In plaats van agrarische bedrijven te saneren, moet de sector worden gestimuleerd om te gaan innoveren. Dat is de boodschap Kennis Center Groene Groei (KCGG) aan landbouwminister Carola Schouten. Tijdens de Rundvee en Mechanisatie Vakdagen in Hardenberg werd een bonus/malus- systeem voorgesteld als korte termijn oplossing voor de stikstofcrisis.
“Ondernemers moet je aanspreken op hun ondernemerschap. Boeren moet je uitdagen om doelen te halen – dat is effectiever dan hen voorschriften op te leggen.” Voor adviseur Wim de Hoop van het KCGG is dat de kern van de aangedragen oplossing, waarmee de landbouw een bijdrage levert om uit de huidige impasse te komen. “Innovatie stimuleren is effectiever dan de landbouw saneren. Agrarische ondernemers moeten de ruimte krijgen om te excelleren. De tijd is rijp dat de overheid een bijdrage aan de sector geeft om dit op te pakken.”
Bonus/malus-systeem effectiever dan saneren
Het KCGG stelt een bonus/malus-systeem voor. Op basis van een rekensom zou volgens De Hoop een dergelijke werkwijze effectiever en goedkoper zijn dan saneren van bedrijven. “Stel je investeert een bedrag van driehonderd miljoen euro voor de opkoop van twee- tot vierhonderd bedrijven. Daarmee reduceer je omgerekend één tot twee miljoen kilogram stikstof. Die driehonderd miljoen euro kun je ook investeren in een bonus/malus van vijf tot tien euro per kilogram gereduceerde stikstof. Je komt dat uit op een totale reductie van vijftig tot zestig miljoen kilogram, op een totaal stikstofoverschot op derogatiebedrijven van rond de 150 miljoen kilogram per jaar nu.”
“Sturen op doelen in plaats van middelen.”
Er wordt voorgesteld om vanaf 15 februari 2020 een stimuleringsfond te introduceren voor de reductie van stikstofverliezen vlakbij Natura2000-gebieden. Ook moeten de vijf meest kansrijke innovaties, om wel tot vijftig procent reductie te komen, met 150 tot 250 euro per hectare worden gestimuleerd. Daarna moet het fond worden uitgebreid naar een landbouwbrede toepassing. Ook stelt het KCGG voor om van ‘hinderlijke’ middel- naar doelvoorschriften te gaan. Daarnaast wordt voorgesteld om een rekening-courantsysteem in gebruiksnormen in te voeren en bij een fosfaattekort meer dierlijke mest en minder kunstmest toe te staan. “Sturen op doelen in plaats van middelen.”
POP3-geld voor stikstofinnovaties
Innovaties om tot stikstofreductie te komen, moeten in de op basis van tientallen POP3-projecten worden gefinancierd. “Meer aandacht voor integrale bodemkwaliteit, forse watertoevoeging bij het uitrijden van drijfmest, precisietoediening van circulaire kunststoffen en meer benutting van eiwit uit vesgras met andere voermaatregelen”, denkt De Hoop aan. Hij stelt ook voor om experimenteerruimte te creëren voor bijvoorbeeld vloeibare zuurstoftoediening aan drijfmest, meer mesttoediening in plaats van kunstmest en meer kruidenrijk grasland.
Tekst en foto: Martin de Vries
