Een melkveehouderij, kaasmakerij, manege, pensionstalling, appartementen en een locatie voor feesten en evenementen. De Vosseburch van de familie Van Klink in het Zuid-Hollandse Ter Aar is een veelzijdig boerenbedrijf. Toch is het geen verzameling activiteiten waarvan de ene de andere overeind moet houden. “Elke tak houdt hier zijn eigen broek op”, zegt Eva Rademaker – van Klink.
Op vrijdag 4 september zijn we te gast op De Vosseburch tijdens de Boerendag van Wij.land, de organisatie voor natuurgedreven landbouw. Eva Rademaker- Van Klink leidt de bezoekers rond over het bedrijf dat haar familie al vier generaties runt.
De veelzijdigheid van De Vosseburch is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Ooit was het een meer traditioneel gemengd bedrijf met koeien, varkens, vleesvee en stieren. Ook werd er kaas gemaakt, maar daarmee stopte Eva’s moeder later. De paardentak ontstond min of meer toevallig. Eva: “Op een gegeven moment kwam iemand haar paard hier stallen en paardrijles geven. Later zijn mijn ouders ook zelf les gaan geven. Zo is dat balletje langzaam gaan rollen. Veertig jaar later hebben we een complete paardentak met onder meer stalling en een manege.” Daar kwamen in de loop der jaren een feestzaal, appartementen en verschillende activiteiten op en rond de boerderij bij. Eva runt samen met haar partner de melkveehouderij en kaasmakerij; haar zus richt zich op de paarden.
Kaasmakerij in ere hersteld
Op dit moment lopen er ongeveer zestig melkkoeien op De Vosseburch. Toen Eva op de boerderij kwam, blies ze ook de kaasmakerij nieuw leven in. Inmiddels wordt ruim de helft van de melk op het bedrijf verwerkt tot kaas. De herstart van de kaasmakerij betekende aanvankelijk op zoek gaan naar een afzetmarkt. “Toen ik begon met kaasmaken, had ik geen handel en geen afzet. Ik ben bij verschillende handelaren geweest, maar van geen eentje hoorde ik iets terug.” Eva besloot daarom de verkoop zelf ter hand te nemen. Het eerste marketingmiddel was weinig ingewikkeld: een bord in de tuin met daarop ‘kaasverkoop’.
Inmiddels is de afzet verder uitgebouwd. De Vosseburch verkoopt kaas vanuit de eigen winkel, via vijf automaten in de omgeving en via Groene Hart Coöperaties. Dit laatste afzetkanaal is goed voor ongeveer de helft van de kaasafzet. Een eigen afzetmarkt opbouwen is volgens Eva een voortdurende uitdaging. “Naarmate je koeien het beter doen, moet je ook meer kaas verkopen.”
Nieuwe kaasmakerij en grotere stal
De kaas werd aanvankelijk gemaakt in de oude bedrijfsruimte bovenaan de dijk. Sinds 2022 beschikt De Vosseburch over een nieuwe kaasmakerij, verder achter op het erf, direct aan de ligboxenstal. Bij de bouw werd de stal tegelijkertijd uitgebreid. “Niet om het aantal koeien te verhogen”, benadrukt Eva. “We hebben de stal uitgebreid voor meer koecomfort. Dit met onder andere strohokken.”
Boven de kaasmakerij is bovendien een bezoekersruimte ingericht. Vanuit de ruimte kijken bezoekers rechtstreeks de stal in. Dat past bij de manier waarop De Vosseburch de verschillende bedrijfstakken met elkaar verbindt. Op zaterdagen worden er bijvoorbeeld kaasworkshops en workshops koeknuffelen georganiseerd. “Dertig man gaan koeknuffelen en dertig man kaasmaken.”
