Mjólk is een film waarin melkveehouders centraal staan. Boerin Inga vecht er voor een beter leven voor zichzelf en haar collega’s.
Het kleine IJsland komt soms verrassend sterk uit de hoek. Denk maar aan zijn voetbalteam dat tot in het wereldkampioenschap hoge ogen gooide. Nu proberen de IJslanders ook met films te verbazen. Zo pakte regisseur en scenarioschrijver Grímur Hákonarson uit met film Mjólk, IJslands voor ‘melk’: “Ik ben opgegroeid op het platteland en heb op een boerderij gewerkt. Ik ken die wereld heel goed”, verklaart hij. In het voorjaar van 2020 zou de film normaal gezien ook in Belgische cinemazalen te zien zijn geweest, maar daar stak het coronavirus een stokje voor. Intussen is hij wel te koop op DVD, of te huren via websites als universciné of uncut.
Niets te verliezen
Het verhaal gaat als volgt. Inga en haar man Reynir hebben een melkveebedrijf in een klein dorpje. Voortdurend manoeuvreren ze financieel langs de rand van de afgrond. Wanneer Reynir plotseling sterft, neemt Inga de touwtjes alleen in handen. Zo krijgt ze een steeds betere kijk op de praktijken van de zuivelcoöperatie, waaraan ze melk levert. In theorie is de macht er in handen van de melkveehouders, maar in de praktijk ligt die bij het management. Aangezien in de regio geen ander bedrijf is waaraan de boeren melk kunnen leveren, heeft de firma een monopolie. Daarvan maakt ze gebruik om allerlei zware verplichtingen op te leggen aan de boeren. Die voelen zich gevangen, maar zien geen uitweg. Regisseur Hákonarson: “Inga is zo goed als failliet, ze heeft haar man verloren – ze heeft niets te verliezen. Ze kan het niet over haar hart krijgen gewoon op te geven en weg te gaan zonder te proberen iets aan de situatie te veranderen… Ik ken veel koppels zoals Inga en Reynir, die op het platteland wonen. Ze houden van elkaar maar kunnen geen kant op: ze zitten in de schulden, werken 24 uur op 24, 7 dagen op 7, en hebben al heel lang geen vakantie meer gehad.”
Harde feiten
Hákonarson was oorspronkelijk niet van plan een speelfilm te maken. Hij dacht eerder aan een documentaire over Kaupfélag Skagfirðinga (KS): “Dat is de enige resterende coöperatie in ons land. Alle andere gingen failliet in de jaren ‘90. Behalve KS. Die slaagde erin om te overleven en bezit intussen zowat alles.” KS houdt haar leden met ijzeren hand in het gareel. Hákonarson verzamelde getuigenissen bij de melkveehouders. Ze bleken meer dan bereid hun gal te spuwen over de druk die KS hen oplegt. Maar toen Hákonarson hen vroeg hun verhalen te herhalen voor de camera klapten ze dicht. Uit angst. Het zijn de verhalen die hij toen heeft gehoord, die hij uiteindelijk gebruikte als inspiratie voor film Mjólk. Toch stelt hij de topmanager van de coöperatie niet voor als onmens. Als hij eerst aan Inga en later aan de bond van melkveehouders uitlegt wat het gevaar is als de coöperatie uit elkaar valt, klinken zijn argumenten zeker valabel. In zekere zin zijn ze allemaal samen het slachtoffer van één mistoestand: dat de marktprijs voor wat boeren aanbieden, al te vaak onrechtvaardig laag is. Ook in IJsland.
Dit artikel is afkomstig uit het vakblad Melkveebedrijf. Meer lezen? Vraag hier een proefnummer aan!
De DVD is te koop via Bookspot.nl. Klik hier voor de link!
