Nu klimaatdoelen, stikstof en achteruitgang van biodiversiteit maatschappelijk steeds urgenter worden, is er behoefte aan perspectief voor boeren. Het Markemodel biedt dat via een aanpak waarbij boeren en sturende partijen samen bepalen met welke regionale doelen op het gebied van lucht, water en land ze aan de slag gaan en welke beloning daar tegenover staat. In de Achterhoek wordt dit model nu voor het eerst in de praktijk beproefd. Op vrijdag 9 december 2022 sloten de Boerenraad en de Markeraad een deal met elkaar.
Proefgebieden in Winterswijk en ’t Klooster voor Markemodel
Deze pilot wordt uitgevoerd in twee proefgebieden in de Achterhoek waar 35 boeren aan dit traject meedoen. Afgelopen jaar benaderden de pilotpartners Vereniging Agrarisch Landschap Achterhoek (VALA) en Vereniging Vruchtbare Kringloop Achterhoek en Liemers (VKA) deze twee proefgebieden in de Achterhoek. Op grond van prioritaire gebiedsdoelen kunnen de boeren voor hun eigen bedrijf beslissen hoe ze deze kwaliteitsdoelen willen halen. Doelen die prioriteit hebben in de desbetreffende regio krijgen een hogere beloningswaarde.
Bij het maken van hun bedrijfsontwikkelplan (BOP) krijgen zij professionele ondersteuning. Aan deze doelen is een waardering op basis van hun individuele score verbonden op basis waarvan een vergoeding wordt vastgesteld. Een waardering van goud, zilver en brons moet voor een extra prikkel zorgen om te presteren op bovenwettelijke streefwaarden. Extra inzet wordt zo beloond. Er is een totaal budget voor beloningen beschikbaar van 480.000 euro voor 2023 en 2024.
Dealdialoog rondom Markemodel
Voor deze gebieden is een concept regio omgevingsplan (ROP) gemaakt. De Markeraad, bestaande uit Rabobank, Waterschap Rijn en IJssel, FrieslandCampina en provincie Gelderland, kwamen met elkaar overeen waar de prioriteiten liggen met betrekking tot de gebiedsspecifieke kwaliteitsdoelen.
Boerenraad en Markeraad kwamen bij De Marke in Hengelo (Gld) bijeen voor het sluiten van een overeenkomst tijdens een zogenaamde dealdialoog. Het is een soort maatschappelijk contract met afspraken over gebiedspecifieke kwaliteitsdoelen voor lucht, water en land, monitoring en waarderingen voor bovenwettelijke prestaties die de boeren leveren ten behoeve van verduurzaming.
Dialoogpartners vinden elkaar
Tot op heden verloopt het proces voorspoedig en is iedereen enthousiast. Een belangrijke motivatie bij de boeren voor het Markemodel is dat inspanning beloond wordt. Ook speelt mee dat bedrijven zo een eigen keuze kunnen maken en dat het model perspectief biedt. Via de dialoog in dit model hebben de boeren invloed. Het spreekt ze aan dat de doelen gebiedsspecifiek zijn en er dus rekening wordt gehouden met regionale omstandigheden en prioriteiten. De boeren lopen daarmee vooruit op doelen die in de periode richting 2030 zeer waarschijnlijk wettelijke vereisten worden.
Projectleider IJsbrand Snoeij: ‘Het was een mooi proces om te zien hoe de verschillende dialoogpartners elkaar vonden en zich verantwoordelijkheid voelden. We werken via een nieuwe structuur en dat is voor iedereen even wennen. Persoonlijk vond ik het ook wel spannend hoe het zou uitpakken, maar we zijn heel tevreden met de eerste resultaten: het Markemodel lijkt te werken in de praktijk.’
Bron: De Vala
