, het tepelkanaal meer en langer “open” staat en de koeien daardoor gevoeliger zijn voor het ontstaan van een uierontsteking. Een uierontsteking ontstaat namelijk bijna altijd doordat bacteriën via het slotgat en speenkanaal het uier binnen dringen om vervolgens in het uierweefsel een ontsteking te geven.
Het slotgat speelt daarin dus een belangrijke rol om bacteriën buiten het uier te houden. Wanneer de slotgaten echter rafelig of ruw zijn kunnen deze niet meer goed sluiten, in onderstaande afbeelding is dit duidelijk zichtbaar. De poort om bacteriën binnen te laten staat bij een score 3 of 4 eigenlijk continu open (zie rode omlijning). Daarnaast voelen ook koegebonden bacteriën zoals Staphylococcus aureus zich thuis in deze rafelige spenen. Om uierontsteking te voorkomen is het behouden van een goede speenconditie bij uw koeien en het voorkomen van melk uitliggen dan ook van groot belang.
Een uierontsteking geeft altijd schade aan het uierweefsel en aan de melkklieren. Een deel van het weefsel wordt vervangen door littekenweefsel, dit is dan ook de reden dat koeien na een mastitis in de regel bijna altijd minder melk produceren.
Verminder het aantal en de ernst van mastitis met 50%!
Om het aantal en de ernst van de uierontstekingen op uw bedrijf te verminderen kan vaccinatie worden toegepast. STARTVAC® is werkzaam tegen mastitis door de omgevingskiemen E. coli en Klebsiella, maar STARTVAC® is ook werkzaam tegen de koegebonden kiemen Staphylococcus aureus en de biofimvormende CNS-bacteriën.
Wat betreft E. coli en Klebsiella zorgt vaccinatie ervoor dat de ernst van de mastitis beduidend afneemt. Veehouders die STARTVAC® gebruiken zeggen dat koeien die voorheen moesten worden afgevoerd wegens een E. coli of Klebsiella mastitis na vaccinatie minder ernstig ziek zijn en beter genezen waardoor ze beter in productie blijven en afvoer niet meer nodig is.
In geval van mastitis door Staphylococcus aureus of CNS-bacteriën, werd in een groot onderzoek aangetoond dat STARTVAC® het aantal nieuwe infecties door deze bacteriën met 56 % afnam.(1) Zodoende is vaccinatie met STARTVAC® voor veel bedrijven een passende management maatregel.
Heeft u op uw bedrijf meer problemen ten gevolge van Streptococcus uberis mastitis? Deze bacterie geeft vaak terugkerende mastitis en (tank)celgetal problemen. Vaccinatie met UBAC® zorgt in veldproeven voor een daling van 55% van het aantal klinische mastitisgevallen veroorzaakt door S. uberis. Daarnaast wordt bij gevaccineerde dieren die nieuw geïnfecteerd raken met S. uberis, een daling van 70% gezien van het celgetal op kwartierniveau. Tevens zien we bij gevaccineerde koeien die een subklinische infectie met S. uberis krijgen, 3 liter minder melkproductieverlies per dag tot 150 dagen in lactatie.
Vaccinatie tegen mastitis past in een bedrijfsspecifieke aanpak waarbij alle management maatregelen op het gebied van uiergezondheid onder de loep worden genomen en risicofactoren op het gebied van melken, hygiëne en de algemene weerstand van uw koppel worden aangepakt. Vaccinatie zorgt er in het kort voor dat de weerstand van uw koeien tegen de mastitis kiemen wordt verbeterd waardoor ze een infectie zelf sneller en beter kunnen aanpakken.
Meer weten over mastitis en vaccineren? Neem dan contact op met HIPRA middels het contactformulier!
Contactformulier Hipra
Bron: (1): Y.H. Schukken et al., Efficacy of vaccination on Staphylococcus aureus and coagulase-negative staphylococci intramammary infection dynamics in 2 dairy herds, J. Dairy Sci. 97 :1–15, 2014
