Op het weidebedrijf van Aeres Farms wordt het stripgrazen sinds kort toegepast zónder fysieke afrastering. In plaats daarvan dragen de koeien halsbanden van het bedrijf Collie, die de koeien door middel van geluidssignalen de juiste kant op begeleiden. Dat levert een enorme tijdsbesparing op en draagt bij aan een hogere productie van melk uit vers gegraasd gras. “Door middel van draadloos beweiden willen we een lage kostprijs realiseren. Daarnaast is het de bedoeling van ons bedrijf om meer met de natuur mee te gaan”, licht bedrijfsleider Wesley Stapel toe. Hoe de implementatie ging? “Op dag drie zag ik al dat alle koeien het systeem snapten.”
Het halsbandensysteem van Collie maakt intensief weiden een stuk uitvoerbaarder voor veehouders. “We willen innovatief blijven en tegelijkertijd realistische oplossingen laten zien. Daarom laten wij graag zien wat er daarin mogelijk is”, aldus Stapel.
Aeres Farms
Het weidebedrijf van Aeres Farms is geen doorsnee melkveebedrijf. Het is de praktijklocatie voor studenten van Aeres mbo, Aeres Warmonderhof en Aeres Hogeschool. Studenten voeren schoolopdrachten uit, draaien mee als stagiair of werken als studentmedewerker in het bedrijf. Stapel begon er zelf ooit als student en groeide door tot bedrijfsleider.
Op één erf draaien twee volledig gescheiden bedrijven: een gangbaar bedrijf met 130 melkkoeien en een biologisch bedrijf met 90 melkkoeien en bijbehorend jongvee. Elk met een eigen bedrijfsvoering en een eigen voerstroom. “We willen de diversiteit in bedrijfsstijlen laten zien”, legt Stapel uit. “Daarom hebben we bewust gekozen voor twee systemen naast elkaar.”
Weidebedrijf
Het biologische weidebedrijf is geïnspireerd op veebedrijven in Ierland en Nieuw-Zeeland. Alle koeien kalven in het voorjaar en gaan zodra het weer het toelaat naar buiten. “We willen veel melk kunnen produceren van vers gegraasd gras, omdat de kwaliteit van het gras in het voorjaar het beste is. Dat past heel goed bij het voorjaarskalven omdat de energiebehoefte dan gelijkloopt met de graskwaliteit die er op dat moment is. Wij weiden in totaal tussen de 3500 en 4000 uur per jaar, verspreid over zo’n 220 dagen”, zegt Stapel. Op de huiskavel van 35 hectare wordt intensief beweid met stripgrazen. Verder is er een maaiperceel van 6 hectare, 8 hectare snijmais, 7 hectare triticale met erwten die als GPS worden geoogst en beheert het bedrijf 32 hectare natuurland op Schokland. De gemiddelde productie ligt op 8500 kg melk per koe per jaar met 4,20 procent vet en 3,50 procent eiwit.
Verder doet het bedrijf mee met het Beter Leven Keurmerk 3 sterren en de USDA-certificering, antibioticavrije zuivel bestemd voor Amerikaanse zuigelingenvoeding. Daarnaast levert het bedrijf melk aan de Rouveen Kaasspecialiteit.
Efficiënt stripgrazen
Die intensieve manier van beweiden heeft één groot nadeel: arbeid. “Stripgrazen is de meest efficiënte manier van beweiden, maar tegelijkertijd ook de meest arbeidsintensieve manier”, zegt Stapel. Meerdere keren per dag moeten draden worden verzet om de koeien een vers stuk gras te geven. Dat was de belangrijkste reden om te kiezen voor draadloos beweiden met de halsbanden van Collie.
“Je hebt een enorme arbeidsbesparing, omdat je niet allerlei fysieke draden hoeft te verzetten”, legt Stapel uit. Via een app tekent de veehouder virtuele grenzen in. De koeien dragen een halsband die signalen afgeeft wanneer zij de grens naderen. Dit begint met een geluidssignaal, in sommige gevallen volgt een lichte schok wanneer eerdere geluidsignalen worden genegeerd.
Daar komt nog een voordeel bij: het systeem kan er ook, geheel automatisch, voor zorgen dat de koeien zelf van de wei naar de stal komen of andersom op het moment dat de melkveehouder dat wil.
