Hoe ziet de melkveehouderij eruit in 2035? Die vraag stond centraal tijdens het jubileumsymposium ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van UNIFORM Agri. Sprekers uit de wereld van onderzoek, software, genetica, melkveehouderij en kunstmatige intelligentie waren het opvallend vaak met elkaar eens. Data, AI en automatisering zullen een steeds grotere rol spelen op het melkveebedrijf, maar de belangrijkste input blijft komen van de melkveehouder.
UNIFORM-Agri-oprichter Harm-Jan van der Beek keek terug op de ontwikkeling van de afgelopen veertig jaar. Waar melkveehouders vroeger gegevens bijhielden op papier, bieden computers en managementprogramma’s tegenwoordig inzicht in vrijwel alle aspecten van het bedrijf. Volgens Van der Beek is de basis echter hetzelfde gebleven. “Alles wat we doen begint nog steeds met het verzamelen van gegevens van koeien op het bedrijf.” De uitdaging voor de toekomst ligt volgens hem in het slim combineren van data uit verschillende bronnen.
Ook sectorspecialist Rick Hoksbergen ziet daarin grote kansen. “Sensoren, managementsoftware en andere databronnen zullen steeds vaker met elkaar worden verbonden. Kunstmatige intelligentie kan helpen om patronen te herkennen en waardevolle inzichten te geven.” Hoksbergen waarschuwt wel dat technologie alleen waarde heeft wanneer dit de melkveehouder daadwerkelijk ondersteunt. “De boer moet centraal blijven”, benadrukte hij.
Meer data is niet altijd beter
Dat meer data niet altijd beter is, bleek ook wel uit de bijdrage van Andy Warne, voormalig directeur van de Britse melkcontroleorganisatie NMR. Hij waarschuwde dat de sector soms te veel waarde hecht aan data, KPI’s en dashboards. Volgens Warne kan meer informatie zelfs leiden tot slechtere beslissingen. Hij gaf het voorbeeld van celgetalgegevens die in zijn organisatie steeds sneller beschikbaar kwamen. Melkveehouders gingen daardoor meer koeien behandelen, terwijl een deel van die dieren enkele dagen later vanzelf zou zijn hersteld. “Data moet leiden tot betere beslissingen en niet tot extra complexiteit”, stelde Warne. Daarbij gebruikte hij een bekende vergelijking met de ‘coffee cup holder’. Een automobilist is niet zozeer geïnteresseerd in de techniek van de motor. Hij wil dat de koffiekophouder op de juiste plek zit. Zo is het volgens hem ook met melkveehouders. Die zijn niet geïnteresseerd in alle ingewikkelde techniek achter software. Ze willen vooral systemen die eenvoudig werken en direct bruikbaar zijn in de praktijk.
AI wordt een hulpmiddel
AI-specialist Maarten Sukel verwacht dat kunstmatige intelligentie de komende jaren veel invloed krijgt op de melkveehouderij. Administratie, analyses en managementtaken kunnen volgens hem grotendeels worden ondersteund door slimme systemen. Toch verwacht hij niet dat AI de melkveehouder zal vervangen. “Je werk zal niet verdwijnen door AI. Waarschijnlijk wordt het vooral een stuk gemakkelijker.”
Volgens Sukel liggen de grootste kansen in het automatiseren van routinematige werkzaamheden, waardoor ondernemers meer tijd krijgen voor de zaken die echt belangrijk zijn op het bedrijf. Tijdens de paneldiscussie aan het eind van de middag waarschuwde hij wel voor blind vertrouwen in technologie. Net zoals een navigatiesysteem niet voor iedereen dezelfde beste route kan bepalen, kan ook AI niet voor elk bedrijf de perfecte oplossing bieden. Ondernemers zullen altijd zelf moeten blijven nadenken.
Duurzaamheid en regelgeving blijven bepalend
Naast technologie kwam ook duurzaamheid uitgebreid aan bod. Simon Oosting van Wageningen University & Research verwacht dat kringlooplandbouw, efficiënt gebruik van grondstoffen en een lagere milieubelasting de sector blijven beïnvloeden. Tijdens de paneldiscussie aan het eind stipten meerdere panelleden aan dat regelgeving rond milieu, natuur en klimaat de komende jaren niet zal verdwijnen. Volgens geneticaspecialist Hans Vromans zullen bedrijven steeds meer moeten laten zien wat hun prestaties zijn op het gebied van duurzaamheid, dierenwelzijn en efficiëntie. Data zal daarbij een steeds belangrijkere rol spelen. Niet alleen voor het management van het bedrijf, maar ook voor de communicatie met overheid, afnemers en consumenten.
Hoe ziet de sector eruit in 2035?
Over de toekomst waren de panelleden opmerkelijk eensgezind. Zij verwachten dat er minder, maar grotere melkveebedrijven komen en dat er meer regelgeving zal komen rond milieu en duurzaamheid. Er zal verdere specialisatie binnen melkveebedrijven plaatsvinden, waarbij er een grotere rol is voor data, AI en automatisering.
De sprekers waren het er met elkaar wel over eens dat melkveehouders steeds meer ondersteund worden door slimme systemen die gegevens uit verschillende bronnen combineren. Tegelijkertijd blijft ondernemerschap cruciaal. Data kan adviseren, maar de veehouder blijft degene die de uiteindelijke beslissing neemt. Een sterke conclusie kwam tijdens de afsluitende paneldiscussie van Andy Warne. Op de vraag hoe de melkveehouderij er over tien jaar uitziet, verwees hij niet naar AI, robots of data. Volgens Warne maken dit soort zaken het werk gemakkelijker, maar vormen ze niet de kern van de sector. “De band tussen mens en dier is wat onze sector bijzonder maakt.”
Tekst en beeld: Gerben Hofman
