Ierse veehouders kunnen hun ammoniakuitstoot verlagen en daar tegelijkertijd geld mee verdienen. Dat blijkt uit recent gepubliceerd onderzoek van onder meer kennisorganisatie voor de landbouw Teagasc en University College Dublin. Met emissie-arm uitrijden van rundveedrijfmest kan flink op emissie bespaard worden, zo stellen de onderzoekers.
Met emissie-arm uitrijden van drijfmest kan in Ierland tot circa 5,22 kiloton ammoniakemissie worden voorkomen, zo blijkt uit het onderzoek. Daarnaast zijn minder ruw eiwit in het rantsoen, ureum met een ureaseremmer, klaver in grasland en bekalking belangrijke maatregelen.
De studie, gepubliceerd in het Irish Journal of Agricultural and Food Research, vergelijkt dertien maatregelen voor rundvee-, varkens- en pluimveebedrijven. De onderzoekers berekenen de effecten over de periode 2022–2033.
Financieel voordeel verschilt per bedrijf
Er is in het onderzoek niet alleen gekeken naar de gevolgen voor het milieu, maar ook naar de portemonnee van de veehouderij. Ureum met een ureaseremmer, klaver op intensieve melkveebedrijven, bekalking en minder ruw eiwit in rundvee- en varkensrantsoenen komen in alle onderzochte combinaties gemiddeld als kostenbesparend uit de berekeningen. Er zijn ook maatregelen die per saldo geld kosten. Denk aan het behandelen van rundveedrijfmest met toevoegmiddelen.
De berekeningen gelden voor de sector als geheel. Ze voorspellen dus niet het rendement op ieder afzonderlijk bedrijf. Dat hangt onder meer af van het uitgangsrantsoen, de bodemtoestand, bemesting en de kosten van uitvoering.
Ook hangen maatregelen met elkaar samen. Minder eiwit in het voer verlaagt de stikstofuitscheiding en beïnvloedt daarmee de emissies verderop in de mestketen. Bij een maatregel die stikstof tijdens de opslag vasthoudt, kan juist meer stikstof verloren gaan tijdens het uitrijden. De onderzoekers houden rekening met zulke wisselwerkingen. Reductiepercentages kunnen daarom niet zomaar bij elkaar worden opgeteld.
Sleepslang telt ook als emissiearm
Voor het uitrijden gebruikt Ierland de term Low Emission Slurry Spreading, kortweg LESS. Daaronder vallen de sleepslang, sleepvoet en ondiepe injectie. Vooral sleepslang en sleepvoet worden er toegepast; ondiepe injectie is minder gangbaar.
De Republiek Ierland heeft de verplichting voor emissie-arm uitrijden de afgelopen jaren stapsgewijs uitgebreid. Vanaf 2023 gold het voor bedrijven met een veebezetting vanaf 150 kilogram stikstof per hectare grasland. In 2024 daalde die grens naar 130 kilogram en op 1 januari 2025 naar 100 kilogram.
Die grens van 100 kilogram geldt nog steeds. De huidige regelgeving kijkt naar de veebezetting per hectare grasland van het voorgaande jaar, berekend op basis van stikstof uit graasveemest en vóór aftrek van afgevoerde mest.
Voor varkensdrijfmest geldt een verdergaande verplichting: die moet op ieder bedrijf emissie-arm worden toegediend, ongeacht de veebezetting. Op bouwland moet drijfmest eveneens emissiearm worden uitgereden of tenminste binnen 24 uur worden ingewerkt.
Er bestaat voor emissie-arm uitrijden een beperkte uitzondering voor steile graslandpercelen waar apparatuur zoals sleepslangen vanwege de veiligheid van de bestuurder niet verantwoord kan worden gebruikt. Daar mag rundveedrijfmest met een naar beneden gerichte ketsplaat worden toegediend. De gebruiker moet het perceelsnummer en de uitrijdatum registreren.
Een deel van de omschakeling is al voorgeschreven
De Ierse veehouderij moet zich na het lezen van het rapport niet rijk rekenen. De studie rekent namelijk vanaf basisjaar 2022. Een deel van de reductie- en kostenbeparende maatregelen is inmiddels wettelijk voorgeschreven. Vooral varkenshouders hebben de meeste winst al binnen. In het onderzoek worden scenario’s geschetst waarin in 2030 respectievelijk 60 en 70 procent emissie-arm wordt uitgereden. Maar wettelijk moet alle varkensdrijfmest al sinds 2023 emissiearm worden toegediend. Het is dus in sommige gevallen geen extra winst bovenop volledige naleving van de huidige regels.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Pixabay
