Maatschap van Middelkoop in Middelstum heeft zo’n 230 koeien aan de melk. Maar voordat de dieren zo ver zijn, hebben ze op dit bedrijf al ruimschoots speciale aandacht en verzorging achter de rug. Door hard voeren, nauwkeurig werken en geleidelijke veranderingen doorvoeren wordt het jongvee voorbereid op het leveren van een topproductie. Om de jeugdgroei maximaal te kunnen benutten, spart de familie Van Middelkoop regelmatig met jongveespecialist Marinus Hofman van Gebrs. Fuite.
“Elke gram groei die je in de jeugd misloopt, kost je op een later moment liters melk. Alles wat je in de jongveeperiode mist, haal je later niet meer in. Direct hard voeren is daarom ons credo”, vertelt melkveehouder Henderik van Middelkoop. Deze duidelijke visie resulteert in een helder protocol waarin de koeien hun eerste twee levensjaren doorlopen (van geboorte tot aan afkalven). Om het maximale uit de jeugdgroei te kunnen halen, focust de melkveehouder vanaf dag 1 op voeding. Na de geboorte krijgen de kalveren standaard binnen twee uur vier liter biest toegediend. Biest met een brixwaarde onder de 25 gaat er niet in. Na drie dagen gaan ze van biest over op twee keer per dag 3,5 liter kunstmelk. Daarnaast hebben de kalveren vanaf het begin toegang tot vers water. Na veertien dagen in een eenlingbox gaan de kalveren door naar het strohok. Bij de drinkautomaat krijgen de kalveren gedurende 10 weken kunstmelk bereid met een concentratie van 170 gram melkpoeder per liter.
Er wordt gestart met 8,5 liter per dag en dit wordt afgebouwd naar een week lang 1,5 liter waarna de kunstmelk stopt. In deze periode hebben de dieren onbeperkt hooi en brok tot hun beschikking. Tot vijf maanden leeftijd blijven de dieren nog op stro staan, waarna ze overgaan op roosters en later worden verhuisd naar de jongveelocatie. Daarbij worden er nooit twee veranderingen gelijktijdig doorgevoerd. Dit alles om stress te voorkomen. En wanneer het tijd is om terug te komen naar de hoofdlocatie, gaat dat ook met zo min mogelijk onrust. “Voorheen gaven de vaarzen zo’n twee liter biest, en dan was het wel klaar. Nu zitten de vaarzen ook zo aan vier à vijf liter. Het voorkomen van stress is de belangrijkste reden hiervoor.”
Maximale ondersteuning
Deze duidelijke focus op jeugdgroei vraagt om een passend rantsoen. Daarom kiest Henderik voor Prominend Premium van Gebrs. Fuite. Dit is een rustig verteerbaar melkpoeder met een hoog aandeel magere melk. Het eiwit is 100 procent afkomstig uit zuivel, wat zorgt voor een goede opname en maximale ondersteuning van de jeugdgroei. “Regelmatig komt Marinus Hofman van Gebrs. Fuite langs of hebben we telefonisch contact over het optimaliseren van de gehele jongveeopfok. Kunnen we de concentratie toch nog iets verhogen of meer liters geven?”
Voorheen kregen de kalveren, na een periode van harde groei met de melkpoeder een tijdje een melkveerantsoen met 1.000 VEM. “Dat lijkt op papier heel mooi: een hoge voederwaarde, maar toch zagen we in de praktijk dat de kalveren dit niet goed konden verteren. Een klassieke speendip, met kortstondige groeiachterstand, lag hierdoor toch nog op de loer. Dit vereiste dan ook een aanpassing in het jongveerantsoen.”
In februari dit jaar is Van Middelkoop daarom gestart met het voeren van een nieuwe kalverbrok van Gebrs. Fuite: Kalf Robust. Deze smakelijke brok is rijk aan eiwit, wat zorgt voor ontwikkeling van organen, het skelet en uierweefsel. Daarnaast zit de brok ook hoog in energie, wat zorgt voor hoge conditiegroei. De Kalf Robust sluit hiermee naadloos aan op het hard voeren met de melkpoeder van Prominend. Daarnaast bevat deze brok een unieke toevoeging op natuurlijke basis die de weerstand verhoogt en bescherming biedt tegen coccidiose. “Deze bescherming is zeker welkom. De meeste ziekteverwekkers bij jongvee hadden we al goed onder controle”, zo vertelt Henderik, “maar coccidiose kwamen we nog vaak tegen. Kalveren waren dun op de mest en vielen terug in conditie. Sinds de nieuwe brok is dit enorm verbeterd. De coccidiose is niet weg, maar de kalveren zijn nu sterker en weerbaarder. Hierdoor hoeven we minder kalveren te behandelen tegen coccidiose. Dankzij het hanteren van de juiste bedrijfshygiëne en goed voeren krijgen de kalveren altijd voldoende voedingsstoffen binnen en kan de speendip voorkomen worden.”
Bovengemiddelde groei
Inmiddels staat de jongveeopfok bij Van Middelkoop dus als een huis. “De kalveren zijn daadwerkelijk ‘robuuster’ geworden. Er zit meer rug in, in plaats van dat de rug te zien is”, aldus Henderik. Dat blijkt ook uit een recente weergave van het groeiverloop van het jongvee, waarbij het gewicht van de kalveren is bepaald aan de hand van de borstomvang (zie foto). De dieren behalen de gewenste groei van ruim 1 kilogram per dag en de gemiddelde afkalfleeftijd ligt momenteel op 22,8 maanden. Het streven is 22 maanden. Ook is te zien dat de groei van de groep dicht bij elkaar ligt. Een mooie stabiele groei! “Voorheen was er meer spreiding te zien. De grafiek had meer een S-vorm, waarbij de kalveren tijdens de overgang van melkpoeder naar het melkveerantsoen duidelijk een dip hadden in de groei”, legt Hofman uit. Hij komt gemiddeld eens per anderhalve maand langs om te sparren over de gehele jongvee opfok.
Nieuwe generatie
Op deze manier werkt Van Middelkoop aan een sterke nieuwe generatie melkkoeien. Op zijn koppel van 230 melkkoeien houdt hij dan ook bewust 120 stuks jongvee aan. Kijkend naar het vervangingspercentage zit hij dus ruim. Naast de twintig procent die hij nodig heeft als vervanging, heeft hij nog eens tien procent jongvee beschikbaar als extra ruimte. Dankzij deze ruimte maakt melkvee met een lactatiewaarde van onder de 85 plaats voor de jongere generatie.
En hoe wil de melkveehouder jeugdgroei in het nieuwe jaar nog verder optimaliseren? “Voeren doen we al maximaal, maar optimalisatie is nog wel mogelijk, bijvoorbeeld door het huidige werk nog efficiënter uit te voeren en door het werk vast te leggen in protocollen, zodat ook andere mensen het kunnen overnemen wanneer dit nodig is. Qua jeugdgroei en ontwikkeling zitten we op dit moment op een hoog niveau, hierover ben ik erg tevreden. Het is een plezier om naar de kalveren te kijken!”
Tekst en beeld: Kim Sjoers
