Het voorjaar is weer begonnen, en daarmee nemen vaak de luchtwegklachten bij de kalveren af. Maar wat was nu de oorzaak van de luchtwegproblemen bij de kalveren afgelopen herfst en winter? Hipra heeft afgelopen winterperiode bij 267 kalveren met (beginnende) luchtwegklachten longspoelingen laten uitvoeren, bent u ook zo benieuwd naar de uitkomst?
Luchtwegproblemen bij kalveren komen helaas vaak voor. Met name in de herfst en winter worden vaak hoestende en snotterende kalveren gezien. De dieren zijn ziek, hebben koorts en drinken te weinig. Daarbij treedt er vaak verlies van functioneel longweefsel op, wat nooit meer volledig herstellen kan. Hierdoor kan het dier minder goed zuurstof opnemen en zal de groei van het kalf achter blijven. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat dieren die meer dan vier gevallen van luchtwegaandoeningen gehad hebben een kortere levensduur en levensproductie hebben (Bach, 2011).
Zoals beschreven in ‘wat mankeren mijn hoestende kalveren’, zijn er meerdere mogelijkheden om te onderzoeken wat de oorzaak van ziekte bij uw kalveren is, waaronder het laten uitvoeren van een longspoeling door de dierenarts. Afgelopen winterperiode (oktober 2018 tot en met maart 2019) zijn er door dierenartsen door het hele land longspoelingen uitgevoerd. Bij het doen van een longspoeling, wordt het spoelsel op verschillende bacteriën en virussen onderzocht. Vaak worden er meerdere kiemen tegelijkertijd aangetoond. Hipra heeft de gegevens van 267 longspoelingen samengevat. Hieronder staan de belangrijkste kiemen die gevonden zijn:
De bovenstaande kiemen zijn op te delen in virussen en bacteriën. RSV en PI3 zijn virussen, Mycoplasma Bovis, Mannheimia Haemolytica en Histophillus Somni zijn bacteriën.
Virale luchtwegontstekingen
Pinkengriep wordt veroorzaakt door het BRS virus, oftewel het Bovine Respiratoiry and Syncitial virus (RSV). Het veroorzaakt vaak een uitbraak van luchtwegproblemen, bij met name kalveren onder de 6 maanden leeftijd. Ook het parainfluenza type 3 virus (PI3) kan een rol spelen bij het ontstaan van pinkengriep, maar dit virus is het afgelopen jaar maar bij 5 % van de longspoelingen gevonden en lijkt hierbij dus geen belangrijke rol te spelen. De ernst van de verschijnselen verschilt. Vaak hebben de dieren koorts en beginnen ze te hoesten. Daarnaast is er vaak sprake van een verhoogde ademhalingsfrequentie en worden er traanogen gezien. Helaas kan het ziektebeeld ook ernstiger verlopen en kan er sterfte optreden.
In het begin van een pinkengriepinfectie spelen bacteriën geen rol. Behandeling met antibiotica is dan ook niet zinvol. Echter kunnen de virussen het longweefsel en de slijmvliezen beschadigen en de afweer van het dier verminderen, waardoor een bacterie gemakkelijk in de longen kan aanhechten en zich kan vermenigvuldigen. Dit heeft een nog grotere longschade tot gevolg.
Bacteriële luchtwegontstekingen
Bacteriën kunnen een ernstige longontsteking veroorzaken. Zeker wanneer er kleine beschadigingen van het slijmvlies zijn, kan een bacterie gemakkelijk een infectie veroorzaken. Beschadigingen van het slijmvlies kunnen ontstaan door een andere ziekteverwekker, maar ook door bijvoorbeeld een hoge luchtsnelheid of ammoniak. Het optimaliseren van de huisvesting van de kalveren draagt dan ook bij aan het voorkomen van luchtwegproblemen.
Mycoplasma Bovis is een bacterie die naast longontsteking ook gewrichtsontsteking of een oorontsteking kan veroorzaken. Ook worden er uierontstekingen ten gevolge van mycoplasma bij melkkoeien gezien. Helaas zijn infecties vaak moeilijk te behandelen, het is daarom belangrijk om een infectie te voorkomen door het nemen van managementmaatregelen en het voorkomen van stress. Een goede (biest) voeding, optimale huisvesting en -klimaat voor de kalveren, goede hygiëne en een all-in all-out systeem dragen bij aan het voorkomen van vele ziekte problemen bij (jonge) kalveren, waaronder ook het voorkomen van luchtwegontstekingen.
Mannheimia Haemolitica is een bacterie die veel schade in de longen kan veroorzaken. M. Haemolitica is een commensaal die vaak in de voorste luchtwegen van (gezonde) kalveren wordt gevonden. Door het inademen van grote hoeveelheden van deze bacterie en het niet goed verwijderen van de bacterie door het afweersysteem, kan M. Haemolitica in de diepere luchtwegen terecht komt en hier schade veroorzaken. De schade wordt met name veroorzaakt door een leucotoxoïde, een soort gifstof van de bacterie. Het leucotoxoïde veroorzaakt een heftige ontstekingsreactie, waarbij onherstelbare longschade optreedt.
Histophillus Somni is een bacterie die ernstige longontstekingen kan veroorzaken. Ook hierbij spelen gifstoffen een rol. De gifstoffen van H. Somni veroorzaken trombose en longschade. Naast longontsteking kan H. Somni ook gewrichtsontsteking, oorontsteking of een ontsteking aan het hart veroorzaken.
Naast het nemen van managementmaatregelen om de kans op infectie te verkleinen, is het ook mogelijk om tegen Mannheimia Haemolytica en Histophillus Somni te vaccineren. HIPRABOVIS SOMNI/Lkt® is een combinatievaccin en bevat deze beide kiemen. Vaccinatie met HIPRABOVIS SOMNI/Lkt® vermindert het aantal dieren met een klinische longontsteking en zorgt ook voor een vermindering van de longschade ten gevolge van deze bacteriën. Daarnaast zal ook het antibioticagebruik afnemen.
