De coronacrisis laat diepe sporen na in de prijsontwikkeling van een aantal agrarische producten. De lagere vraag vanuit het horeca-kanaal drukte de prijzen van frites-aardappelen, zuivel en pluimveevlees. De komende periode wordt de sector naast het coronavirus ook beïnvloed door andere uitdagingen, zoals het stikstofbeleid en een uitbraak van vogelgriep.
Door de lockdown in maart verschoof de consumptie van buitenshuis naar binnen. Consumenten besteedden minder bij foodservicebedrijven, zoals restaurants, hotels of fastfoodketens en juist meer bij de supermarkten. De vraag naar producten die relatief veel via het foodservicekanaal worden verkocht, zoals frites-aardappelen of pluimveevlees, nam af. Die lagere vraag zorgde voor een prijsdaling van deze agrarische producten.
Melkveehouderij in de coronacrisis
De melkveehouderij is tot nu toe met relatief beperkte schade door de coronacrisis gekomen. Dat komt doordat het merendeel van de zuivelproducten via het retailkanaal verkocht worden. Volgens cijfers van marktonderzoeker IRI is de supermarktverkoop van zuivelproducten in Nederland met 6 procent gestegen in de eerste zeven maanden van dit jaar. Dat betekent niet dat de sector helemaal geen kleerscheuren oploopt. De vraag vanuit het foodservicekanaal nam namelijk wel af. Op plekken zoals treinkiosken worden zuivelproducten verkocht voor onderweg, zoals kleine flesjes zuiveldrank of yoghurt. Nu veel consumenten thuis bleven, is de verkoop van deze gemaksproducten gedaald.
Horeca en foodservice
Verder verkopen restaurants vaak producten met een hogere waarde, zoals ijs, luxe kazen of boter. Een daling van de verkoop van zulke producten zorgt voor druk op de omzet en marges bij zuivelfabrikanten. Tot slot stokte ook de vraag vanuit het buitenland als gevolg van het sluiten van de foodservicekanalen. De uitvoerwaarde van zuivel daalde sterk in april en mei, al volgde enig herstel na het opheffen van de lockdown in juni en juli. In de eerste zeven maanden van dit jaar kromp de uitvoerwaarde van zuivel met zo’n 110 miljoen euro, zo’n twee procent.
Aanbod melk gestegen
Terwijl de vraag daalde, nam de melkaanvoer als gevolg van een hogere productie per koe toe. In zowel Nederland als Europa steeg het aanbod met twee procent. De combinatie van een lagere vraag en een licht hogere productie zorgde voor een prijsdaling van zuivel. De prijzen van zowel melk, boter en kaas daalden in april, maar vonden vanaf juni voorzichtig de weg naar boven. De prijs van melk lag in oktober zo’n 7 procent lager dan eind 2019. Voor volgend jaar verwacht ABN AMRO een licht herstel van de vraag. De vraaguitval, zoals die tijdens de eerste lockdown in Nederland en belangrijke uitvoerlanden plaatsvond, zal milder zijn bij een eventuele derde golf in 2021.
Stikstofbeleid
De melkproductie staat structureel onder druk als gevolg van het stikstofbeleid. Dit jaar is het kabinet begonnen met een gerichte opkoopregeling waarbij Nederlandse provincies extra geld hebben gekregen om bedrijven op te kopen die dichtbij Natura-2000 gebieden liggen. Volgend jaar komt er nog een tweede regeling beschikbaar. De regelingen zijn vrijwillig. In totaal is circa twee miljard euro beschikbaar voor agrarische ondernemers die willen stoppen of duurzamer willen produceren. ABN AMRO verwacht dat de melkveestapel als gevolg van deze regelingen licht zal krimpen. Maar de daling van het aantal dieren wordt naar verwachting gecompenseerd door een stijging van de productie per dier. ABN AMRO verwacht daarom dat de totale productie voorlopig stabiel blijft.
Bron: ABN AMRO
