Terugkerende mastitis kost niet alleen veel geld door het verlies van melkproductie, de kosten van medicijnen en het uithouden van de melk, maar zorgt vooral voor veel ergernis op het bedrijf. In Nederland is Streptococcus uberis één van de drie meest voorkomende veroorzakers van klinische mastitis. Daarbij staat deze kiem bekend als veroorzaker van herhaalde mastitis.
Streptococcus uberis is een bacterie die zowel klinische als subklinische mastitis kan veroorzaken. De bacterie voelt zich erg prettig in organisch materiaal als mest, stro en modder. Daarnaast wordt de bacterie ook aangetroffen op de huid en slijmvliezen van de koe. Besmetting kan zowel uit de omgeving als vanaf andere koeien komen.
Wat maakt mastitis als gevolg van Streptococcus uberis zo lastig?
Bij klinische mastitis geeft Streptococcus uberis meestal een milde mastitis met alleen veranderingen in de melk en/of het uier. De bacterie kan echter in sommige gevallen ook een ernstige mastitis laten zien, met veranderingen van melk en uier en een zieke koe. Om de veroorzakende kiem te achterhalen is bacteriologisch onderzoek van de melk noodzakelijk. Een van de redenen dat Streptococcus uberis ook wel de frustrerende mastitis veroorzaker wordt genoemd, is dat hij vaak slecht reageert op behandeling. Het gevolg is chronische hoog celgetal koeien of zelfs koeien die, ondanks behandeling, iedere keer opnieuw klinische mastitis krijgen. Deze chronische en herhaalde infecties leiden tot een verhoogd antibioticagebruik en kosten veel geld; gemiddeld € 301,- per geval.1
Streptococcus uberis kan, net als Staphylococcus aureus, een biofilm produceren. Deze biofilm is een soort slijmlaag die wordt opgebouwd in het uierweefsel waarin de bacterie zich verstopt. Op deze manier is de bacterie minder goed bereikbaar voor de eigen afweer van de koe maar ook voor antibiotica. Hoe lang een mastitis door Streptococcus uberis aanhoudt varieert. Ongeveer 60% van de infecties duurt minder dan 30 dagen. Een koe die eenmaal een infectie met Streptococcus uberis heeft gehad heeft wel een hoger risico op nieuwe infectie. Men denkt dat ongeveer 18% chronisch kan worden en >100 dagen aanhoudt.
Aanpak bij Streptococcus uberis
Omdat Streptococcus uberis zich voornamelijk omgevingsgebonden gedraagt ligt de focus op het verminderen van infecties vanuit de omgeving en dus een optimale hygiëne op het bedrijf. Door het nemen van deze maatregelen worden ook infecties met andere omgevingsbacteriën zoals E. coli verminderd. Hygiëne van de koeien, de ligboxen en de looppaden zijn cruciale punten. Omdat veel infecties optreden tijdens het melken kan desinfectie van de spenen voorafgaand aan het melken zeer nuttig zijn. Bij controle van de spenen vóór het onderhangen van het melkstel mag 95% van de spenen geen of bijna geen vuil achterlaten op een desinfectiedoek. Rondom droogzetten en afkalven gelden dezelfde strikte hygiëne maatregelen. Verder is er sinds 2018 een nieuwe maatregel in de strijd tegen Streptococcus uberis mastitis op de markt: het vaccin UBAC®.
Laat het aantal klinische Streptococcus uberis mastitis gevallen op uw bedrijf ook dalen!
HIPRA heeft in 2018 wereldwijd het vaccin UBAC® op de markt gebracht. Dit is het eerste en enige vaccin dat werkzaam is tegen Streptococcus uberis mastitis. In een groot veldonderzoek werd aangetoond dat het aantal dieren dat een klinische mastitis kreeg, veroorzaakt door Streptococcus uberis, door vaccinatie met UBAC® daalde met maar liefst 52,5%! Het antibioticagebruik voor mastitis daalde door vaccinatie met 56%. Dit werd aangetoond in een grote veldproef, gedaan bij 600 koeien verdeeld over 6 Spaanse melkveebedrijven. De dieren werden willekeurig geselecteerd, waarbij de helft gevaccineerd werd met het vaccin tegen Streptococcus uberis mastitis (UBAC®) en de andere helft niet (placebo groep). Naast een afname van het aantal klinische mastitis en een afname in het antibioticagebruik, daalde het celgetal op kwartierniveau in de gevaccineerde groep met 70% bij de koeien die een subklinische Streptococcus uberis mastitis kregen. De koeien met een subklinische mastitis door Streptococcus uberis in de gevaccineerde groep produceerden tevens 3,1 liter meer melk per dag in de eerste 147 dagen in lactatie ten opzichte van de dieren in de niet gevaccineerde groep. In totaal kwam dit neer op 456 liter meer melk. Deze resultaten waren statistisch significant en hebben ervoor gezorgd dat UBAC® als eerste vaccin aan de strenge Europese eisen omtrent veiligheid en werkzaamheid heeft voldaan.
Ook uit een recente Nederlandse veldproef bij 3 melkveebedrijven kwamen zeer positieve resultaten. Een jaar na vaccinatie met UBAC® daalde het totaal aantal mastitisgevallen met 40%. Daarnaast was 90% van de koeien die bij de start van vaccinatie een verhoogd celgetal door Streptococcus uberis had genezen na 6 maanden en het totaal aantal koeien met een hoog celgetal als gevolg van Streptococcus uberis daalde met 55%.4
De afname in het aantal klinische Streptococcus uberis mastitisgevallen en de toename in melkproductie na vaccinatie, in het geval van een subklinische Streptococcus uberis mastitis, kunnen op bedrijven met Streptococcus uberis problemen al snel zorgen voor een financiële winst.
Productkenmerken UBAC klik hier
Wilt u meer informatie ontvangen over preventie en vaccineren in de strijd tegen Streptococcus uberis mastitis? Neem dan contact op met een van onze dierenartsen: Jessica Hartjes, 06-3800 8533 (Nederland), Pauline Athmer (Zuid Nederland), 06-8100 2036, Ruth Meenks (Noord Nederland) 06-1370 2817, Sabine Hoogeveen (West Nederland) 06-8279 0165 of Anne-Lynn Geertshuis (Oost Nederland) 06-2046 9304. U kunt ook onderstaand contactformulier invullen, dan nemen wij contact met u op.
Contactformulier Hipra
Bronnen:
- Van Soest et al., JDS, 2016
- Puig et al. 2018; Efficacy and safety under field conditions of the new vaccine UBAC® against Streptococcus uberis intramammary infections in dairy cows. Poster presented at the 2018 International Bovine Mastitis Conference. NMC Milano, Italy.
- Montbrau et al. 2018; Efficacy of UBAC® vaccine against an experimental intramammary heterologous challenge in dairy heifers (clinical response and milk production). Poster presented at the 2018 International Bovine Mastitis Conference. NMC Milano, Italy
- Beulens and Hartjes, Poster NMC 2021, Case study with vaccination against Streptococcus uberis infections in 3 Dutch dairy herds to control clinical mastitis, subclinical mastitis and intramammary use of antibiotics.
