In de periode 2006-2010 was er in West-Europa een epidemie van het blauwtongvirus. Dit zowel bij kleine herkauwers als bij rundvee. De economische schade was sterk verschillend tussen bedrijven, maar liep bij sommige melkveebedrijven toch hoog op. Recentelijk zijn er opnieuw meldingen van dit virus, o.a. in de provincie Luxemburg.
Wat is blauwtong?
Blauwtong is een virusziekte bij herkauwers die overgedragen wordt door de knutten, ofwel culicoides. Op dit ogenblik zijn er 27 verschillende serotypes (subtypes) van het virus beschreven. Schapen lijken gevoeliger te zijn dan koeien. Deze laatste vertonen vaak minder uitgesproken symptomen. Echter, tijdens de epidemie in 2006-2010 van serotype 8, waren de symptomen bij schapen en rundvee zeer gelijkaardig: koorts, abortus, tranende ogen, dikke benen, snot, zweren in mond en aan de poten, gezwollen klauwrand.
Een besmetting van drachtige dieren kan, naast abortus, ook aanleiding geven tot kalveren met een hersenafwijking. Zo werden er in 2008 in onze streken veel meldingen gedaan, van ‘dummy’ kalveren. Ook sperma van stieren kan besmet zijn. Koeien die daarmee gedekt worden, hebben een hoger aantal verwerpingen. Het sterftepercentage bij runderen ligt vrij laag. De ziekte lijkt op boosaardige catarraal koorts , BVD, mond-enklauwzeer en fotosensibilisatie (= zonneslag/ zonnesteek).
Waar komt blauwtong voor?
Het blauwtongvirus komt voor in gebieden waar de knut voorkomt. Waarschijnlijk speelt de opwarming van de aarde een rol in het vaker voorkomen van deze vector in onze streken. Echter is dit nog altijd sterk seizoensgebonden. De meeste klinische gevallen komen voor van augustus tot oktober. In de wintermaanden worden vrijwel geen gevallen vastgesteld.
Antistoffen kunnen aangetoond worden via klassieke ELISA-testen op serum. Een positief resultaat geeft aan dat het dier contact heeft gehad met het virus. Het virus zelf kan men ook aantonen door gebruik te maken van een andere test, een PCR-test op niet gestold bloed of organen.
Preventie en bestrijding blauwtong
Aangezien blauwtong een ‘vectorziekte’ is, zijn de bestrijdingsmaatregelen beperkt tot vaccinatie en het beperken van dierverplaatsingen. Een bestrijding van de knutten zelf is tot nu toe nergens succesvol geweest. Vaccinatie tegen blauwtong wordt al bijna 20 jaar toegepast in Europa. Er zijn efficiënte, dode vaccins ter beschikking. De basisenting bestaat uit 2 toedieningen met 3 tot 4 weken tussentijd. Jaarlijks moeten alle gevaccineerde dieren wel een herhalingsenting ondergaan. Een vaccin bevat niet alle mogelijke serotypes, maar er zijn wel combinatievaccins op de markt.
Huidige toestand blauwtong in Europa
In augustus 2006 werd blauwtong voor het eerst in Nederland en Europa gevonden. Het ging toen om serotype 8. Het overgrote deel van veehouders met herkauwers (rundvee, schapen en geiten) liet de dieren vaccineren. In 2008 dook op enkele bedrijven serotype 6 op. Dit virus was daarvoor nog niet bekend in Europa. Sinds 2015 circuleert in Frankrijk opnieuw serotype 8. In november 2017 werd echter ook type 4 vastgesteld, maar deze werd hoogstwaarschijnlijk geïntroduceerd via diertransporten vanuit Corsica. Eerst vrij beperkt, maar eind 2017 werd dit toch in verschillende departementen van Frankrijk vastgesteld. Daarom heeft de Franse overheid besloten om het hele land als beperkings gebied voor serotype 4 én serotype 8 uit te roepen. Dit heeft uiteraard gevolgen voor het handelsverkeer vanuit Frankrijk. Naast Frankrijk zijn er ook in verschillende andere Europese lidstaten en in buurlanden van de EU beperkingsgebieden afgebakend.
In december vorig jaar bleek uit de verplichte monitoring dat in het Duitse Baden- Württemberg (dicht bij de grens met Frankrijk) het blauwtongvirus actief was. Het betrof serotype 8 waartegen gevaccineerd kan worden. In januari kwamen er nieuwe uitbraken bij ten noorden van Baden-Württemberg. Sindsdien reikt het beschermings- en toezichtgebied, met een straal van 150 kilometer, tot het midden van Nederlands-Limburg. De meest recente situatie kan men online volgen, maar de dreiging neemt de laatste jaren terug toe.
