“Jaarrond beweiden past perfect op ons bedrijf”

Bij Landjuweel de Hoeven in Dalfsen lopen alle koeien het hele jaar door buiten. Een paar jaar geleden leek deze manier van werken nog heel ver weg voor de melkveehouder, maar toch bleek jaarrond beweiden perfect aan te sluiten op zijn bedrijfsvoering. Op een winterse morgen ging de redactie op bezoek.

Tijdens de coronaperiode vroegen Karst Klein en zijn vrouw Lilian zich af hoe hun ideale melkveebedrijf er zou uitzien. Dat zou een extensief bedrijf zijn, waarbij groen en zorg samenkomen. De ondernemers besloten een melkveebedrijf en zorgboerderij in Dalfsen over te nemen, genaamd Landjuweel de Hoeven.

Op dit melkveebedrijf zijn 55 koeien aan de melk en wordt 24 stuks jongvee gehouden. Alle koeien kalven in het voorjaar af, volgens de Nieuw-Zeelandse wijze. Per 1 mei wordt dit biologische melkveebedrijf met drie sterren Beter Leven gecertificeerd. 

Het hele jaar beweiden

Dit jaar lopen voor het eerst alle koeien het hele jaar door buiten. “Eigenlijk zijn we hier bij de bedrijfsovername al over gaan nadenken”, vertelt Karst Klein. “Tijdens een beweidingscursus bij Pure Graze kwam jaarrond beweiden ter sprake. Toen leek dat toen voor ons nog heel ver weg. Ga je geen melkproductie mislopen? En hoe geef je de koeien een passend rantsoen? Uiteindelijk zijn we geleidelijk aan naar deze werkwijze toegegroeid.”

“De grootste uitdaging zit vaak tussen de oren van de melkveehouder”, meent Klein. “Doordat onze koeien nu allemaal in het voorjaar afkalven, gaan ze binnenkort de droogstand in. We melken in deze tijd van het jaar nog één keer per dag. Een lagere voederwaarde maakt dan niet uit. In de praktijk valt het dus allemaal mee en dien je vooral in je hoofd de knop om te zetten.”

Passend rantsoen is belangrijk

De dieren krijgen dagelijks een half hectare extra aan land volgens Nieuw Nederlands Weiden en er wordt dagelijks ruwvoer bijgevoerd. Dertig procent van het grasland is ingezaaid met kruidenrijk grasland, waarbij er onder andere wordt gekozen voor mengsels van Pure Graze. Deze soortenrijke mengsels zorgen ervoor dat de koeien precies de plantensoorten kunnen opnemen, waar ze op dat moment behoefte aan hebben.

“Kijk bijvoorbeeld naar cichorei. Aan het begin van het jaar eten de koeien de bladeren hiervan, daarna een tijdje niet. En in het najaar, wanneer de plant voor ons een droge stengel lijkt, gaan ze massaal cichorei staan vreten. De dieren hebben de keuze.”

Komend jaar zal er langs de afrastering een voederhaag worden aangeplant met twintig soorten planten, zodat de koeien hier zelf kunnen foerageren en op de lange termijn nog meer beschutting hebben.

Robuuste koeien nodig

De veestapel gaat geleidelijk over op het ras Fries-Hollands (rood- en zwartbont) en jongvee wordt aangekocht. Inmiddels is ongeveer de helft dan de veestapel over op Fries-Hollands. “Het voordeel van Fries-Hollands is dat het kleine, robuuste koeien zijn die met een lagere voederwaarde nog goed aan de melk blijven. De Holsteins hebben toch wat meer opstartproblemen”, legt de melkveehouder uit.  

Lagere kostprijs

Ook vanuit financieel oogpunt is het voor de melkveehouder interessant om zijn koeien jaarrond te laten beweiden. Klein vertelt: “Voorheen hadden we een potstal met ruimte voor 88 dieren en er stonden er 55 in. De koeien stonden tussen oktober en mei op stal. Als je berekent hoeveel het kost om een potstal te vullen met stro, en later leeg te halen, terwijl de dieren het grootste gedeelte van de tijd buiten lopen, dan ga je toch wel even nadenken.”

Op dit moment kunnen de koeien vrijwillig de keuze maken om naar de stal met ligboxen te gaan. “Met name de oudere dieren gaan af en toe naar binnen, omdat ze dat van vroeger gewend zijn. De rest komt pas naar binnen wanneer het boven de 32 à 33 graden Celsius is. Onder deze temperaturen redden ze zich prima. Als het nodig is, gaan ze even in de schaduw van de bomen staan.” Ook het afkalven vindt op het land plaats en verloopt over het algemeen vlot.

En moet er gemolken worden? Dan komen in de zomer de melkkoeien over het algemeen zelf aanlopen, omdat ze weten dat in de ochtend na de melkbeurt een nieuw stukje land met vers gras op hun wacht. ’s Avonds haalt de melkveehouder de melkkoeien op.

Jaarrond bemesten

Mestafvoer is op dit bedrijf geen belemmering. “De dieren bemesten het land zelf. Dat scheelt trouwens ook arbeid en in de kostprijs, doordat je niet meer zelf mest hoeft uit te rijden. De enige landwerkzaamheden die we hoeven te doen is het maaien en inkuilen van percelen die we tijdens de zomer rust geven, zodat we in de winter de koeien dit ruwvoer bij kunnen voeren via ronde en vierkante balen.”

Wat zijn de uitdagingen?

Loopt deze tevreden melkveehouder ook nog tegen uitdagingen aan met jaarrond beweiden? “Praktisch gezien kost het plaatsen van afrastering het meeste tijd. Daar zijn we wel even zoet mee. Daarnaast blijft het bijvoeren in het land maatwerk. Je wilt dat de dieren voldoende voederwaarde binnenkrijgen, maar ook niet dat ze teveel voer laten liggen.”

Werkwijze klopt precies

Bij Landjuweel de Hoeven komt jaarrond beweiden goed tot zijn recht. “Het loopt nu goed”, vertelt Klein terwijl hij tevreden naar zijn koeien kijkt. “Het bedrijf is bijna helemaal antibioticavrij, er is rust in de kudde en de koeien doen het goed. Bovendien wordt ik heel erg blij van deze manier van werken. Vanochtend vroeg lagen alle koeien in de luwte van de bomen te slapen, plat in de sneeuw. Het geeft ons veel werkgeluk en sluit qua arbeid mooi aan op onze zorgboerderij. Natuurlijk zal het niet op ieder melkveebedrijf passen, maar wij zijn blij dat we de stappen richting jaarrond beweiden hebben gezet.”

Koeien in de sneeuw

Bekijk de video van de koeien van Landjuweel de Hoeven in de sneeuw.

Tekst: Kim Sjoers
Beeld: Pien van Huet