Droogte heeft niet alleen gevolgen voor de groei van gras en maïs, maar ook voor de mineralenkringloop op melkveebedrijven. Wanneer de bodem uitdroogt en gewassen minder groeien, verandert de opname en beschikbaarheid van stikstof en fosfaat. Door de bodem, bemesting, gewaskeuze en het rantsoen hierop af te stemmen, kunnen melkveehouders de mineralenbenutting tijdens droge perioden verbeteren.
Minder gewasgroei zorgt voor lagere mineralenopname
Gewassen hebben water nodig om voedingsstoffen op te nemen en te benutten voor hun groei. Tijdens droge perioden sluiten planten hun huidmondjes, waardoor de fotosynthese afneemt en de groei vertraagt. Hierdoor nemen gewassen ook minder mineralen op.
Mineralen kunnen daardoor langer in de bodem achterblijven. Wanneer de weersomstandigheden veranderen, bestaat het risico dat deze mineralen alsnog verloren gaan.
Lagere gras- en maïsopbrengsten veranderen de mineralenbalans
Wanneer gras en maïs door droogte minder opbrengst leveren, voeren melkveehouders ook minder mineralen af via de gewassen. Als de bemesting op het gebruikelijke niveau blijft, verandert mogelijk de verhouding tussen de aanvoer en afvoer van mineralen.
Dit komt vooral tot uiting in de stikstof- en fosfaatbodembalans van de KringloopWijzer.
Lagere gewasopbrengsten kunnen er bovendien toe leiden dat melkveehouders extra voer moeten aankopen om de melkproductie op peil te houden. Via dit aangekochte voer komen extra stikstof en fosfaat het bedrijf binnen.
Houd rekening met de mestbenutting tijdens droogte
De benutting van mest hangt sterk samen met het bodemvocht en de gewasgroei. Op een droge bodem groeien gewassen minder en nemen ze minder voedingsstoffen op. Bemesting tijdens perioden waarin het gewas nauwelijks groeit, vergroot daarom de kans op mineralenverliezen.
Bij warm en droog weer kan bovendien meer ammoniak vervluchtigen. Hoe groot dit risico is, hangt onder andere af van de mestsoort en de gebruikte toedieningstechniek.
Na een droge periode kan de situatie snel veranderen. Regen stimuleert zowel de gewasgroei als de mineralisatie, waardoor meer stikstof beschikbaar kan komen. Het is daarom belangrijk om de bemesting van volgende grassneden hierop af te stemmen.
Vooral op zandgrond vraagt dit aandacht. Daar is het belangrijk te voorkomen dat er meer stikstof beschikbaar komt dan het gewas kan opnemen.
Vijf maatregelen om mineralen tijdens droogte beter te benutten
Melkveehouders kunnen verschillende maatregelen nemen om de mineralenbenutting tijdens droge perioden te verbeteren.
1. Verbeter het waterbergend vermogen van de bodem
Een bodem met voldoende organische stof, een goede bodemstructuur en een sterke beworteling kan water langer vasthouden. Het voorkomen van bodemverdichting draagt hier eveneens aan bij.
2. Stem de bemesting af op de verwachte gewasopbrengst
Pas de bemesting aan op de behoefte van het gewas en de opbrengst die je verwacht. Wanneer gewassen tijdens langdurige droogte nauwelijks groeien, kan het verstandig zijn de bemesting tijdelijk uit te stellen.
3. Zet beregening gericht in
Water is niet onbeperkt beschikbaar en beregenen brengt kosten met zich mee. Geef daarom prioriteit aan percelen waar beregening het meeste effect heeft op de gewasopbrengst en de voervoorziening.
Beregen gras in het voorjaar en maïs in de zomer.
4. Pas de ruwvoerstrategie aan
Breng bij tegenvallende gras- en maïsopbrengsten tijdig de beschikbare ruwvoervoorraad in beeld. Zo kunnen melkveehouders eventuele tekorten eerder opvangen.
Houd bij de aankoop van aanvullend voer ook rekening met de extra aanvoer van stikstof en fosfaat op het bedrijf.
5. Kies een passende gewas- en teeltstrategie
Stem de keuze van gewassen en rassen af op de bodemomstandigheden en de lokale beschikbaarheid van water. Dit kan bijdragen aan een stabielere voerproductie tijdens droge perioden.
Gebruik de KringloopWijzer om de mineralenbalans te volgen
Tijdens droge perioden is het belangrijk om niet alleen de gewasopbrengsten te volgen, maar ook de aanvoer van voer en meststoffen en de afvoer van mineralen via melk, dieren en mest.
Met de KringloopWijzer kunnen melkveehouders de stikstof- en fosfaatbalans en de mineralenbenutting op bedrijfsniveau evalueren. Zo krijgen ze inzicht in mogelijke knelpunten en verbeterpunten binnen de mineralenkringloop.
Bron: KringloopWijzer
