Vier jaar geleden werden Erik Reefhuis en Kees de Groot meewarig aangekeken als ze het hadden over hun proeven met irrigatie en fertigatie in grasland. “Wat is dat voor gepruts en wat kost dat wel niet”, was de vraag die ze regelmatig kregen als mensen hen bezig zagen met slangen in de grond die ondergronds water en meststoffen aanvoeren. Tegenwoordig merken Reefhuis en De Groot dat veehouders echt geïnteresseerd zijn. En de techniek is klaar voor de praktijk. Met Smartdrip bieden de twee het systeem nu aan aan melkveebedrijven voor het maximaliseren van eiwit van eigen land.
Sinds 2021 doen voer- en adviesbedrijf GIJS en het Melkvee Innovatie Centrum Klaver4 in Laren (Gld.) onderzoek naar de mogelijkheden van druppelirrigatie en fertigatie in grasland. Dit met Reefhuis en De Groot als aanjagers. Reefhuis als eigenaar van GIJS, De Groot als teeltspecialist. Beide heren blijven deze functies nog steeds uitoefenen en zetten Smartdrip nu als apart merk in de markt. “We koppelen het los van GIJS. Dit om zoveel mogelijk veehouders ervan te laten profiteren en omdat het toch een speciale tak van sport is”, stelt Reefhuis.
Waarom fertigatie?
Smartdrip wil melkveebedrijven toekomstbestendiger maken door slim en efficiënt om te gaan met water, nutriënten en bodem. Dit door hoogwaardiger ruwvoer met meer opbrengst, betere stikstofefficiëntie en een gezonde bodem. Het systeem van Smartdrip kan daaraan bijdragen door via druppelslangen heel efficiënt water, kunstmest en drijfmest toe te dienen. Dit op momenten dat de plant het nodig heeft. Zo gaan er minder meststoffen en water verloren, verbeteren beworteling, bodemstructuur en bodemleven en wordt de opbrengst verhoogd. “Belangrijk voordeel is ook dat de grond rust krijgt. Er wordt alleen maar op gereden als er gras geoogst moet worden”, stelt Reefhuis.
Zo werkt het proces
De eerste stap in het proces van fertigatie met zowel drijfmest als kunstmest is het scheiden van de drijfmest in dikke en dunne fractie. De dunne fractie gaat vervolgens nog eens door een microfilter. Dit filtraat heeft ongeveer dezelfde gehaltes aan meststoffen als de dunne fractie. Het filtraat wordt gemengd met water en eventueel kunstmest door een doseerpomp, voordat het door nog een filter naar het perceel wordt gepompt. Op het perceel komt de vloeistof eerst in een verdeelleiding, waarna het in de fertigatieslangetjes komt. Die slangetjes liggen op 60 centimeter afstand van elkaar, 20 centimeter onder de grond. Zo is een ondiepe grondbewerking nog altijd mogelijk. Aan het eind komen de fertigatieslangetjes uit op een spoelleiding. De fertigatieslangetjes zijn maximaal 250 meter lang om een optimale verdeling van de meststoffen te behouden. De afstand tussen pomp en perceel kan volgens Reefhuis en De Groot enkele honderden meters zijn. “We zijn op dit punt de limiet nog niet echt tegengekomen”, vertelt De Groot.
Andere manier van graslandmanagement
Gebruik van fertigatie in grasland is niet alleen een kwestie van aanleggen en aansluiten. Reefhuis en De Groot zijn erachter gekomen dat het een compleet andere manier van graslandmanagement is. Waar traditioneel bemesten en beregenen gebeurt op vaste momenten, biedt het Smartdrip-systeem de mogelijkheid om kleine, frequente hoeveelheden te geven, afgestemd op groei, bodemtemperatuur en verdamping. “Je stuurt niet op ‘wanneer kan ik het land op’, maar kijkt wat het gras nu nodig heeft”, stelt De Groot. Zelf moest hij ook wennen aan de andere benadering. In de toekomst wil Smartdrip toewerken naar een zelfsturend systeem met behulp van AI. De Groot: “de AI die we tot nu toe gebruikt hebben, is Agrarische Intelligentie. Maar we willen ook echt Artificial Intelligence gaan inzetten.” In het zelfsturende systeem van Smartdrip stellen veehouders idealiter in welke opbrengst ze wanneer willen behalen. Het systeem bepaalt dan hoeveel water en meststoffen er nodig zijn.
