In 2018 moet je als melkveehouder de fosfaatproductie van je melkvee verantwoorden met fosfaatrechten. Voor iedere kilogram (kg) fosfaat die met melkvee wordt geproduceerd op basis van forfaitaire normen heb je een fosfaatrecht nodig. Maar wat als de fosfaatproductie hoger is dan je beschikbare rechten? Wat zijn dan de sancties?
Handhaving door de NVWA
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert of bedrijven zich aan de wet houden. De NVWA doet dit op basis van feiten en moet handhaven. Het is aan andere instanties om te bepalen wat ze met de geconstateerde feiten gaan doen. Regelmatig doet de sector een oproep aan de NVWA om dit eerste jaar coulant om te gaan met de handhaving. Bij het overschrijden van het aantal beschikbare fosfaatrechten kunnen namelijk sancties worden opgelegd. Als je opzettelijk te weinig fosfaatrechten hebt ten opzichte van je fosfaatproductie, dan is dit een misdrijf volgens de ‘Wet op de economische delicten’. Als er geen opzet in het spel is, betreft het een overtreding.
Van geldboete tot gevangenisstraf
Wanneer er sprake is van opzet – en dus een misdrijf – kan er maximaal een gevangenisstraf van ten hoogste 6 jaar, een taakstraf of een geldboete van de vijfde categorie (€ 82.000) worden opgelegd. Bij een overtreding is de sanctie maximaal een gevangenisstraf van 1 jaar, een taakstraf of een geldboete van de vierde categorie (€ 20.500). Als er sprake is van een misdrijf krijgt de veehouder een strafblad. Bij een overtreding niet.
De praktijk
In de praktijk is de omvang van de boete gebaseerd op minimaal het voordeel dat een veehouder heeft gehad ten opzichte van andere veehouders die zich wél aan de wet- en regelgeving hebben gehouden. Het Openbaar Ministerie en de rechter zullen dit bepalen. Als herhaaldelijk niet aan de regelgeving wordt voldaan, worden de op te leggen straffen hoger en zwaarder.
Let op
Goed om te weten is dat de sanctie voor het hebben van te weinig fosfaatrechten niet moet worden verward met de sanctie bij het overtreden van de gebruiksnormen (€ 11 per kg fosfaat).
Sommige ondernemers geven aan bewust de gok te nemen om te weinig fosfaatrechten beschikbaar te hebben. De sancties zijn echter niet mals en ze zullen niet lager zijn dan de kosten van het verwerven van rechten. Daarnaast kun je een strafblad krijgen en is een bank doorgaans niet erg meewerkend als het gaat om het verstrekken van een lening om een boete te betalen. Sommige ondernemers nemen dus een fors risico.
Dagplafond
Op het moment dat een veehouder één of meerdere keren de Meststoffenwet heeft overtreden, kan de veehouder een dagplafond opgelegd krijgen. In die situatie mag je op geen enkel moment meer dieren houden dan waarvoor er rechten beschikbaar zijn. Bij het niet naleven van het dagplafond kan een last onder dwangsom worden opgelegd.
Het hebben van te weinig fosfaatrechten ten opzichte van de fosfaatproductie heeft geen gevolgen voor de betalingen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Het hebben van voldoende fosfaatrechten is namelijk geen randvoorwaarde.
Derogatie
Eén van de derogatievoorwaarden is dat een bedrijf zich houdt aan alle relevante wetten en regels voor meststoffen. Hieronder vallen in dit geval voornamelijk regels voor het gebruiken en uitrijden van mest. Een beperking van het aantal dieren dat mag worden gehouden, valt daar niet onder. Fosfaatrechten hebben dus geen effect op de derogatie van de stikstofgebruiksnorm.
