Produceren in een quotumvrije wereld met naar verwachting meer schommelingen in de melkprijs vraagt van ondernemers dat ze beter inzicht hebben in waar kritieke grenzen liggen. Het korte termijn en lange termijn kritieke melkprijs-kengetal kan daarbij helpen. De kritieke melkprijs geeft informatie over de melkprijs die je als melkveehouder nodig hebt om je bedrijf draaiende te houden.
De berekeningen van de beide kengetallen voor de Nederlandse melkveehouderij sector laat drie zaken zien:
- De kritieke melkprijs is de afgelopen tijd gestegen en daarmee lijkt de concurrentiekracht van de melkveehouderij te zijn afgenomen. Dat maakt de sector kwetsbaarder voor schommelingen in de melkprijs. Oorzaken zijn de gestegen voerkosten en de investeringen die er de afgelopen jaren zijn gedaan.
- De korte termijn kritieke melkprijs is het laagst voor de kleine bedrijven (circa 23 eurocent/kg melk). Voor de bedrijven groter dan 50 koeien ligt de korte termijn kritieke melkprijs op ruim 27 eurocent, ongeacht de bedrijfsgrootte. De kleine bedrijven zijn dus minder kwetsbaar voor melkprijsfluctuaties dan wel wordt gedacht. Bovendien scoren grotere bedrijven niet beter dan middelgrote als het gaat de kritieke melkprijs. Bij een melkprijs die onder de 30 eurocent zakt heeft meer dan 1/3 van de bedrijven een probleem.
- De langere termijn kritieke melkprijs is het laagst voor grote bedrijven. Voor het behoud van de langere termijn rentabiliteit en de continuïteit is schaalvergroting een aan te bevelen strategie, ook al maakt het bedrijven niet minder kwetsbaar voor korte termijn melkprijsschommelingen.
Wat is de basisgedachte? De kritieke melkprijs geeft zoals gezegd informatie over de melkprijs die je als melkveehouder nodig hebt om je bedrijf draaiende te houden. Een kritieke melkprijs is iets anders dan een kostprijs. Bij de kostprijs wordt gekeken naar de ingerekende beloning van de productiefactoren (arbeid, grond en kapitaal) en alle overige kosten die samenhangen met de productie van melk. Bij de kritieke melkprijs wordt gekeken naar de melkprijs die minimaal nodig is om als bedrijf aan je verplichtingen te voldoen en ook nog redelijk te kunnen leven. Dat laatste wordt meegenomen door in plaats van met een ingerekende beloning voor de arbeid te werken met een normatief bedrag van de gezinsbestedingen.
Tegen deze achtergrond heeft het zin om over tweeërlei kritieke melkprijs te spreken:
- De kritieke melkprijs benaderd vanuit een langere termijn perspectief. De vraag die dan centraal staat is welke melkprijs minimaal nodig is om de continuïteit van het bedrijf op de langere termijn te kunnen waarborgen.
- De kritieke melkprijs bezien vanuit de korte termijn. De vraag die dan centraal staat is welke melkprijs nodig is om op korte termijn aan je betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. Deze kritieke melkprijs is belangrijk als het gaat om inzicht te krijgen in het kunnen opvangen van de gevolgen van kortdurende prijsfluctuaties.
In het gehele artikel worden de korte en lange termijn kritieke melkprijs nader gedefinieerd (zie indicator toelichting) en uitgerekend voor de Nederlandse melkveehouderij.
De kritieke melkprijs is in de periode 2010 – 2013 gestaag toegenomen. Dit komt enerzijds doordat de voerkosten vanaf 2011 sterk zijn gestegen. Ook de meeste andere kosten zijn toegenomen, waaronder de kosten die samenhangen met de investeringen die in de afgelopen periode zijn gedaan. De kritieke melkprijs laat voor de meeste grootteklassen eenzelfde ontwikkeling in de tijd zien. Een uitzondering zijn de melkveebedrijven met minder dan 50 koeien: voor die bedrijven neemt de korte termijn kritieke melkprijs het minst toe of zelfs af tussen 2012 en 2013. De oorzaak is een sterke toename van de inkomsten van buiten het bedrijf voor deze categorie (+2 euro per 100 kg melk).
Lees hier het hele artikel met meer uitleg over voordelen schaalvergroting, melkprijs lager dan 30 eurocent en betere toekomstbestendigheid voor grotere bedrijven.
Meer informatie
LEI Wageningen UR
W.: www.agrimatie.nl
