Voederhagen bieden beschutting, stimuleren natuurlijk gedrag van dieren en zijn een waardevolle aanvulling op het rantsoen. Naar aanleiding van vragen uit de praktijk over het oogsten en bewaren van bladeren en twijgen maakte het Louis Bolk Instituut twee factsheets.
Studiegroep Voederbomen van het Agroforestry Netwerk Gelderland stelde vragen aan Louis Bolk Instituut (LBI) hoe voederbomen en -hagen het best geoogst en geconserveerd konden worden. Bladeren en twijgen hebben een lagere verteerbaarheid en energiewaarde dan gras. Tegelijkertijd hebben ze wel een vergelijkbare of hogere eiwit- en mineralengehaltes. Waardevol is ook de potentiële medicinale werking. Daarmee vormen ze een interessante aanvulling op het rantsoen van melkvee.
Voederhagen voor welzijn, voeding en biodiversiteit
Voederhagen bieden beschutting tegen hitte, kou en wind en geven de mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen. Mineralen en metabolieten in bladeren en twijgen vullen het rantsoen van koeien aan. “Veehouders hebben positieve ervaringen met het aanbieden van gedroogde bladeren en twijgen van voederbomen”, weet Jacco de Stigter, onderzoeker Duurzame veehouderij & Agrobiodiversiteit bij LBI. “De koeien lusten het graag, hoewel de praktische en technische uitwerking ervan nog aandacht nodig heeft.” Verder draagt een voederhaag bij aan de bodemkwaliteit, koolstofvastlegging en biodiversiteit.
Jaarrond in rantsoen
Om voederhagen jaarrond te benutten, kunnen bladeren en twijgen worden geoogst en geconserveerd voor wintervoer. Oogsten kan machinaal, zowel horizontaal als verticaal. Het materiaal kan vervolgens vers worden gevoerd, maar ook, al dan niet met gras, worden ingekuild of gehooid. Dat geldt ook voor veebedrijven waar koeien jaarrond op stal staan. In de wei besteedt melkvee soms tot 20% van de tijd aan het knabbelen van bladeren en twijgen. In het rantsoen van melkkoeien kan een klein percentage houtig materiaal zonder melkverlies worden opgenomen. Meer over het oogsten en bewaren van voederhagen lees je in de Factsheet Voederhagen Oogsten en de Factsheet Voederhagen Conserveren.
Niet te houtig
Sommige boomsoorten hebben een sterke groeikracht en worden daardoor snel te houtig en dik voor vee. Door twee of drie keer per jaar te oogsten behoudt de voederhaag een gunstige verhouding tussen bladeren en twijgen. Overigens wordt soms ook de bast van dikke (wilgen)takken gegeten. Met conserveren hebben veehouders goede ervaringen: koeien eten het graag. Wel is het belangrijk dat het snoeisel niet te houtig is, om beschadiging van de kuilbalen te voorkomen.
Ervaringsverhalen in webinar
Hoe ziet het landschap van de toekomst eruit? Pioniers op het gebied van agroforestry en voederhagen zien een grote rol weggelegd voor bomen en struiken in allerlei landbouwsystemen. In dit webinar gaan we in gesprek met kringloopteler Jan Woudstra, onderzoeker Heleen Kernebeek en agrarisch bedrijfsadviseur Jacob Haalstra over hun ervaringen op 26 februari 2026 om 15:00 – 15:45. Aanmelden kan via: aanmelden webinar Groen Kennisnet.
Bron: Groen Kennisnet
