Welke stalmaatregelen kunnen bijdragen aan een lagere methaan- en ammoniakuitstoot op melkveebedrijven? Die vraag stond centraal in een onderzoek binnen het project Netwerk Praktijkbedrijven. Op dertien melkveebedrijven zijn vijf maatregelen getest. Daarbij keken onderzoekers niet alleen naar emissiemetingen, maar ook naar de ervaringen van melkveehouders. De resultaten laten een wisselend beeld zien. Volgens het onderzoeksrapport bieden vooral het sproeien van water op de stalvloer en het verdunnen van mest potentie.
Vijf stalmaatregelen onderzocht in de praktijk
Binnen het project Netwerk Praktijkbedrijven werken melkveehouders aan een reductie van ammoniak- en methaanemissies. Eerdere onderzoeken richtten zich vooral op managementmaatregelen, zoals voeding en bedrijfsvoering. Dit onderzoek keek specifiek naar maatregelen in de stal. Op dertien melkveebedrijven zijn vijf verschillende stalmaatregelen getest. De selectie vond plaats op basis van haalbaarheid, kosten en arbeidsinzet. Onderzoekers berekenden de ammoniak- en methaanemissies aan de hand van concentratiemetingen in de stal. Daarnaast brachten zij via enquêtes de ervaringen van melkveehouders in kaart.
Volgens het onderzoeksrapport kunnen stalmaatregelen een aanvulling vormen op managementmaatregelen. De maatregelen hebben betrekking op processen op de stalvloer, in de mestkelder of in het ventilatiesysteem. Daardoor kunnen zij bijdragen aan verdere emissiereductie.
Water op de stalvloer en mestverdunning
Het druppelen of sproeien van water op de stalvloer liet tijdens de onderzoeksperiode een daling van de ammoniakemissie van ongeveer 14 procent zien. Volgens de onderzoekers had de maatregel geen meetbaar effect op de methaanuitstoot. Het effect verschilde per bedrijf en lijkt samen te hangen met factoren zoals vloertype en watergebruik. Melkveehouders beoordeelden de maatregel overwegend positief vanwege een schonere stal en eenvoudige toepassing. Tegelijkertijd wezen zij op een groter mestvolume en mogelijk hogere kosten voor mestafzet.
Ook het verdunnen en mengen van mest in de kelder leverde aanwijzingen op voor een lagere ammoniakuitstoot. Tijdens toepassing werd een reductie van circa 23 procent gemeten. Omgerekend naar jaarbasis komt dit neer op ongeveer 2 procent. Het effect op methaan bleek minder duidelijk. Hoewel vooraf werd verwacht dat de methaanuitstoot zou afnemen, werd tijdens het onderzoek juist een stijging gemeten. Volgens de deelnemende melkveehouders heeft de maatregel voordelen voor de mestkwaliteit en de praktische toepasbaarheid.
Andere maatregelen tonen beperkt effect
Het intensiever schuiven van de vloer resulteerde niet in een meetbare afname van ammoniak- of methaanemissies. Toch waardeerden melkveehouders deze maatregel vanwege een betere stalhygiëne en schonere dieren. Ook ventilatiesturing op basis van de CO₂-concentratie in de stal leidde niet tot aantoonbare emissiereductie. Wel kon het ventilatieniveau worden verlaagd. Volgens het rapport biedt deze techniek mogelijkheden, maar is verdere technische ontwikkeling nodig. Het effect op methaanuitstoot is niet onderzocht. De vijfde maatregel, het gebruiken van Electrolyzed Oxidizing Water (EOW) op de stalvloer, verminderde weliswaar de urease-activiteit op de stalvloer, maar had geen aantoonbaar effect op de ammoniakuitstoot. Daarnaast ervoeren melkveehouders technische problemen, extra arbeid en hogere kosten. Volgens het onderzoeksrapport is deze maatregel daarom momenteel niet geschikt voor brede toepassing in de praktijk.
Resultaten zijn indicatief
De onderzoekers plaatsen verschillende kanttekeningen bij de resultaten. Op veel bedrijven werden meerdere maatregelen tegelijkertijd toegepast. Daardoor zijn afzonderlijke effecten niet altijd goed te onderscheiden. Bovendien was het aantal metingen beperkt. Ook verschillen tussen bedrijven, zoals het type vloer, zijn niet volledig meegenomen in de analyse.
Daardoor moeten de uitkomsten volgens de onderzoekers vooral worden gezien als een eerste praktijkverkenning. Het onderzoek biedt aanknopingspunten voor vervolgonderzoek, maar geen definitieve uitspraken over de effectiviteit van de maatregelen.
Vervolgonderzoek naar emissiereductie
Volgens het onderzoeksrapport lijken het sproeien van water op de stalvloer en het verdunnen en mengen van mest op dit moment de meest kansrijke stalmaatregelen voor verdere toepassing. Ventilatiesturing vraagt aanvullende ontwikkeling, terwijl EOW vooralsnog niet geschikt wordt geacht voor gebruik in de praktijk. Binnen Netwerk Praktijkbedrijven is vervolgonderzoek inmiddels gestart.
