Terwijl in Nederland vooral stikstofdepositie in natuurgebieden voor problemen zorgt, worstelt Duitsland met een ander stikstofdossier: te hoge nitraatconcentraties in het grondwater. Vooral in regio’s met een hoge veedichtheid is in eerdere decennia veel stikstof uit mest in de grond gekomen. Omdat circa 70 procent van het Duitse drinkwater uit grondwater komt, klinkt de roep om actie steeds luider.
Volgens het Duitse Nitraatbericht 2024 wordt op 25,6 procent van de meetpunten de Europese grenswaarde van 50 milligram per liter nitraat overschreden. De gemiddelde waarde op deze locaties ligt met 98 milligram per liter bijna twee keer zo hoog als toegestaan. Grote verbetering is er al jaren niet: sinds 2012 schommelt het aandeel overschrijdingen rond de 25–28 procent.
Nitraat nu pas in grondwater
Duitse drinkwaterbedrijven slaan alarm, niet alleen vanwege de huidige overschrijdingen, maar ook omdat in een derde van de waterwinpunten nitraat uit de periode 1970–1990 pas nu in het grondwater terechtkomt. Bovendien neemt het natuurlijke afbrekend vermogen van bodems af, waardoor verdere stijging dreigt.
De druk om te handelen komt nu van meerdere kanten. De hoogste bestuursrechtbank oordeelde dit jaar dat zowel de nationale overheid als de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen te weinig doen. Tegelijk kregen boeren gelijk in hun bezwaar tegen de aanwijzing van ‘Rote Gebiete’; de methode voor gebiedsindeling moet opnieuw.
Maatregelen
Zowel boeren als drinkwaterbedrijven pleiten voor toepassing van het ‘Verursacherprinzip’: maatregelen op basis van daadwerkelijke belasting, liefst op bedrijfsniveau. De Europese Commissie kijkt kritisch mee, nadat zij eerder al een inbreukprocedure startte. Duitsland moet dus snel met een verbeterd nitraatbeleid komen.
Tekst: Gerben Hofman
