De landbouwsector krijgt op korte termijn te maken met flinke uitdagingen. Dit bleek uit de jaarlijkse persbijeenkomst Inkomensraming 2023 van de Wageningen University&Research (WUR). Er werd een blik geworpen op de toekomstige landbouw in Europa en tevens in Nederland. “Onzekerheid houdt boeren tegen om te investeren.”
“De komende jaren wordt de veerkracht van de Europese landbouw op de proef gesteld”, voorspelt Roel Jongeneel, senior onderzoeker bij de WUR. “In de landbouw krijgen we te maken met uitdagende onderwerpen, zoals klimaatverandering, marktontwikkelingen en verschuivende normen en waarden vanuit de maatschappij. Dit is al terug te zien in de cijfers.”
Klimaatverandering maakt het weer extremer. Hierdoor worden de groeiomstandigheden minder optimaal voor gewassen. Dit heeft een vermindering in de opbrengst tot gevolg. Daarnaast meldt de WUR dat de energiekosten en kosten van overige productiemiddelen nog steeds hoger zijn dan vóór 2021, wat druk geeft op het verdienmodel van bedrijven.
Veranderend consumentengedrag
Uit onderzoek naar consumentengedrag is gebleken dat het koopgedrag lijkt te veranderen. Op kleine schaal neemt de consumptie van rund-, varkensvlees, suiker en wijn af. Deze keuzes worden gemaakt op basis van gezondheidsredenen en de ecologische voetafdruk van consumenten. Nog steeds blijven veel consumenten trouw aan deze voedselproducten, maar onder een kleine bevolkingsgroep is er al wel een verschuiving zichtbaar.
Vooruitblik landbouw in Nederland
De veranderingen in Europa lijken ook door te sijpelen in Nederland. Er wordt op beleidsniveau meer aandacht besteed aan het klimaat met verscherpende maatregelen en kaders zoals het NLPG (Nationaal Programma Landelijk Gebied). Daarnaast neemt de aandacht voor dierenwelzijn in de veehouderij toe. “Er is een transitieproces bezig binnen de markt”, vertelt Jongeneel. “Er worden andere eisen gesteld aan de bedrijfsvoering in de landbouw. De precieze indeling hiervan hangt echter sterk samen met de, nu nog onzekere, beleidsvoering. Die beleidsonzekerheid houdt boeren tegen om te investeren, terwijl dit wel mogelijk en ook nog eens hard nodig is.”
In de toekomst verwacht Jongeneel dat de veranderingen in Europa invloed houden op de Nederlandse landbouw. Het nieuwe GLB 2023-2027 geeft duidelijkheid op Europees niveau. Dit zal mogelijk nieuwe maatregelen in Nederland tot gevolg hebben om deze Europese doelen te behalen. Voor nu is vooral de vraag hóe het Nederlandse beleid hier op in zal gaan spelen.
Tekst: Kim Sjoers
