Melkveebedrijf Bos Veehouderij VOF uit het Zuid-Hollandse Zevenhoven heeft sinds vier maanden twee Hanskamp CowToilets in de stal. Urine die hij op deze manier vangt zet hij via urinebank.nl af aan tuinders. Een deel van de drijfmest scheidt hij in dunne en dikke fractie, waarbij de dikke fractie naar kwekers gaat. Zo gaat hij heel bewust om met de mest. “Het is een nieuwe manier van boeren. Je moet je mestsoort afstemmen op de vraag”, zo stelt melkveehouder Rick Bos.
In de serrestal van de familie Bos lopen zo’n 140 melkkoeien, waarvan er 120 aan de melk zijn. Gemiddeld brengen de melkgevende koeien circa 3 keer per dag een bezoek aan één van de twee Fullwood Merlin M2-robots. De robots zijn niet het enige adres dat kan rekenen op een regelmatige visite van de koeien. Sinds een maand of vier staan er ook twee Hanskamp CowToilets in de stal. Ook daar komen koeien graag naartoe.
Het bedrijf van Bos was één van de locaties die begin maart werden bezocht door een groep deelnemers van ManuREsource, een meerdaagse internationale conferentie over mestverwerking, die dit jaar in Ede werd gehouden. Tijdens het bezoek aan de melkveehouderij van Bos was ook Jochem Tolkamp van fabrikant Hanskamp aanwezig. Volgens hem brengt het CowToilet de hedendaagse melkveehouderij weer dichter bij de natuur. “Van oorsprong komen faeces en urine niet met elkaar in aanraking. Op het moment dat beiden bij elkaar komen, ontstaat er ammoniakemissie. Dat betekent ook geldverlies.”
Oud trucje in moderne box
De CowToilets zijn een soort krachtvoerboxen, maar dan met een extraatje. Terwijl de koeien zich tegoed doen aan krachtvoer, raakt het CowToilet een zenuw boven het uier, waarmee het urineren van de koe gestimuleerd wordt. Het is een oud trucje, dat dierenartsen doorgaans leren om gemakkelijk een urinemonster te kunnen nemen. De massage duurt maximaal twee minuten. Als de koe urineert in de opvangbak die het CowToilet achter de koe hangt, wordt deze leeggezogen en de urine wordt apart opgeslagen. Het bedrijf in Zevenhoven heeft voor 7 maanden opslagcapaciteit.
Test voor urinebank.nl
Voor melkveehouder Bos was het niet zozeer het ammoniakverhaal dat hem deed besluiten om CowToilets te installeren. Hij zocht vooral naar andere meststromen dan de standaard drijfmest. Hij moet mest afvoeren en wil daar het liefst zo min mogelijk voor betalen en tegelijk het beste houden voor de eigen bodem. Daarom laat hij zijn bedrijf graag meedoen in een test van Hanskamp voor de opzet van urinebank.nl. Hierbij wordt urine opgevangen op het melkveebedrijf en afgezet richting kwekers in de regio. Dit zijn kwekers van bijvoorbeeld buxussen, coniferen of fruitbomen. Voor hen is de urine een interessante meststof. Het is goedkoper dan de standaard-meststoffen die ze gebruiken en het heeft een ‘groen verhaal’.
“Urine bevat per kubieke meter circa 6 kilogram stikstof, 0,01 kilogram fosfaat en 12 kilogram kali. Daar kunnen plantenkwekers heel gericht mee bemesten. Zij willen minder afhankelijk zijn van chemische meststoffen. Dat kan op deze manier. Het mes snijdt zo aan twee kanten. We helpen twee sectoren die willen verduurzamen”, aldus Bos. Daarnaast is hij blij met de euro’s die hij nu al bespaart op de mestafzetkosten.
Tijd voor extra CowToilets?
Bos heeft twee CowToilets op 120 koeien. Normaal gesproken is één CowToilet voldoende voor ongeveer 25 koeien. Moet hij er niet nog een paar van deze boxen bij hebben dan? “Dat is afhankelijk van de vraag naar urine. Als de vraag naar urine verder toeneemt, breiden we uit met het aantal”, zo stelt de melkveehouder. Een koe urineert per dag 25 tot 30 liter. Bij een optimale bezetting van één CowToilet per 25 koeien lukt het om tot 40 tot 50 procent van de urine apart op te vangen. Dan praat je al snel over 10 liter urine per koe per dag. Het bedrijf van Bos haalt dat dus niet helemaal, maar vangt momenteel genoeg urine op om de afnemers te kunnen voorzien. Alhoewel: op het moment van bezoek aan het bedrijf filosoferen Rick Bos en Jochem Tolkamp hardop over bijplaatsing van extra CowToilets. “We merken dat de vraag naar urine toeneemt”, stelt Tolkamp.
Werkt prima in combinatie met melkrobots
Bos is heel tevreden met het functioneren van de CowToilets. “Het mooie is dat het doorloopstations zijn. Koeien lopen er vooruit in en vooruit weer uit. Dat gaat lekker snel en is ook beter voor de klauwen. Je hebt minder frictie op de klauw. Ook over de combinatie melkrobot-CowToilet is Bos heel tevreden. Het aantal melkingen blijft prima op peil, ondanks dat de robots er op het gebied van krachtvoerverstrekking een concurrent bij hebben gekregen. “Het is een kwestie van de krachtvoergift iets anders verdelen”, legt Bos uit. “Voorheen kregen de koeien per dag maximaal 9 kilogram krachtvoer in de melkrobot. Nu is dat maximaal 7. De rest kunnen ze in het CowToilet krijgen.” Per bezoek aan de box krijgen de koeien minimaal 60 gram krachtvoer. Tussen elk bezoek moet wel minimaal een uur tijd zitten. Dan pas krijgen ze weer krachtvoer en wordt de plaszenuw weer gestimuleerd.
Mestsoort afstemmen op de vraag
Naast de urine voert Bos nog een andere meststroom apart af. Hij scheidt namelijk drijfmest in dikke en dunne fractie. De dikke fractie wordt krijgt een warmtebehandeling en wordt dan afgevoerd. Het bedrijf doet momenteel mee aan een pilot om deze behandelde mest te gebruiken als grondstof voor potgrond. Zo stemt Bos ook op deze manier zijn aanbod af op. vraag vanuit de markt. “In plaats van one taste slurry voeren we tailor-made meststoffen af. Het is een andere manier van boeren, maar ik denk dat dit voor ons veel kansen biedt”, besluit Bos.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
