De keuze van het juiste grasras wordt voor veehouders steeds belangrijker. Niet alleen vanwege opbrengst en kwaliteit, maar ook omdat wet- en regelgeving rond bemesting, klimaat en biodiversiteit steeds meer eisen stellen aan het grasland. Nieuwe rassen kunnen helpen om aan die eisen te voldoen. Daarom speelt de ontwikkeling van goed presterende rassen een steeds grotere rol.
Alleen rassen die aantoonbaar beter zijn, verdienen een plek op de Aanbevelende Rassenlijst. Vorige week maakte de Commissie Samenstelling Aanbevelende Rassenlijst (CSAR) bekend dat zes nieuwe rassen van Engels raaigras, voedertype, worden opgenomen op de lijst van 2026. Wat komt daar allemaal bij kijken? En wat is eigenlijk het verschil met de Nationale Rassenlijst? Tijdens een bijeenkomst van brancheorganisatie Plantum in Hardenberg gaven deskundigen uitleg.
Jaarlijks komen er nieuwe rassen op de Aanbevelende Rassenlijst. Evenzoveel verdwijnen er van de lijst. “Een ras moet verbetering brengen of een goede aanvulling zijn op het bestaande assortiment,” legt WUR-onderzoeker Jan Rinze van der Schoot uit tijdens de bijeenkomst in Hardenberg. “Alleen dan komt het in aanmerking voor een plaats op de lijst.”
Van kruising tot kandidaat
Veredeling is geen nieuw vak. Al 10.000 jaar voor Christus werden planten geselecteerd op gewenste eigenschappen. Na selectie volgde kruising en tegenwoordig vindt veredeling vooral plaats op basis van genetische informatie. Nieuwe grassen worden ontwikkeld door eigenschappen als opbrengst, standvastigheid en resistentie te combineren. Als een kweker denkt dat zijn ras een duidelijke stap vooruit is, meldt hij het aan voor de Rassenlijst.
Twee stappen: nationale en aanbevelende lijst
Het proces begint bij de Raad voor Plantenrassen (RvP), die beoordeelt of een ras nieuw en onderscheidbaar is. Dat gebeurt via DUS-onderzoek (Distinctness, Uniformity, Stability). Bij een positief oordeel volgt een plek op de Nationale Rassenlijst. Daarmee krijgt het ras toelating tot de markt. Informatie over de eigenschappen van het ras wordt op de Nationale Rassenlijst echter niet gegeven. Aan een vermelding op de Nationale Rassenlijst gaat twee jaar aan onderzoek vooraf.
Om op de Aanbevelende Rassenlijst te komen, is een jaar extra benodigd. Dan komt ook de Commissie Samenstelling Aanbevelende Rassenlijst (CSAR) in beeld. Deze commissie, waarin kwekers, telers en ketenpartijen samenwerken, beslist welke rassen worden opgenomen op de Aanbevelende Rassenlijst. Dat gebeurt op basis van onafhankelijk veldonderzoek, uitgevoerd door Wageningen University & Research (WUR) in samenwerking met de NAK.
Op proef bij melkveehouders
De proeven vinden plaats op praktijkbedrijven, onder echte gebruiksomstandigheden. “Bij Engels raaigras doen we jaarlijks één beweidings- en één maaiproef”, vertelt Van der Schoot. De locaties voor het praktijkonderzoek in Odoorn, Lelystad en Venray zijn zorgvuldig gekozen om representatief te zijn voor de Nederlandse omstandigheden. In proeven worden de grasopbrengst, standvastigheid, wintervastheid en kroonroestresistentie nauwkeurig vastgelegd. Rassen die onder de maat scoren, vallen af. Alleen de sterkste blijven over.
Selectie op waarde
Om op de Aanbevelende Rassenlijst te komen, moet een ras voldoende gebruikswaarde hebben. Dat betekent dat het minimaal voldoet aan eisen voor standvastigheid, wintervastheid en kroonroestresistentie. “We hanteren een indexberekening om de volgorde te bepalen”, legt Van der Schoot uit. De lijst is bewust beperkt: per categorie staan slechts acht rassen vermeld. “Komt er een nieuw ras bij, dan verdwijnt er ook weer één. Zo houden we de lijst overzichtelijk en actueel.”
Waarde voor de melkveehouder
Voor melkveehouders is de Aanbevelende Rassenlijst een betrouwbaar kompas. Alleen rassen met bewezen prestaties komen erop. “Zaaien met een mengsel met rassen uit de lijst is al een goede keuze,” aldus Van der Schoot. De resultaten geven inzicht in vroegheid, opbrengst, standvastigheid en ziekteresistentie. Dit zijn eigenschappen die direct invloed hebben op de voeropbrengst en kwaliteit.
Vooruitgang in kleine stapjes
Nieuwe rassen leveren meetbare winst. Schils et al. (2016) berekenden een genetische vooruitgang van 45 kilo droge stof per hectare per jaar. Dat lijkt weinig, maar over decennia maakt het een groot verschil. Van der Schoot benadrukt: “Door nieuwe rassen hebben we de grasopbrengsten kunnen handhaven, ook bij steeds krapper wordende bemestingsnormen.”
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
