Bemestingsplan voor melkveehouders: mest efficiënt benutten op grasland en bouwland

Wat is een bemestingsplan

Een bemestingsplan is een overzicht waarin per perceel wordt vastgelegd hoeveel mest en kunstmest wordt gebruikt en op welk moment deze wordt toegediend. Het plan helpt om de nutriënten op het bedrijf optimaal te benutten en tegelijkertijd binnen de wettelijke gebruiksnormen te blijven.

In een bemestingsplan wordt rekening gehouden met verschillende factoren, zoals de nutriëntenbehoefte van het gewas, de beschikbaarheid van mest op het bedrijf en de eigenschappen van de bodem. Door vooraf te plannen kan een melkveehouder beter bepalen waar mest het meeste effect heeft en waar aanvullende bemesting nodig is.

Een goed bemestingsplan zorgt ervoor dat mest niet alleen wordt uitgereden wanneer het praktisch uitkomt, maar op momenten waarop het gewas de voedingsstoffen daadwerkelijk kan opnemen.

Nutriënten in bemesting

De belangrijkste voedingsstoffen in mest en kunstmest zijn stikstof, fosfaat en kalium. Deze nutriënten spelen een belangrijke rol bij de groei van gewassen en bepalen voor een groot deel de opbrengst van grasland en voedergewassen.

Stikstof

Stikstof is de belangrijkste voedingsstof voor gewasgroei. Vooral gras reageert sterk op stikstofbemesting. Op melkveebedrijven komt een groot deel van de stikstof uit rundveedrijfmest.

De werking van stikstof uit mest is echter afhankelijk van factoren zoals temperatuur, bodemvocht en het moment van bemesting. Daarom is het belangrijk om mest op het juiste moment uit te rijden zodat de stikstof goed kan worden benut.

Fosfaat

Fosfaat is belangrijk voor de wortelontwikkeling van planten. In de melkveehouderij komt fosfaat voornamelijk uit dierlijke mest. Omdat fosfaat zich in de bodem ophoopt, gelden er strikte gebruiksnormen.

Het bemestingsplan helpt om te bepalen hoeveel fosfaat per perceel kan worden gebruikt zonder de normen te overschrijden.

Kalium

Kalium speelt een belangrijke rol bij de waterhuishouding van planten en draagt bij aan een goede weerstand van gewassen. Vooral grasland heeft een relatief hoge kaliumbehoefte.

Bemesting van grasland op melkveebedrijven

Op melkveebedrijven wordt het grootste deel van de mest gebruikt voor de bemesting van grasland. Gras heeft een hoge behoefte aan stikstof en reageert snel op bemesting.

Een belangrijk onderdeel van het bemestingsplan is daarom het bepalen van de juiste bemesting per snede. Vaak wordt een groot deel van de drijfmest in het voorjaar uitgereden, zodat de eerste snedes optimaal kunnen groeien. Lees ook meer over de regels en perioden op de pagina mest uitrijden.

De timing van bemesting speelt hierbij een belangrijke rol. Wanneer mest te vroeg wordt uitgereden, kan een deel van de stikstof verloren gaan. Wanneer mest te laat wordt toegediend, kan het gewas de nutriënten minder goed benutten.

Nutriëntenbenutting uit rundveedrijfmest

Rundveedrijfmest is een belangrijke bron van stikstof, fosfaat en kalium. De benutting van deze nutriënten hangt echter sterk af van de manier waarop de mest wordt toegediend.

Door mest emissiearm uit te rijden kan de stikstofbenutting aanzienlijk worden verbeterd. Bij emissiearm bemesten wordt de mest direct op of in de bodem gebracht, waardoor minder stikstof verloren gaat als ammoniak.

Ook het moment van bemesting heeft invloed op de benutting. Wanneer mest wordt uitgereden tijdens een periode met actieve gewasgroei, kunnen planten de nutriënten beter opnemen.

Mestverdeling over percelen

Niet alle percelen op een melkveebedrijf hebben dezelfde opbrengstpotentie. Verschillen in bodemtype, vochttoestand en organische stof bepalen hoe goed gewassen kunnen groeien.

In een bemestingsplan wordt daarom gekeken naar de verdeling van mest over verschillende percelen. Percelen met een hoge opbrengstpotentie krijgen vaak prioriteit bij de bemesting, omdat daar de nutriënten het meest effectief worden benut.

