Meestal verwerft de overheid grond in goed overleg met de eigenaar. Onteigening komt niet vaak voor. Het aantal onteigeningen nam af, terwijl de onteigende oppervlakte per jaar stabiel bleef. Dit blijkt uit onderzoek dat Kadaster deed naar onteigening in de afgelopen 27 jaar.
Gedwongen onteigening bij 11 procent van grondeigenaren
89 procent (18.120) van alle grondeigenaren droeg voorafgaand of tijdens de onteigeningsprocedure in goed overleg de grond over aan de overheid. Bij 11 procent van de eigenaren vond uiteindelijk gedwongen onteigening plaats.
Vrijwillige onteigening
Ongeveer 30.000 (86 procent) percelen werden vrijwillig overgedragen. 5.388 (14 procent) percelen werden via onteigening overgedragen. 15.000 hectare (84 procent) werd in goed overleg overgedragen en 3.008 hectare (16 procent) via onteigening.
Waarom wordt er grond onteigend?
De twee meest voorkomende doelen van grondverwerving zijn: de aanleg van infrastructuur (zoals snelwegen, kanalen of spoorwegen) en ruimtelijke ontwikkeling (vooral woningbouw). De staat onteigent vooral grond voor infrastructuur en natuurcompensatie. Dit vraagt relatief veel ruimte waardoor de staat meer grond onteigent dan gemeenten.
Zowel het aantal onteigeningen als het aantal onteigende percelen daalde sinds 1995, vooral voor woningbouw. De onteigende oppervlakte is echter niet afgenomen.
Welke grond wordt er onteigend?
Van alle onteigende grond was 62 procent agrarische grond (1.866 hectare). Dit is 0,1 procent van de beschikbare oppervlakte aan landbouwgrond.
In de provincies Drenthe en Groningen is de afgelopen 27 jaar de minste oppervlakte onteigend. In Zuid-Holland en Noord-Brabant de meeste.
Grond voor maatschappelijke doelen
De overheid heeft regelmatig grond van particulieren of bedrijven nodig voor maatschappelijke doelen, zoals wegen, woningbouw of natuurcompensatie. Dat gebeurt onder meer door grond aan te kopen, of door grond te ruilen via herverkaveling. Werkt dat niet? Dan kan de overheid een procedure starten om eigendom gedwongen over te nemen: onteigenen. Het Kadaster onderzocht de inzet van onteigening door de overheid tussen 1 januari 1995 en 30 september 2021.
Bron: Kadaster
