De langdurige droogte die grote delen van Europa deze zomer treft, heeft grote gevolgen voor landbouw, natuur en de beschikbaarheid van water. Onderzoek van World Weather Attribution (WWA), uitgevoerd onder leiding van wetenschappers van het KNMI, laat zien dat klimaatverandering de huidige droogte heeft versterkt. Vooral de hogere temperaturen zorgen ervoor dat meer water verdampt, waardoor bodems sneller uitdrogen.
Hitte en weinig neerslag zorgen voor droogte
De zomer van 2026 wordt gekenmerkt door uitzonderlijk hoge temperaturen en langdurige neerslagtekorten. Van Portugal tot Scandinavië kregen veel gebieden te maken met minder regen dan gemiddeld. In combinatie met meerdere hittegolven heeft dit geleid tot een sterke uitdroging van bodems, lage waterstanden in rivieren en problemen voor de landbouw.
Droogte kent verschillende vormen. Bij een tekort aan neerslag spreken we van meteorologische droogte. Wanneer gewassen minder goed groeien door een gebrek aan water ontstaat agrarische droogte. Daarnaast kan sprake zijn van hydrologische droogte, waarbij grondwaterstanden en rivierafvoeren sterk dalen. Deze drie vormen van droogte zijn deze zomer in Europa zichtbaar.
Gevolgen voor landbouw
De droogte zorgt in verschillende Europese landen voor opbrengstverliezen. Zo wordt in Frankrijk gesproken over de laagste maïsoogst in tientallen jaren en heeft Roemenië grote arealen maïs verloren. Ook in andere sectoren zorgt de droogte voor uitdagingen, bijvoorbeeld door lagere beschikbaarheid van water voor beregening en lagere waterstanden voor transport.
Volgens de onderzoekers is de droogte vooral versterkt door de hogere temperaturen. De hoeveelheid neerslag tijdens het groeiseizoen is gemiddeld niet sterk veranderd, maar door de opwarming verdampt er meer water. Hierdoor neemt het risico op droge bodems toe.
Watertekorten nemen toe
Ook de waterstanden in rivieren staan onder druk. De afvoer van de Rijn bij Lobith is in juli 2026 sterk gedaald en behoort tot de laagste waarden van de afgelopen decennia. Hierdoor neemt de druk op zoetwatervoorraden toe en zijn in Nederland aanvullende maatregelen nodig om het beschikbare water te verdelen.
Voor agrarische bedrijven betekent dit dat de beschikbaarheid van water een steeds belangrijker aandachtspunt wordt. Zowel akkerbouwers, veehouders als loonwerkers krijgen te maken met de gevolgen van drogere omstandigheden.
Aanpassen aan een veranderend klimaat
Volgens het KNMI neemt de kans op droge zomers verder toe naarmate de aarde verder opwarmt. Tegelijkertijd blijft ook de kans op extreme neerslag bestaan. De uitdaging wordt daarom om beter om te gaan met beide uitersten: water vasthouden in droge perioden en water afvoeren bij extreme regenval.
Maatregelen zoals het vergroten van zoetwatervoorraden, een betere bodemstructuur en een efficiënter gebruik van water kunnen helpen om landbouwbedrijven weerbaarder te maken tegen toekomstige weersomstandigheden.
Bron: KNMI / World Weather Attribution