Ook wordt gekeken naar het fosfaatniveau van de bodem. Percelen met een hoog fosfaatgehalte kunnen minder dierlijke mest ontvangen dan percelen met een lagere fosfaattoestand.

Combinatie van drijfmest en kunstmest

Op veel melkveebedrijven wordt dierlijke mest aangevuld met kunstmest. Dit gebeurt vooral om de stikstofvoorziening beter af te stemmen op de behoefte van het gewas.

Drijfmest levert een groot deel van de benodigde nutriënten, maar de werking van stikstof uit mest kan variëren. Door kunstmest te gebruiken kan een melkveehouder de stikstofgift nauwkeuriger sturen.

Een combinatie van drijfmest en kunstmest zorgt er vaak voor dat gewassen gedurende het groeiseizoen voldoende voedingsstoffen beschikbaar hebben.

Invloed van bodemtype op bemesting

Het bodemtype speelt een belangrijke rol bij het opstellen van een bemestingsplan. Zandgrond, kleigrond en veengrond verschillen sterk in hun vermogen om nutriënten vast te houden.

Op zandgronden is het risico op uitspoeling van stikstof relatief groot. Daarom wordt bemesting vaak verdeeld over meerdere momenten. Op kleigronden blijven nutriënten meestal langer beschikbaar in de bodem.

Door rekening te houden met het bodemtype kan de bemesting beter worden afgestemd op de omstandigheden van het perceel. Voor het verbeteren van bodemstructuur en het vasthouden van nutriënten kan ook een groenbemester een rol spelen.

Mestregels en gebruiksnormen

Het gebruik van mest in Nederland valt onder het mestbeleid. Dit beleid bepaalt hoeveel stikstof en fosfaat per hectare mag worden gebruikt.

Voor melkveehouders betekent dit dat de hoeveelheid mest die per perceel kan worden uitgereden beperkt is. Een bemestingsplan helpt om de beschikbare mest zo te verdelen dat de normen niet worden overschreden.

Daarnaast gelden er regels voor het moment waarop mest mag worden uitgereden. Deze uitrijdperioden zijn bedoeld om uitspoeling van nutriënten naar het milieu te beperken.

Veelgestelde vragen

Wat staat er in een bemestingsplan

Een bemestingsplan bevat een overzicht van de hoeveelheid mest en kunstmest die per perceel wordt gebruikt en op welk moment deze wordt toegediend. In het plan wordt rekening gehouden met de nutriëntenbehoefte van het gewas, de beschikbare mest op het bedrijf en de wettelijke gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat.

Waarom is een bemestingsplan belangrijk

Een bemestingsplan helpt melkveehouders om nutriënten efficiënt te benutten en de opbrengst van grasland en voedergewassen te verbeteren. Daarnaast zorgt een goed plan ervoor dat de bemesting binnen de geldende mestregels blijft.

Welke mest wordt gebruikt in een bemestingsplan

In een bemestingsplan wordt vaak een combinatie gemaakt van dierlijke mest en kunstmest. Dierlijke mest levert een groot deel van de nutriënten, terwijl kunstmest kan worden gebruikt om de stikstofgift nauwkeuriger af te stemmen op de behoefte van het gewas.

Hoe helpt een bemestingsplan bij graslandbemesting

Een bemestingsplan helpt melkveehouders om bemesting per perceel en per snede te plannen. Door bemesting goed te verdelen over het groeiseizoen kunnen graslandpercelen optimaal gebruik maken van de beschikbare nutriënten.

Waarom wordt dierlijke mest vaak aangevuld met kunstmest

Dierlijke mest levert veel nutriënten, maar de stikstofwerking kan variëren. Door kunstmest te gebruiken kan de stikstofgift nauwkeuriger worden afgestemd op de behoefte van het gewas en de groeifase van het gras.

Welke rol speelt bodemtype in een bemestingsplan

Het bodemtype bepaalt hoe goed nutriënten in de bodem worden vastgehouden en hoe groot het risico op uitspoeling is. Daarom wordt bij het opstellen van een bemestingsplan rekening gehouden met verschillen tussen zandgrond, kleigrond en veengrond.