Goede testresultaten
In samenwerking met WUR zijn er op Klaver4 de afgelopen jaren onderzoeken verricht naar de meerwaarde van druppelirrigatie en fertigatie in grasland. Een perceel werd opgedeeld in drie blokken. Het eerste blok werd traditioneel bemest. Het tweede blok werd standaard bemest en werd bewaterd via druppelirrigatie. Het derde blok kreeg zowel water als meststoffen via fertigatie. De hoeveelheid meststoffen in alle drie de proeven lag gelijk. Gekeken werd naar drogestof opbrengst, eiwitopbrengst, stikstofefficiëntie en nitraatuitspoeling. Dit leverde de volgende uitkomsten op:
| Veld | Drogestof opbrengst | |
| Totaal | Relatief (%) | |
| Standaard | 11.890 | 100 |
| Irrigatie | 13.637 | 115 |
| Fertigatie | 13.844 | 116 |
| Veld | Eiwitopbrengst | |
| Totaal | Relatief (%) | |
| Standaard | 1.838 | 100 |
| Irrigatie | 2.091 | 114 |
| Fertigatie | 2.239 | 122 |
| Veld | N-efficiëntie | |
| RE/N | Relatief (%) | |
| Standaard | 6,84 | 100 |
| Irrigatie | 7,78 | 114 |
| Fertigatie | 8,46 | 124 |
| Veld | NO3-uitspoeling (relatief) |
| Standaard | 100 |
| Irrigatie | 94 |
| Fertigatie | 76 |
Het blok met fertigatie leverde in de praktijk dus 16 procent extra drogestof op, met ook nog eens een betere voederwaarde (19 procent meer kVEM per hectare). De eiwitopbrengst steeg met 22 procent. De stikstof efficiëntie verbeterde fors met maar liefst 24 procent. Doordat stikstof beter wordt benut, spoelt er maar liefst 24 procent minder uit naar de diepere lagen.
Aanleg, onderhoud en levensduur
Smartdrip levert het complete irrigatie- en fertigatiesysteem. Dit bestaat uit een pompunit met controller, een doseerstraat voor de meststoffen, het filtratiesysteem en alle leidingen en kranen alsmede de druppelslangen in het veld. Een mestscheider en een waterbron moeten op het bedrijf al aanwezig zijn. Voor het aanleggen van de druppelslangen beschikt Smartdrip over een speciale machine die de slangen in bestaand grasland kan aanbrengen met minimale beschadiging van de zode. De slangen kunnen het best worden aangelegd op het moment dat de bodem iets vochtig is, maar het moet ook weer niet te nat zijn. Eenmaal aangelegd vraagt het systeem minimaal onderhoud. Smartdrip raadt bijvoorbeeld aan na elke snede het systeem een keer door te spoelen en twee tot drie keer per jaar het systeem te reinigen met zuur of peroxide. Op basis van ervaringen uit het buitenland kan een systeem zo’n 20 jaar mee.
Kosten
Smartdrip mikt voor dit jaar op 3 tot 5 veehouders die elk zo’n 10 hectare willen fertigeren. De kosten liggen in dat geval tussen de 10.000 en 15.000 euro per hectare. Hoewel de interesse momenteel veel groter is dan de afgelopen jaren, beseffen De Groot en Reefhuis zich dat het een tijdje kan duren voordat de markt het systeem heeft omarmd. “Het is een andere manier van werken. Ik vergelijk het wel eens met de melkrobot. Die brak ook niet van de ene op de andere dag door”, besluit De Groot.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Smartdrip
