De omstandigheden voor melkveehouders op kleigrond zijn de afgelopen jaren veranderd. De afbouw van derogatie, strengere mest- en stikstofregels en hogere kosten vragen om aanpassingen in de bedrijfsvoering. Het melkveebedrijf van Kees Jan van Wijk in Waardenburg onderzoekt binnen het project Koeien & Kansen hoe efficiënt mineralengebruik, ammoniakreductie en bodemvruchtbaarheid kunnen worden gecombineerd. De praktijkervaringen laten zien welke maatregelen kunnen bijdragen aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering.
Scherper sturen op cijfers en mestgebruik
Sinds het wegvallen van derogatie mag op het bedrijf minder stikstof uit dierlijke mest worden aangewend. Tot en met 2022 kon op het bedrijf van Van Wijk nog ruim 300 kilo stikstof uit dierlijke mest benutten via de bedrijfsspecifieke normering. Inmiddels geldt de grens van 170 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare. Daardoor zijn keuzes rond bemesting, mestafvoer, rantsoenen en ruwvoerproductie belangrijker geworden. Volgens Koeien & Kansen wordt daarom intensiever gewerkt met actuele bedrijfsgegevens en prognoses uit de KringloopWijzer. Daardoor kunnen ontwikkelingen eerder worden gesignaleerd en waar nodig worden bijgestuurd.
Beweiding en bodemvruchtbaarheid
Daarnaast speelt beweiding een rol binnen de bedrijfsvoering. Volgens de projectbegeleiding hangt meer weidegang samen met een lagere ammoniakemissie. Daarom wordt gestreefd naar minimaal 1.500 weide-uren per jaar. Tegelijk sluit beweiding aan bij verschillende doelstellingen binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
Ook bodemvruchtbaarheid krijgt meer aandacht. Op een deel van de gronden is sprake van fosfaatfixatie, terwijl de ruimte voor fosfaatbemesting beperkt is. Volgens Koeien & Kansen kan dat op juist op kleigrond op langere termijn gevolgen hebben voor opbrengst en bodemkwaliteit. Daarom wordt ingezet op een betere benutting van organische mest. Een van de toegepaste maatregelen is het verdunnen van mest met water, waardoor nutriënten efficiënter beschikbaar kunnen komen voor het gewas, vooral tijdens droge perioden.
Focus op ruwvoer en eiwitbenutting
Naast bemesting wordt gestuurd op het ruw eiwitgehalte in het rantsoen. Het bedrijf richt zich op circa 150 gram ruw eiwit per kilogram droge stof en gebruikt daarvoor actuele ruwvoeranalyses. Volgens de projectresultaten gingen lagere ruw eiwitgehalten samen met ureumwaarden tussen 12 en 17, terwijl melkproductie en gehalten op niveau bleven. Daaruit blijkt volgens de betrokken adviseurs dat een nauwkeurige afstemming van rantsoenen en een betere benutting van eigen ruwvoer kunnen bijdragen aan een efficiënter gebruik van nutriënten.
Onderzoek naar nieuwe stal- en mestconcepten
Het bedrijf onderzoekt daarnaast mogelijkheden voor toekomstige stal- en mestsystemen. Daarbij wordt gekeken naar arbeid, dierwelzijn, ammoniakreductie en mineralenmanagement. Volgens Koeien & Kansen worden onder meer technieken zoals mestscheiding, meststrippen en systemen als Lely Sphere en CowToilet verkend. De praktijk laat ook zien dat nieuwe technieken niet altijd direct het gewenste resultaat opleveren. Zo zijn bij bestaande systemen nog verdere optimalisaties nodig.
Integraal management als rode draad
Volgens de onderzoekers en adviseurs binnen Koeien & Kansen laten de ervaringen op het bedrijf zien dat toekomstbestendig boeren op kleigrond steeds vaker draait om een combinatie van maatregelen. Beweiding, rantsoenoptimalisatie, bodembeheer, bemesting en het continu monitoren van bedrijfsgegevens vormen daarbij samen de basis. De praktijkervaringen van het bedrijf in Waardenburg laat daarmee zien hoe melkveehouders kunnen omgaan met veranderende regelgeving en bedrijfsomstandigheden.
Bron: Koeien & Kansen