In de kaasmakerij wordt drie tot vier keer per week kaas gemaakt. Geïnteresseerde bezoekers kunnen door de grote ramen het proces volgen. De werkomstandigheden zijn er aanzienlijk beter dan in de oude ruimte. Onder de kaasmakerij bevindt zich de kaasopslag. De kazen liggen met voldoende ruimte tussen de planken om ze goed te kunnen smeren en draaien. Het is lekker koel in de ruimte. Alleen op warme dagen is aanvullende koeling nodig, met vloerkoeling en waar nodig ventilatoren.
Dagverse melk en goede hygiëne
De eisen van de kaasmakerij hebben ook invloed op de melkveehouderij. De Vosseburch heeft twee melktanks: één voor de melk die naar de kaasmakerij gaat en één voor de melk die door de melkrijder wordt opgehaald. “Zo hebben we altijd dagverse melk, belangrijk voor de kaasproductie”, legt Eva uit.
Hygiëne is cruciaal voor een goed rijpingsproces van de kaas. Komt er nu een vuiltje in de melk, dan kun je maanden later de gevolgen op de kaasplank zien. Juist daarom was de familie aanvankelijk terughoudend als het gaat om robotmelken. “We zouden nooit met een robot gaan melken. We waren bang dat de robot de spenen niet goed genoeg zou reinigen. Toen we nog in de melkstal molken, stonden we twee uur te poetsen. Zo bang waren we dat er een bacterie in de kaas kwam.”
Toch bleek robotmelken uiteindelijk wel degelijk te combineren met kaasmaken. De aanleiding was vooral arbeid. “Op een gegeven moment merkten we dat we tegen een arbeidsprobleem aanliepen. Toen zijn we toch maar bij robots gaan kijken. Bij andere boeren zagen we dat het kon: robotmelken en rauwmelkse kaasmaken.” De familie waagde de stap. Nu zorgt een Lely-robot dat de koeien dagelijks meerdere keren worden gemolken.
Schone koeien, schone melk
Schone melk begint al bij de koe en haar omgeving. “Het is het totaalplaatje. We zorgen dat de koeien schoon zijn en dat de boxen schoon zijn.” De koeien liggen in comfortabele diepstrooiselboxen met houten afscheidingen. Als strooisel wordt een mengsel van vlas en steenmeel gebruikt. “We strooien ze ruim op. Dat kost geld, maar we vinden het de moeite waard om problemen met het kaasmaken te voorkomen.” Een mestrobot maakt zijn rondjes op de roosters. Dit helpt om de koeien schoon te houden, maar draagt ook bij aan een goede klauwgezondheid. “Sinds we de mestrobot hebben, hebben we amper nog last van klauwproblemen”, vertelt Eva.
De melkrobot is voorzien van onder meer celgetalmeting en hittereiniging. Daarnaast wordt een koelfilter gebruikt, waarmee de melk snel tot ongeveer zeven graden wordt teruggekoeld. Daarmee wordt de groei van aanwezige bacteriën zoveel mogelijk geremd.
De melkproductie ligt rond de 10.000 kilogram per koe, met gemiddeld 4,45 procent vet en 3,65 procent eiwit.
Veelzijdig, maar alles sluit op elkaar aan
De Vosseburch beschikt over ongeveer dertig hectare grond. Het bedrijf wordt gedragen door een vast team, waarbij ook de vier kinderen van Eva regelmatig meehelpen. De verschillende activiteiten maken het bedrijf veelzijdig, maar volgens Eva is het belangrijk dat iedere tak op zichzelf levensvatbaar is. De melkveehouderij, kaasmakerij, paarden, horeca en recreatieve activiteiten mogen elkaar versterken, maar hoeven elkaar niet financieel te dragen. “Elke tak houdt hier zijn eigen broek op.” Juist daarin zit volgens Eva de kracht van De Vosseburch: niet kiezen tussen landbouw, ondernemerschap of recreatie, maar verschillende activiteiten naast elkaar ontwikkelen en ze op het erf met elkaar verbinden. “Doen wat bij je past”, besluit ze.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
