Tijdens de slotbijeenkomst van de StopLac-tour van AHV door Nederland en Vlaanderen nam AHV-dierenarts Geoffrey Ackaert melkveehouders mee in de ontwikkeling rond droogstand. Van standaard zes weken naar een lactatiebepalende aanpak en van geleidelijk droogzetten naar abrupt droogzetten. De kern van zijn verhaal: hoe zet je koeien droog zonder onnodige stress en met de best mogelijke start van de volgende lactatie?
De visie op droogzetten is de afgelopen decennia flink veranderd. “We zijn eigenlijk pas tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog echt begonnen met het optimaliseren van de droogstand”, vertelt Ackaert op de bijeenkomst op een melkveebedrijf in het Gelderse Est. “Toen zagen onderzoekers dat een droogstand van ongeveer twee maanden nodig was om de melkproductie in de volgende lactatie te maximaliseren. Daar komt die bekende richtlijn van zestig dagen vandaan.”
Waarom zestig dagen voor een vaars?
Ackaert merkt dat er regelmatig vragen zijn over de lengte van de droogstand, zeker bij vaarzen. In de loop der jaren zijn de inzichten veranderd en wordt voor oudere koeien een droogstand van minimaal zes weken geadviseerd. “Voor eerstelactatiedieren is wel een droogstand van acht weken nodig”, vertelt Ackaert. “Bij vaarzen is het melkklierweefsel namelijk nog volop in ontwikkeling. Tijdens de droogstand worden niet alleen oude melkproducerende cellen vervangen, maar worden ook nieuwe cellen aangemaakt. Daarom heeft een vaars meer tijd nodig.”
Volgens Ackaert onderschatten veel melkveehouders het effect van een te korte droogstand. “Onderzoek laat zien dat een vaars die onvoldoende droogstand krijgt, in de tweede lactatie tot twintig procent minder melk kan produceren. Dat is een verlies dat je later niet meer terugwint.”
Toewerken naar maximale voeropname
Aanvankelijk lag in de droogstand het accent op herstel van het uierweefsel. Als dat herstel plaatsvond, was de droogstand grotendeels geslaagd. Tegenwoordig staat de droogstand vooral in het teken van toewerken naar een optimale start van de volgende lactatie. “Dan willen we een zo hoog mogelijke drogestofopname met zo weinig mogelijk metabole stress”, stelt de dierenarts. “We weten dat koeien die goed blijven vreten vlak voor en na het afkalven minder risico lopen op stofwisselingsproblemen en doorgaans beter opstarten in de volgende lactatie.”
Van geleidelijk naar abrupt droogzetten
De manier van droogzetten kan veel invloed hebben op de voeropname rond het afkalven.Veel melkveehouders proberen de melkproductie vóór het droogzetten te verlagen door het rantsoen aan te passen of minder vaak te melken. Volgens Ackaert brengt dat echter ook risico’s met zich mee. “Elke verandering in voeropname of melkfrequentie geeft stress voor de koe. En juist op het moment dat de immuniteit van de koe onder druk staat, willen we zo min mogelijk extra stress veroorzaken.”
Abrupt droogzetten is volgens Ackaert een betere methode om de herkauwactiviteit op peil te houden. Hij baseert zich daarbij op praktijkonderzoek, waarbij de herkauwactiviteit van koeien die geleidelijk werden drooggezet, werd vergeleken met die van koeien die abrupt werden drooggezet. Hierin viel op dat koeien die traditioneel werden verschraald, een duidelijke terugval in herkauwactiviteit lieten zien. Bij koeien die abrupt werden drooggezet, was die terugval volgens hem veel kleiner.
Om de koeien, vaak met een hoge melkproductie, abrupt droog te kunnen zetten, werd op de bedrijven gebruikgemaakt van StopLac. Dit is een product op basis van een natuurlijk plantenextract dat werkt door de modulatie van de pensmicrobiota tijdens de droogzetperiode te ondersteunen. Dit draagt bij aan een tijdelijke aanpassing van de vluchtigevetzuurprofielen en de energiestofwisseling, waardoor de melkproductie daalt en het droogzetten volgens AHV gemakkelijker verloopt.
De basis blijft water en voer
Goed transitiemanagement gaat uiteraard veel verder dan alleen droogzetten. Alle basisvoorwaarden moeten kloppen. “Dat betekent goed voer en een goede watervoorziening, zeker ook bij de droogstaande koeien. Dat klinkt eenvoudig, maar daar valt op veel bedrijven nog winst te behalen.”
Tekst en beeld: Gerben Hofman