Stap voor stap naar virtuele afrastering
De implementatie van het draadloos beweiden begon begin april 2026 en verliep volgens een strak trainingsprogramma. “We kregen een onboarding waarbij alle percelen en routes vooraf zijn ingetekend”, vertelt Stapel. Daarna volgde een trainingsweek met intensieve begeleiding. De overgang van fysieke naar virtuele afrastering gebeurt geleidelijk. “Het is een langzame overgang van draadjes naar piepjes.” In het begin staan er nog fysieke draden, maar staat één van de draden vijf meter verder dan waar de koeien volgens de halsband mogen komen. “Als de koeien in de buurt van het draad komen krijgen ze een pieptoon te horen. Die pieptoon wordt gedurende tien seconden steeds iets harder. Pas als ze echt doorlopen, krijgen ze een licht schokje, maar dat is minimaal.”
In de halsband zit ook een trainingsprogramma ingebouwd, op het begin is de halsband nog niet zo streng met piepjes geven. De eerste trainingsdag is ervoor bedoelt om de pieptoon met een grens te leren associëren. In de daaropvolgende dagen worden steeds meer draden verzet tot vijf of tien meter van de virtuele grens.
Snelle leerlingen
Volgens Stapel hadden de koeien het systeem verrassend snel door. “Op dag drie zag ik al dat alle koeien het snapten”, zegt Stapel. Dat komt mede doordat ze gewend zijn aan stripgrazen. “Alleen is het nu virtueel in plaats van fysiek. Al vrij snel mocht daardoor uiteindelijk het hele draad weg.”
“Heel af en toe hebben we een koe die nog niet buiten geweest is, vandaag hadden we bijvoorbeeld een koe die net is afgekalfd. Die heeft dus nog niet aan het systeem kunnen wennen in de trainingsfase. Je ziet dat die koeien soms wel wat moeite hebben om het te leren. Het grote voordeel is dat koeien kuddedieren zijn. Als de rest van de groep blijft staan, gaat een koe zelf weer terug. Deze koeien snappen het systeem vaak al na één dag.”
Meer vrijheid met ophalen
“De koeien hadden meer moeite met het leren van de signalen voor de gang van de wei naar de stal of andersom. We hebben overal betonnen kavelpaden en langs deze paden kunnen de koeien overal de wei in en uit. We hebben onze kavel op deze manier ingericht zodat we ook in de nattere periodes kunnen weiden zonder veel vertrapping. Alleen hierdoor snappen de koeien niet heel goed waar ze precies in en uit het perceel kunnen. We hebben nu in overleg met Collie een klein schuin draadje het land ingezet, wat heel makkelijk te verzetten is, en sindsdien werkt het heel goed. Er blijft er nooit meer een koe achter in het land. Ik ben heel erg tevreden over hoe de hele opstart is gelopen.”
Volgens Stapel laat het systeem zien dat technologie en dierenwelzijn hand in hand kunnen gaan. “Veel boeren drijven de koeien op met een quad of met honden bij het ophalen. Dit systeem laat koeien veel meer in hun eigen tempo lopen. Naar mijn mening hebben de koeien dus eigenlijk meer vrijheid tijdens het ophalen. Dat vind ik een grote plus. Ik denk dat je qua welzijn misschien wel vooruitgaat met draadloos beweiden.”
Rust in de kudde
“Toen de koeien het systeem moesten leren, waren ze wat onrustiger dan anders.” vertelt Stapel. “Maar dat ging best snel voorbij.” Wat daarna opviel, was juist meer rust. “De koeien reageren nu minder sterk op mensen. Eerder waren wij de trigger voor verandering. Als ze iemand zagen, werden ze alert. Nu hebben wij geen invloed meer op veranderingen in hun ogen.” Dat levert niet alleen rust op in de kudde, maar ook betere observatiemogelijkheden. “Als ik nu tussen de koeien doorloop, blijven ze gewoon liggen of grazen. Dat is prachtig, want zo kunnen we het graasgedrag veel beter observeren samen met studenten en onderzoeken doen.”
Weiden en uiergezondheid
Weidegang speelt een belangrijke rol in uiergezondheid. “In de wei heb je een lage infectiedruk, en dat zien we duidelijk terug,” legt hij uit. “De spenen zijn buiten veel schoner, omdat koeien in een schonere omgeving liggen dan in de stal.” In de winter verblijven de koeien in een potstal, maar buiten zijn de omstandigheden vaak gunstiger. “Je merkt echt dat de infectiedruk aanzienlijk lager ligt.”
Tekst Esmee Groot Roessink
Beeld: Aeres Farms
